Бразилияның ұлы актрисасы Фернанда Монтенегро

Кіріспе

Бразилиялық актриса Арлетт Пинейру Эстевес Торрес (Arlette Pinheiro Esteves Torres) (16 қазан 1929 жылы туған), сахналық аты Фернанда Монтенегро (/feʁˈnɐ̃dɐ mõtʃiˈnegɾu/) арқылы танымал, бразилиялық сахна, теледидар және кино актрисасы. Көптеген адамдар оны барлық уақыттағы ең ұлы бразилиялық актриса деп санайды, оны бразилиялық театр, кино және сахна өнерінің гранд-дам деп жиі атайды. "Централ Стейшн" (1998) фильміндегі жұмысы үшін ол "Оскар" сыйлығының "Ең үздік әйел актер" номинациясына ұсынылған алғашқы және, қазіргі күнге дейін, жалғыз бразилиялық, сондай-ақ португал тіліндегі фильмдегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылған алғашқы және жалғыз актриса болды. Бұған қоса, ол "Сүйкімді ана" (2013) фильміндегі рөлі үшін "Халықаралық Эмми" сыйлығының "Ең үздік әйел актер" номинациясын жеңген алғашқы бразилиялық атанды. Алты жылдан астам уақыт бойы алған ұлттық және халықаралық наградалардың ішінде, 1999 жылы ол өзінің елінің ең жоғары азаматтық наградасы – Ұлттық Еңбек орденімен марапатталды, ол "Бразилияның сахна өнеріне қосқан еңбегі үшін" сол кездегі президент Фернандо Энрике Кардоса тапсырды. "Мольер" сыйлығын бес рет алғаннан басқа, Фернанда Монтенегро Сан-Паулу штатының губернаторының сыйлығын үш рет алды. Бұл рөл оған 1999 жылы "Оскар" сыйлығының "Ең үздік әйел актер" және "Алтын глобус" сыйлығының "Драмалық фильмдегі ең үздік әйел актер" номинацияларын, сондай-ақ басқа да марапаттарды сыйлады. Телевизияда ол 1951 жылы TV Tupi телеарнасына жұмысқа алынған алғашқы актриса болды, онда Фернандо Торрес, Сержио Бритто және Флавио Рангельдің режиссерлігімен телетеатрлық қойылымдарда ойнады. 1954 жылы RecordTV телеарнасындағы "А Муралха" телесериалымен телесериалдарда дебют жасады. Ол Бразилияның негізгі телеарналарының көпшілігінде жұмыс істеді, мысалы, Band, TV Cultura, RecordTV және TV Globo (1981 жылдан бері ол онда жұмыс істеп келеді), сондай-ақ құлаған TV Excelsior, TV Rio және TV Tupi. 2013 жылы Forbes журналы оны Бразилиядағы ең беделді 15 тұлғаның бірі деп таныды. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Фернанда Карлос Драммонд де Андрадедің "A Flor e a Náusea" өлеңін оқыды, оны Джуди Денч ағылшын тіліне дубляж жасады. 2021 жылдың 4 қарашасында ол Афонсо Аринос де Мело Франконың орнына Бразилия әдебиет академиясының 17-ші креслосына сайланды.

Brazilian actress

Arlette Pinheiro Esteves Torres ONM (née da Silva; born 16 October 1929), known by her stage name Fernanda Montenegro (/feʁˈnɐ̃dɐ mõtʃiˈnegɾu/), is a Brazilian stage, television and film actress. Considered by many the greatest Brazilian actress of all time, she is often referred to as the grande dame of Brazilian theater, cinema, and performing arts. For her work in Central Station (1998), she became the first, and to date the only, Brazilian nominated for the Academy Award for Best Actress, as well as the first and only actress nominated for an Academy Award for a performance in a Portuguese language film. In addition, she was the first Brazilian to win the International Emmy in the category of Best Actress for her performance in Sweet Mother (2013). Among the various national and international awards she has received in a career spanning more than sixty years, she was awarded in 1999 her country's highest civilian honor, the National Order of Merit, "in recognition of her outstanding work in the Brazilian performing arts," delivered by then president Fernando Henrique Cardoso. In addition to having been awarded the Molière Prize five times, Fernanda Montenegro is a three time recipient of the Governor Award of the State of São Paulo. a role which earned her nominations for the Academy Award for Best Actress and the Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama in 1999, among other distinctions. On television, she was the first actress hired by TV Tupi, in 1951, where she starred in teletheater shows under the direction of Fernando Torres, Sérgio Britto and Flávio Rangel. She made her debut in telenovelas in 1954 with A Muralha on RecordTV, where she appeared in other productions as well. She has done work in most of Brazil's main broadcasters, such as Band, TV Cultura, RecordTV e TV Globo (where she remains since 1981), in addition to the extinct TV Excelsior, TV Rio and TV Tupi. In 2013, she was voted the 15th most influential celebrity in Brazil by Forbes magazine. During the Opening Ceremony of the 2016 Summer Olympics, Fernanda read the poem "A Flor e a Náusea" by Carlos Drummond de Andrade, dubbed in English by Judi Dench. On 4 November 2021 she was elected to occupy the Chair number 17 at the Brazilian Academy of Letters, in succession to Affonso Arinos de Mello Franco.

