Кіріспе

1976 жылғы фильм

"Бетпе-бет" (Ansikte mot ansikte) – 1976 жылы түсірілген швед психологиялық драмасы, сценарийін жазып, режиссерлік жасаған Ингмар Бергман. Фильм психикалық ауруға шалдыққан психиатрдың тарихын айтады. Басты рөлдерде Лив Ульман мен Эрланд Йозефсон ойнаған. Бұл Лена Олиннің кинодағы тұңғыш дебюті.

Сюжет

Дженни Исаксон (Лив Уллман) - психиатр, күйеуі Америкада, ал қызы Анна лагерьде болған кезде психикалық аурухананың медициналық жетекшісі болып уақытша жұмысқа орналасты. Ол отбасымен бірге үйін сату процесінде болғандықтан, ол уақытша әжесі мен әжесінің (Гуннар Бьёрнстранд, Айно Таубе) үйіне көшіп барады. Ол өзінің бұрынғы бөлмесіне қайта оралуды сезінген кезде, ол үшін алаңдаушылық тудырады және уайымданады, нәтижесінде оның арманына түсіп, содан кейін бір көзі бар қарт әйелдің аяндарын көре бастайды. Дженнидің жеке проблемаларын психикалық ауруханадағы ерекше бұзылған науқас Мари күшейтеді, ол зорлық-зомбылыққа бейім және Дженниге сүйіспеншілікті сезінбейтіндіктен оны емдей алмайтынын айтады. Психиатриялық ауруханадағы әріптестерінің бірінің бұрынғы әйелі өткізген қонақта Женни ажырасқан Томас (Эрланд Джозефсон) дәрігермен танысады. Ол қызға құмарлық танытқаннан кейін, қыз онымен бірге үйге баруға келіседі, ол онымен жыныстық қатынасқа түсу идеясын ол оны көтермегенге дейін жоққа шығарады. Томаш оған такси шақырады және олар болашақта қайтадан кездесуге келіседі. Бір күні өзінің бұрынғы үйіне бара жатып, Дженни психиатриялық ауруханадан қашып шыққан Мариді табады; онымен бірге екі адам бар. Олар Мари оны телефон кітапшасынан мекенжайын тапқан Дженниге апаруды сұрап, оны сұрағанын түсіндіреді. Дженни полицияға хабарласуға тырысқанда, ер адамдар оған шабуыл жасап, зорлауға тырысады, бірақ оған ену қиын болған кезде тез тоқтайды. Сол түні Джени Томасты концертке шығарып, онымен бірге үйге оралады. Түн ортасында Женни оған болған оқиғаны айтып береді және ол физикалық ләззат алуды қатты қалайтынын мойындайды, сондықтан ол зорлаушымен жыныстық қатынасқа түсуді қалаған, бірақ ол физикалық түрде қозғай алмады. Томас оны жұбатуға тырысқанда, ол күйзеліске ұшырап, таксимен үйге жөнелтуді сұрайды, оны жақын арада көрісетіндеріне сендіреді. Дженни бірнеше күн бойы әжесі мен ата-анасында ұйықтап, жұмыстан қалады. Олар демалыс үшін қаладан кеткенде, ол бастапқыда Томасқа киноға баруға шақырады, бірақ оның орнына телефонды бұғарады, күйеуіне ешқашан эмоционалды немесе физикалық ләззат көрмегенін айтып, күйеуіне суицид жазбасын жаздырады, содан кейін елу Нембутол алады. Түсінде ол өзіне-өзі қол жұмсау әрекеті үшін кешірім сұрайды, әжесімен сөйлеседі және өзінің ата-бабалары сияқты қарттардан қорқатынын айтады. Ол ойдағы Томасқа кездеседі, ол оны терең және ұмытылған естеліктеріне есікті ашпау туралы ескертеді, бірақ ол бәрібір ашылады. Ол қартты әйелді көреді, ол оны қолға-қол ұстап, жұбатады. Дженни ауруханада оянады. Томастың өзі де бар. Ол қыздың қолын қойғанын біліп, оны іздеп шықты. Олар сөйлеседі, ал Томас оған өзінің қатаң тәрбиесі туралы айтып, оны жұбатуға тырысады, кешкі асқа оралу немесе секіруге рұқсат етілмейді. Екінші түсімде ол бейшараларға толы бөлмеде жұмыс істеуге тырысады. Әжесі оған өлімнен қорқатынын айтады, Анна оны көріп, қашады. Ол оянғанда күйеуі осында, бірақ ол оған Америкаға оралуы керектігін айтады. Ол оған әжесіне болған оқиға туралы шындықты айтуды және Аннамен сөйлесуді айтады. Келесі түсінде ол соңғы рет тоғыз жасында жерлеу рәсіміне барған ата-анасын іздеуге тырысады. Ол өзін кінәлі сезініп, ұялып жүр. Ол оларды тапқан кезде олар алдымен оны тастап кетеді, бірақ олар оны жұбатуға оралғанда, ол оларды қуып жібереді. Женни оянып, Томасқа балалық шағы туралы айтып береді. Олар терең құпияларды бөліседі. Томас ешқашан ажыраспағанын, оның орнына досынан айырылғанын, бес жыл бірге тұрған адам екенін айтады. Әңгімелесудің салдарынан Дженидің көңілі ауырады. Соңғы түсімде ол өзінің жерлеу рәсіміне қатысып, кремация кезінде оянады. Медбике Женниге Аннаның онымен танысқысы келетінін айтады. Ол Аннаға не істегенін және неге істегенін айтып беруге тырысады, бірақ бұл жақсы жүрмейді. Анна Женниге оны ешқашан ұнатпағанын білетінін айтады және кетеді. Содан кейін Томас оған Ямайкаға аморальдық демалыс үшін баратынын және қайтып келмеуі мүмкін екенін айтады. Дженни әжесінің қасына оралады, ол Дженни тек шаршады деп санайды. Ол күйеуінің өлімге ұшырауынан қатты уайымдайды. Дженни оған көңіл-күйін көтереді, содан кейін психиатриялық ауруханаға телефон шалып, таңертең жұмысқа баратынын айтады.