Ерте өмір

Фернанда Монтенегро Арлетт Пинейро Эстевес да Силва болып туған, португал текті механик Виторио Эстевес да Силва мен үй шаруасымен айналысқан Кармен Ниэдду Пинейро Эстевес да Силваның қызы. Оның анасы, Кармен, Сардиния аралынан шыққан итальяндықтардың қызы болған.

Театр және теледидар мансабы

1940-жылдардың аяғында Черногория танымал театр пьесаларын радиоға бейімдеп жатты. 1950 жылы «Таулардағы қуанышты әндер» пьесасымен театрдағы шығармашылық өмірін бастады. Оның актерлік әріптестерінің арасында оның күйеуі болатын Фернандо Торрес болды. Кейін Серджо Брито, Кацильда Беккер, Наталия Тимберг, Клаудио Корреа э Кастро және Итало Росси сияқты танымал актерлермен жұмыс істеді. 1951 жылы Бразилияда теледидар пионері болып, Рио-де-Жанейродағы TV Tupi үшін жұмыс істеді – Оңтүстік Америкадағы екінші телеарна. Ол 1951-1970 жылдар аралығында теледидардағы бірнеше қойылымдарда ойнады. 1960 жылдардың басында Сан-Паулуға көшіп келген Черногория бастапқыда тек театрда жұмыс істеді. 1963 жылы ол өзінің алғашқы рөлін «Pouco Amor Não é Amor» теленовеласында ойнады. Содан кейін бірнеше көрнекті теленовелаларда рөлдерді орындады, ең бастысы Дина Сильвейра де Кейроздың романы бойынша салынған «А муральха» (1968) ансамбльдік туындысы және бразилиялық поп-мәдениетке сіңген есте қаларлық мелодрама «Сангу ду меу сангу» (1969), онда Черногориядан басқа Серджо Брито, Клаудио Корреа э Кастро, Франсиско Куоко, Никет Бруно және Тония Карреро сияқты театр жұлдыздары ойнады. 1970 жылдары Черногория теледидардан алыстап, театр және кино мансабына көбірек көңіл бөлді. Дегенмен, 1973 жылы Эврипидтің классикалық «Медея» пьесасының теледидардағы қойылымы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Тек 1970 жылдардың соңында Черногория қайтадан маңызды теледидар жұмысына кіріседі, ол «Cara a Cara» (1979) болды, ол үшін Сан-Паулу өнер сыншылары қауымдастығының теледидардағы ең үздік әйел актрисасы сыйлығын жеңіп алды. 1980 жылдары Черногория толыққанды теледидарға оралды. Ол «Baila Comigo» (1981), «Brilhante» (1982) және «Cambalacho» (1986) сияқты теленовелаларда ойнады және «Guerra dos Sexos» (1983) фильмінде үлкен жетістікке жетті. Бұл романтикалық қарым-қатынастардың әртүрлі кезеңдеріндегі ерлер мен әйелдердің үнемі таласып-тартысып отыруы туралы күлкілі комедия. Соңғысында Черногория тағы да Бразилияның поп-мәдениетінде елеулі әсер қалдырды, Пауло Аутранмен бірге қазір мәңгілікке қалған тамақ күресіндегі сахнада ойнады. Осы онжылдықта Черногория өзінің екінші және үшінші үздік телеарнадағы үздік әйел актрисасы сыйлығын Сан-Паулу өнер сыншылары қауымдастығы «Бриланте» және «Guerra dos Sexos» фильмдеріндегі жұмысы үшін жеңіп алды. 1990 жылдардың басында Черногория үшін теледидардағы жетістіктер тағы да дәлелденді, өйткені ол тағы екі үлкен хиттегі, танымал прайм-тайм теленовелалар «Rainha da Sucata» (1990) және «O Dono do Mundo» (1991), екеуі де Бразилияның поп-мәдениетінің сүйіктілері. Көп жылдан кейін ол тағы бір рет көркемдік ерекшелікке ие болды, ол сыншылардың мақтауына ие болды. «Incidente em Antares» (1994), Бразилия әдебиетінің ең ұлы романисттерінің бірі Эрико Вериссимоның кітабының бейімделуі. 1997 жылы Черногорияның сыншылар мен көрермендердің жеңістері кенеттен тоқтады, өйткені оның «Zazá» телешоуындағы басты рөлді ойнауы, комедияға көптен күткен оралуы, сыншылардың немесе көрермендердің үміттерін қанағаттандырмады. Бірнеше өзгерістерден кейін оны абсолютті сәтсіздіктен құтқару үшін, әлі де жалпы бас тартуға тап болғаннан кейін, шоу қысқарып, тез оралды. «Zazá» фильмінің түсірілімі үлкен сәтсіздікке ұшыраса да, көп ұзамай Черногорияның кинокарьерасында «Central Station» фильмінің жарыққа шығуымен байқалған үлкен табыстың астында қалды. Ол «O Auto da Compadecida» (1999) мини-сериалында Мария (Исаның анасы) рөлінде сәтті кішігірім рөлге ие болғанына қарамастан, кейіннен театрлық фильмге айналдырылды (халықаралық деңгейде «Иттің еркі» деп аталады). 2001 жылы тағы бір әрекет жасалды комедиялық теленовелада «As Filhas da Mãe», ол Бразилияның сән индустриясының сахна артында болды. Алғашқыда Черногорияның кейіпкері Оскар жеңіп алған, бірақ атақты сахнадан басқа, теленевела тағы да сәтсіздікке ұшырады. Бағалаудың төмендігі және жалпы жағымсыз пікірлер оның тез жойылуына әкелді. Дегенмен, Черногория бразилиялық телесериалдардағы үздіктігі үшін марапатталған «Contigo Awards» сыйлығының үздік әйел актрисасына ұсынылды. Келесі жылы Черногория прайм-тайм драмаға ауысты, «Esperança» (2002) телешоуының бірінші кезеңінде кішігірім рөлді таңдады. Черногорияның өзі оң пікірлерге ие болғанымен, «Эсперанса» үлкен сәтсіздікке ұшырады, оны сыншылар жалпылап сынға алды және аудитория жек көрді, бұл Бразилияның ең күшті телекоммуникация конгломератының телеарнасы «TV Globo» телеарнасында көрсетілетін прайм-тайм теленевеланың рейтингісі бойынша рекордтық төменгі көрсеткішті тіркеді. Черногорияның кинодағы үнемі табысы, сондай-ақ Бразилиядағы ең қадірлі суретшілердің және тұлғалардың бірі ретіндегі мәртебесіне байланысты, бұл көңіл көшірулер көбінесе ұзақ және маңызды жетістіктер тізіміндегі ұсақ кемшіліктер ретінде қарастырылды. Черногория «Hoje É Dia de Maria» (2005) мини-сериалында, фантастикалық әлемде өткен өмірге қадам басу туралы әңгімедегі басты кейіпкердің зорлық-зомбылық көрсететін әкесінің рөлінде теледидарға оралып, жақсы пікірлерге ие болды, өте жақсы өндіріс дизайнымен және актерлік шеберлігімен бағаланды. Черногория «Contigo Awards» сыйлығының үздік әйел актрисасы номинациясына екінші рет ие болды, ал мини-сериал «São Paulo Association of Art Critics» сыйлығымен марапатталды және Халықаралық Эмми сыйлығына екі номинация алды. Келесі жылы Черногория «Belíssima» (2006) прайм-тайм драмасына оралды, ол бұрынғы жұмысы «As Filhas da Mãe» (2001) сияқты Бразилия сән индустриясының сахна артынан көрініс ұсынды, бірақ бұл жолы әлдеқайда шыншыл және қатал тұрғысынан. «Bia Falcão» есімді ашкөз және есептеуші злодейдің рөлінде ойнаған Черногория сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланды, өте жақсы, әдемі өнер көрсетіп, өте қайтпас, тартымсыз кейіпкерді сомдады, оның сюжеттік бұрылысы негізгі сюжеттің дамуына маңызды болды. Осы рөлі үшін Черногория «Contigo Award» сыйлығын үздік әйел актрисасы номинациясында жеңіп алды, сондай-ақ «São Paulo Association of Art Critics» сыйлығымен үздік әйел актрисасы номинациясында төртінші рет жеңіп алды. Жақсы қабылданған рөлдер тізімінен кейін Черногория 2008 жылы «Queridos Amigos» атты сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланған прайм-тайм мини-сериалында «Dona Iraci» рөлінде ойнады, бұл Португалиялық жазушы Мария Аделаида Амаралының «Aos Amigos» кітабына негізделген, Амаралы мен жақын достары тобының жеке тәжірибесін қалпына келтіретін ансамбльдік туынды, Бразилияның әскери диктатурадан демократиялық режимге өту кезеңіндегі саяси тұрақсыздық кезеңінде. 2010 жылы ол «Passione» теленовеласында «Beth Gouveia» рөлінде ойнады. 2012 жылы Черногория «As Brasileiras» мини-сериалының соңғы эпизодында «Mary Torres» есімді көп дағдысы жоқ актриса рөлінде ойнады. Өзінің арманындағы жетістікке жетуге бейілді, Мэри теледидарға оралып, мансабын жаңартуға тырысады. «Sweet Mother» фильмінде ол өмірге оң көзқараспен қарап, қиындықтарды жеңе білетін 85 жастағы «Dona Picucha» рөлінде ойнады. «‘Sweet Mother’ шындық пен фантазия арасында екі аяқпен тұр. Жастар елінде қарт адамдардың саны артып, олармен қалай қарым-қатынас жасау керектігі туралы көптеген күмәндер туындайтын елдің шындығы. Комедия, музыка, поэзияның фантазиясы, олардың шындыққа айналуы. Пикуча 85 жаста, бірақ ол өскенде не болғысы келетінін әлі білмейді. Мен де білмеймін», - деді Фернанда. Черногория осы рөлі үшін марапатталды және Эмми сыйлығын жеңіп алған алғашқы бразилиялық актриса атанды. Ол 2014 жылы «Globo» телеарнасымен көрсетілген осы аттас телесериалда осы рөлді қайта ойнады. Ол 2015 жылы тағы да Эмми сыйлығына ұсынылды, ал сериал...