Қабылдау

"Rotten Tomatoes" агрегаторы 17 шолуға сүйене отырып, "Бетпе-бет" фильміне 76% мақұлдау көрсетілгенін хабарлады. Винсент Канби фильмді жоғары бағалап, "Мырза Бергман бұрынғыдан да құпиялы, әсерлі және қайшылы, бірақ фильмнің стилі бұрынғыдан да нақты, айқын және салмақты болған емес" деп жазды. Роджер Эберт оны "шатасқан және кейде асыра күшті" деп атап, төрт жұлдыздың үшеуін берді және Ульманның ойынын "соған дейінгі Ингмар Бергман фильмдеріндегі ең ұлы актерлік жұмыстарының бірі" деп мақтады.

Марапаттар

"Бетпе-бет" АҚШ Ұлттық кинорецензиясы тарапынан "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясына ұсынылды. Ол "Оскар" сыйлығына "Үздік әйел актер" (Уллман) және "Үздік режиссер" (Бергман) номинацияларында көрсетілді. Уллман BAFTA сыйлығының "Үздік әйел актер" номинациясына ұсынылды. Сонымен қатар, ол Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің, Ұлттық кинорецензиялар кеңесінің және Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының "Үздік әйел актер" сыйлығының иегері атанды, ал фильм осы қауымдастықта "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" аталымын жеңіп алды. "Алтын глобус" сыйлығы оны жылдың "Ең үздік шетел тіліндегі фильмі" деп таныды, ал Уллман "Ең үздік әйел актер" (драмалық фильм) номинациясына "Алтын глобус" сыйлығына ұсынылды.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Вуди Алленнің "Эни Холл" фильмінің басында, Алленнің кейіпкері көрсетілімге бірнеше минут кешігіп келгендіктен "Бетпе-бет" фильмін көруден бас тартады. Оның орнына ол Энниді (Дайан Китонды) "Қайғы мен азап" фильмінің көрсетіліміне апарып барады.