In the late 1940s, Montenegro was adapting famous theatre plays to radio. She began her artistic life in the theatre with the play Alegres Canções nas Montanhas (Happy Songs on the Mountain) in 1950. Among her fellow actors was Fernando Torres, who would soon become her husband. She subsequently worked with other acclaimed actors like Sérgio Britto, Cacilda Becker, Nathalia Timberg, Cláudio Correa e Castro and Ítalo Rossi. In 1951 she became a TV pioneer in Brazil, working for Rio de Janeiro's TV Tupi – the second TV station of South America. She appeared in several plays on TV between 1951 and 1970. Moving to São Paulo in the early 1960s, Montenegro initially worked solely on theatre. In 1963 she took her first role in a telenovela Pouco Amor Não é Amor. A succession of notable telenovela's roles followed, mainly her performances in the ensemble piece A Muralha (1968), based on the novel by celebrated Brazilian author Dinah Silveira de Queiroz, and Sangue do Meu Sangue (1969), a memorable melodrama engraved in Brazilian pop culture, whose stellar cast featured not only Montenegro, but other theatre's stars like Sérgio Britto, Cláudio Correa e Castro, Francisco Cuoco, Nicette Bruno and Tônia Carrero. Throughout the 1970s Montenegro moved away from television, rather focusing on her theatre and film career. Still, a televised performance in Euripides’ classic play Medea, in 1973, was lauded by reviewers. It was only in the very late 1970s that Montenegro would once again engage in a substantial television effort, with Cara a Cara (1979), for which she won the Best Actress in Television Award by the São Paulo Association of Art Critics. The 1980s marked Montenegro's return to television in full force. She appeared in telenovelas such as Baila Comigo (1981), Brilhante (1982) and Cambalacho (1986), and struck a massive hit with Guerra dos Sexos (1983), a light hearted comedy about the constant bickering men and women experience in different stages of romantic relationships. In the latter, Montenegro once again left a significant impression in Brazilian pop culture, starring in a now immortalized food fight scene, opposite Paulo Autran. Throughout this decade, Montenegro won her second and third Best Actress in Television Awards, by the São Paulo Association of Art Critics, for her work in Brilhante and Guerra dos Sexos. The early 1990s proved once again to be a time of success in television for Montenegro, as she took on roles in two other smash hits, the popular primetime telenovelas Rainha da Sucata (1990) and O Dono do Mundo (1991), both Brazilian pop culture favorites. Years later, she once again gained artistic distinction, appearing on the critically acclaimed mini series Incidente em Antares (1994), an adaptation of the book by one of Brazilian Literature's greatest novelists, Érico Veríssimo. In 1997, Montenegro's string of critical and audience triumphs came to an abrupt halt as her portrayal of the lead role in the telenovela Zazá, a much anticipated return to comedy, couldn't live up to either reviewers' or the viewing public's expectations. After a series of changes in attempt to salvage it from absolute failure, still facing overall rejection, the show was cut short and quickly wrapped. Despite its being a considerable letdown, "Zazá" was soon eclipsed by the monumental success Montenegro's film career witnessed with the release of Central Station. In spite of a successful minor appearance as Mary (mother of Jesus) in the mini series O Auto da Compadecida (1999), later re cut into a theatrical film (internationally known as A Dog's Will), Montenegro's television career struggled in the late 1990s and early 2000s. In 2001, another attempt was made in telenovela comedy with As Filhas da Mãe, which covered the backstage of Brazilian Fashion Industry. Short of a celebrated scene, early on, which featured Montenegro's character winning an Oscar, the telenovela was, once more, a flop. Lackluster ratings and overall negative reviews led to its swift cancellation. Nevertheless, Montenegro still managed to be nominated as Best Actress in the Contigo Awards, which laureates excellence in Brazilian telenovelas. The following year, Montenegro shifted towards primetime drama, opting for a minor role in the first stage of the telenovela Esperança (2002). Although Montenegro herself earned positive reviews, "Esperança" was a major failure, generally panned by critics and despised by audiences, setting a record for an all time low in ratings for a primetime telenovela televised by TV Globo, the broadcasting channel of Brazil's most powerful telecommunications conglomerate. Due to Montenegro's continued success in film, as well as her status as one of the most cherished artists and personalities in Brazil, these disappointments tended to be minimized, often regarded as minor blots in an extended résumé of significant successes. Montenegro returned to television's good graces in a supporting role as the exploitive stepmother of the lead character in the ensemble piece mini series Hoje É Dia de Maria (2005), a coming of age tale set in a fantasy world, positively reviewed for its inventiveness, its stunning art direction and overall production design, as well as its acting. Montenegro scored her second nomination as Best Actress in the Contigo Awards, while the mini series garnered two nominations for the International Emmy Awards and won the Grand Prize of the Critics of the São Paulo Association of Art Critics Award. The following year, Montenegro returned to primetime drama, taking on the female lead role in Belíssima (2006), which also offered a backstage view to Brazilian Fashion Industry, only in a much more earnest and cruel perspective than in her previous work As Filhas da Mãe (2001). Starring as the shrewd calculating villainess, Bia Falcão, Montenegro was applauded by critics and audiences alike, delivering a solid, sophisticated performance while handling an unapologetic, uncharismatic character, whose story twist was pivotal to the development of the main plot. For this portrayal, Montenegro finally won her first Contigo Award for Best Actress, and also her fourth Best Actress in Television Award by the São Paulo Association of Art Critics. Following her streak of well received roles, Montenegro returned to television in 2008, taking a supporting role, as Dona Iraci, in the critically and publicly acclaimed primetime mini Series Queridos Amigos, based on the book "Aos Amigos", by Portuguese novelist Maria Adelaide Amaral, an ensemble piece that tells a fictional reconstitution of personal experiences of Amaral and a group of close friends, set during a moment of political turbulence in the Brazilian transition from a military dictatorship to a democratic regime. In 2010, she starred in the telenovela Passione, where she played Beth Gouveia. In 2012, Montenegro starred in the latest episode of the miniseries As Brasileiras as an actress without much talent named Mary Torres. Determined to make the success they have always dreamed, Mary ends vontando television to revive his career. In Sweet Mother, she plays Dona Picucha, an 85 year old widow who confronts life with good humor and who knows how to take advantage of all the difficulties she face. “‘Sweet Mother’ has one foot in reality and the other in fantasy. The reality of a country of youths where there are more and more old people and many doubts about how to deal with them. The fantasy of the comedy, the music, the poetry which become a believable reality. Picucha is 85 years old and still does not know what she wants to be when she grows up. I don't either,” Fernanda said. Montenegro was awarded for her role, and became the first Brazilian actress to win an Emmy Award. She would return to play the same character, now in the TV series of the same name, which was aired in 2014 by Globo. She was again nominated for an Emmy in 2015, and the series was awarded Best Comedy at the 43rd International Emmy Awards Gala. In 2013, at age 85 years, Montenegro returns to television in the remake of Saramandaia. In the same year, Montenegro had participated in the cast of the telenovela Babilônia, written by Gilberto Braga, in the role of Teresa, a homosexual lawyer who maintains a relationship with the character Nathalia Timberg, Estela.

Кино мансабы

Черногорияның кинодағы мансабы 1960 жылдардың ортасында басталды. Ол 1965 жылы «A Falecida» (халықаралық деңгейде «Өлім», ал АҚШ-та «Қайтыс болған» деп аталады) фильмінде Зулмира рөлін ойнады. Фильм бразилиялық драматург Нельсон Родригестің пьесасының киноға бейімделуі болды және оң пікірлерге ие болып, Черногорияға кино актрисасы ретінде алғашқы танылуын сыйлады – ол Бразилия киносы фестивалінде «үздік актриса» номинациясында «Канданго» жүлдесін жеңіп алды. 1970 жылдары Черногория бірнеше фильмде ойнады, бірақ олардың ешқайсысы оның дебютінің табысына жете алмады, 1978 жылға дейін, ол Арнольдо Жабордың «Tudo Bem» (халықаралық деңгейде «Бәрі жақсы») фильмінде Пауло Грасиндомен бірге Эльвира Барата рөлінде ойнады. Фильм оң пікірлерге ие болды және ақырында Бразилия киносы фестивалінде бас жүлде – «Канданго» жүлдесін жеңіп алды. Черногорияның актерлік шеберлігі жоғары бағаланғанымен, ол ең басты марапаттардан құр қалды. 1981 жылы ол «Eles Não Usam Black Tie» (халықаралық деңгейде «Олар қара галстук кимейді») фильмінде Романа рөлін ойнады, бұл фильм марқұм Жанфранческо Гварньеридің пьесасы негізінде түсірілді, ол фильмде оның серігі де болды. Фильм отандық көрермендердің арасында үлкен сұранысқа ие болды, Гварньериге Сан-Паулу өнер сыншылары қауымдастығының «Кинодағы үздік актер» жүлдесін әкелді, және ең бастысы, халықаралық деңгейде танылды, бүкіл әлемдегі кинофестивальдарда маңызды жүлделер жеңіп алды, соның ішінде Гавана кинофестиваліндегі «Grand Coral» бірінші жүлдесі, Венеция кинофестиваліндегі «Grand Jury» арнайы жүлдесі және «FIPRESCI» жүлдесі. 1980 жылдары телевизияға көбірек назар аударған Черногорияның кинодағы қатысуы онжылдықтың соңына қарай азайып, бірақ ол 1985 жылы «A Hora da Estrela» (халықаралық деңгейде «Жұлдыз сағаты») фильмінде Умбанда дінінің практикашысы Карлота рөлінде эпизодтық рөл ойнады, бұл фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды – Бразилия киносы фестивалінде алты «Канданго» жүлдесін жеңіп алды, соның ішінде «үздік фильм», «режиссер», «актер» (Хосе Дюмон) және «актриса» (Марселия Карташо) номинацияларында, сондай-ақ халықаралық деңгейде Гавана кинофестивалінде «Grand Coral» бірінші жүлдесін, Берлин кинофестивалінде үш маңызды жүлдені: «Халықаралық кино үйлерінің конфедерациясы» жүлдесін, «OCIC» жүлдесін және «үздік актриса» үшін «Күміс аю» (құрбысы Марселия Карташоға берілді) жүлдесін жеңіп алды. Черногорияның кинодағы үзілісі 1994 жылға дейін жалғасты, ол «Veja Esta Canção» (халықаралық деңгейде «Рио махаббат әні») фильмінің «Samba do Grande Amor» атты бөлігінде пайда болды, бұл фильм режиссері Карлос «Кака» Диегоске Гавана кинофестивалінде «үздік режиссер» жүлдесін әкелді. Содан кейін 1997 жылы ол «O Que é Isso, Companheiro?» (халықаралық деңгейде «Қыркүйектегі төрт күн») фильмінде шағын рөл ойнады, онда американдық актер Алан Аркин ойнады және фильм бразилиялық саясаткер Фернандо Габираның естеліктеріне негізделген, Бразилиядағы әскери диктатураға қарсы шыққан бүлікшіл саяси белсенділердің американдық консул Чарльз Берк Элбрикті ұрлау оқиғасын баяндады. Фильм халықаралық деңгейде үлкен резонанс тудырды, Берлин халықаралық кинофестивалінде «Алтын аю» жүлдесіне және «Ең үздік шетел тілі фильм» номинациясына ұсынылды.

Montenegro's film career was launched in the mid 1960s. Her debut came in 1965, as Zulmira, in the movie A Falecida (internationally known as The Death and released in the U. S. as The Deceased). The film was a cinematic adaptation of the play, by the greatest of Brazilian dramatists, Nélson Rodrigues, and earned its female lead, amongst positive reviews, her first distinction as a film actress, as Montenegro won the Candango Trophy as Best Actress in the Brasília Festival of Brazilian Cinema. Throughout the 1970s, Montenegro was featured in a series of other movies, but none seemed to match the degree of acclaim as her debut, until, in 1978, she starred as Elvira Barata, opposite Paulo Gracindo, in Arnaldo Jabor's Tudo Bem (internationally known as Everything's Alright). The movie earned positive reviews, eventually winning the top prize at the Brasília Festival of Brazilian Cinema, taking the Candango Trophy for Best Film. Although receiving considerable appraisal, Montenegro's performance missed any major awards. As her next big screen role, in 1981, Montenegro starred as Romana in Eles Não Usam Black Tie (internationally known as They Don't Wear Black Tie), based on a play by the late Gianfrancesco Guarnieri, who was also her co star in the movie. The movie proved to be a big domestic hit, earning Guarnieri the Award as Best Actor in Film by the São Paulo Association of Art Critics, and, most significantly, a movie of international notice, landing major awards in film festivals all around the world, including the Grand Coral First Prize in the Havana Film Festival, as well as the Grand Jury Special Prize and the FIPRESCI Prize in the Venice Film Festival. Focusing in television during the 1980s, Montenegro's film exposure was limited throughout the remaining of the decade, but she still participated in a minor role as Carlota, a religious practitioner of Umbanda (a syncretic belief system very popular in Brazil), in 1985's A Hora da Estrela (internationally known as Hour of the Star), a movie that was lauded by critics both domestically – snatching six Candango Trophies in the Brasília Festival of Brazilian Cinema, including Best Film, Director, Actor (José Dumont) and Actress (Marcélia Cartaxo) and, internationally, earning the Grand Coral First Prize in the Havana Film Festival, as well as three major awards in the Berlin Film Festival: the International Confederation of Art House Cinemas Award, the OCIC Award and the Silver Berlin Bear for Best Actress (awarded to fellow co star Marcélia Cartaxo). Montenegro's film career hiatus would only be broken in 1994, emerging in a segment titled "Samba do Grande Amor" of the film Veja Esta Canção (internationally known as Rio's Love Song), which garnered its director Carlos "Cacá" Diegues a Best Director Award in the Havana Film Festival. She then moved, in 1997, to a small appearance in O Que é Isso, Companheiro? (internationally known as Four Days in September), which starred American actor Alan Arkin and chronicled the kidnapping of American consul Charles Burke Elbrick by rebellious political activists who opposed the military dictatorship in Brazil, based on the memoirs of Brazilian politician Fernando Gabeira. The movie had significant international repercussion, welcoming nominations to the Golden Bear in the Berlin International Film Festival and to the Academy Award for Best Foreign Language Film.

Бразилияның орталық бөлігі

1998 жылы Черногория «Central do Brasil» (халықаралық деңгейде «Central Station» деп танылған) фильмінде Дора рөлінде өнер танытты. Фильм ішкі нарықта сәтті болды, Сан-Паулу өнер сыншылары қауымдастығының төрт жүлдесін жеңіп алды (соның ішінде «Үздік фильм», «Үздік режиссер» және «Кинодағы үздік әйел актрисасы» – Монтенегроның алғашқысы, оның телекарьерасы үшін бұрын үш рет жеңіс алып үлгергеннен кейін), сондай-ақ, ешбір бразилиялық фильмге бұрын-соңды болмаған халықаралық деңгейде танымал болды. «Central Station» Берлин кинофестивалінде жарқын дебют жасап, үш маңызды жүлдеге ие болды: «Алтын Берлин аюы» – «Үздік фильм» үшін, «Экуменикалық қазылар алқасының арнайы жүлдесі» және Монтенегроға «Үздік әйел актрисасы» үшін «Күміс Берлин аюы». Содан кейін фильмге көптеген марапаттар табылды, ол Гавана кинофестивалінде бес жүлде жеңіп алды, оның ішінде «Арнайы қазылар алқасы жүлдесі» және Монтенегроға «Үздік актриса» жүлдесі, сондай-ақ «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша бірнеше марапаттар, олардың ішінде BAFTA, «Алтын глобус», Аргентина киносыншылары қауымдастығы, Ұлттық киносыншылар кеңесі, Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалі, Испания киносыншылары қауымдастығы, Испания кино жазушылар шеңбері және «Спутник» жүлделері бар. Басқа да маңызды «Үздік шетелдік фильм» номинацияларына «Сезар» жүлдесі, «Independent Spirit Award» және «Шет тіліндегі үздік фильм» номинациясы кірді. Монтенегро көптеген рет құрметке ие болды, Форт-Лодердейл халықаралық кинофестивалінен, Ұлттық киносыншылар кеңесінен және Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығынан «Үздік әйел актрисасы» бойынша қосымша жүлделер алды. Ол сондай-ақ «Алтын Спутник» жүлдесіне, «Алтын глобус» жүлдесіне және «Үздік әйел рөлі» үшін «Оскар» жүлдесіне ұсынылды, бұл Монтенегроға Академия тарапынан осындай құрметті алғашқы (бразилиялық және) латын американдық актрисасы атағын сыйлады. Ол сонымен қатар португал тіліндегі рөлі үшін ұсынылған жалғыз өнер иесі.

21 ғасыр

Монтенегроның "Орталық станция" фильміндегі жұмысы Нэльсон Родригестің туындыларына оралуын білдірді. 1999 жылы ол өзінің күйеу баласы Андруша Уоддингтон режиссерлік еткен "Гемэас" фильмінде екінші пландағы рөлді сомдады, ал басты рөлде оның қызы Фернанда Торрес ойнады. Фильм отандық прокатта сәтті болды, Торрес Бразилия кинофестивалінде "Канданго" жүлдесін "Үздік әйел актриса" номинациясы бойынша жеңіп алды және "Бразилия киносының жүлдесінде" осы номинацияға ие болды, бірақ халықаралық деңгейде айқын танылуға ие болмады. 2000 жылы Монтенегроның ойнаған "O Auto da Compadecida" атты телесериалы, онда ол Киелі Мария рөлінде көрінген, сол атпен фильмге қайта түсірілді (халықаралық деңгейде "Иттің өсиеті" деп танылған) және кинотеатрларда кеңінен көрсетілді. Фильм "Бразилия киносының жүлдесінде" төрт жүлде жеңіп алды, оның ішінде "Үздік режиссер", "Үздік актер" (Матеус Нахтергаэле) және "Үздік сценарий" (көрінетіндей, "Үздік фильм" жүлдесін жеңіп алмады), бірақ халықаралық мансабын дамытуға мүмкіндік бермеді. 2004 жылы Монтенегроның кинодағы мансабы қайта жанданды. Ол "O Outro Lado da Rua" (халықаралық деңгейде "Көшенің екінші жағы" деп аталады) фильмімен Берлин кинофестиваліне оралды, ол керемет сын-пікірлерге ие болды және Артхаус кинотеатрларының халықаралық конфедерациясының жүлдесін жеңіп алды. Монтенегроның өзі де марапатталды, Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде "Горизонт" жүлдесін және Трибека кинофестивалінде "Үздік әйел актриса" жүлдесін жеңіп алды. Ішкі нарықта фильм сәтті болды, "Бразилия киносының жүлдесіне" алты номинация ұсынды, Монтенегро "Үздік әйел актриса" жүлдесін жеңіп алды. Сол жылы ол өзінің ұлы Клаудио Торрес режиссерлік еткен "Redentor" (халықаралық деңгейде "Күткіш" деп аталады) фильмінде екінші рөлді сомдады, ал оның күйеуі Фернандо Торреспен бірге ойнады. Фильм отандық прокатта үлкен сәттілікке ие болды, жақсы пікірлер алды және "Бразилия киносының жүлдесінде" тоғыз номинация алды (біреуін "Үздік режиссер" номинациясы бойынша жеңіп алды), бірақ халықаралық деңгейде айқын әсер қалдыра алмады. 2004 жылы Монтенегро тағы да қосалқы рөлді сомдады, бразилиялық коммунистік көшбасшы Луис Карлос Престестің анасы Леокадия Престес және еврей неміс социалистік революционер Ольга Бенарионың анасы-заңгері бразилиялық биограф Фернандо Мораис кітабының негізінде түсірілген "Ольга" фильмінде. Фильм сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлерге ие болды, көбінесе техникалық артықшылықтары (негізінен операторлық жұмысы, макияжы, костюмдері және көркемдік безендірілуі) үшін мақталды және повестволық және режиссерлік шешімдері үшін сынға алынды. Дегенмен, ол кассада жақсы нәтиже көрсетті және "Бразилия киносының жүлдесінде" тоғыз номинация алды, үш техникалық жүлде жеңіп алды ("Үздік көркемдік безендірілуі", "Үздік костюм дизайны" және "Үздік макияж"). "Ольга" сондай-ақ Бразилиядан "Оскарға" ұсынылған фильм ретінде таңдалды, "Үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясына үміткер болды, бірақ соңғы бес үміткердің қатарына кіре алмады. 2005 жылы Монтенегро басты рөлге оралды, ол феминистік эпикалық сагада үш түрлі рөлді сомдады. Фильм отандық прокатта сәтті болды, жақсы пікірлер алды және Монтенегроның актерлік шеберлігіне ерекше назар аударды. Ол "Бразилия киносының жүлдесіне" 12 номинация ұсынды (соның ішінде Монтенегроның "Үздік әйел актрисасы" номинациясы), үш техникалық жүлде жеңіп алды ("Ольга" сияқты). Фильм халықаралық мансабын дамытуға мүмкіндік берді, өйткені ол Сателлит жүлдесіне екі рет ұсынылды және Санденс кинофестивалінде Альфред П. Слоанның көркем фильмдер жүлдесін жеңіп алды, бірақ оның үміткерлігі бразилиялық сыншылар қолдауын "Кино, Аспиринас және Қарғалар" (халықаралық деңгейде "Кино, Аспириндер және Ақсақалдар" деп аталады) фильміне бұрғанда тоқтап қалды, осы фильмті "Оскар" жүлдесіне Бразилия атынан ұсынды. 2006 жылдың соңында Монтенегро кино өнерпаздары мен инвесторлардың қозғалысына жетекшілік еткендігі үшін назар аударды, олар Конгресс заңына қарсы шықты, бұл заң мәдени бағдарламаларға арналған федералдық ынталандыруларды қысқартып, осы қаражатты спорт және демалыс саласындағы мемлекеттік инвестицияларға қайта бағыттады. 2006 жылдың 14 желтоқсанында Монтенегро Бразилия Сенатына тікелей сөйлеп, заңнаманы қатты сынға алды және "Мәдениет, ең алдымен, әлеуметтік қажеттілік. Бұл - жай ғана ойын-сауық емес" деп мәлімдеді. Осындай іс-әрекеттері үшін, сондай-ақ кинодағы жалпы мансабы үшін Монтенегро 2007 жылы Рио-де-Жанейро халықаралық кинофестивалінде Латын Америкасы мәдениетінің тұлғасы ретінде "Құрмет жүлдесін" жеңіп алды. 2007 жылы Монтенегро Габриэль Гарсия Маркестің романы негізінде түсірілген "Холора кезінде махаббат" фильмінде Трансито Ариза рөлін ойнады. Бұл рөл Монтенегроның ағылшын тіліндегі фильмдегі тұңғыш рөлі болды. Фильм көбінесе жағымсыз пікірлерге ие болды, бірақ Монтенегроның актерлік шеберлігіне ешқандай сын айтылмады. 2012 жылы Монтенегро Эдвард Адес режиссерлік еткен "A Dama do Estácio" атты қысқаметражды фильмде ойнады, ал 2013 жылы Эрико Вериссимоның романы негізінде түсірілген "Time and the Wind" фильміне қатысты, онда Тиаго Ласерда, Марджори Эстиано және Клео Пиреспен бірге ойнады.

Montenegro's follow up to Central Station marked her return to the work of Nélson Rodrigues, as she took on a supporting role in 1999's "Gêmeas", directed by her own son in law, Andrucha Waddington, and starred by her own daughter, Fernanda Torres. The film fared relatively well domestically, earning Torres a Candango Trophy for Best Actress in the Brasília Festival of Brazilian Cinema and a nomination for Best Actress in the Cinema Brazil Grand Prize, but failed to gain any substantial recognition internationally. In 2000, the celebrated television mini series "O Auto da Compadecida", in which Montenegro appeared as the Holy Mary, was re cut into a film of same title (internationally known as A Dog's Will) and released to movie theaters to significantly appreciative domestic appraisal. It eventually won four awards at the Cinema Brazil Grand Prize, including Best Director, Best Actor (Matheus Nachtergaele) and Best Screenplay (surprisingly, it lost the Best Picture award), but also failed to launch a noteworthy international career. In 2004, Montenegro's film career was once again in full force. She returned to the Berlin Film Festival with O Outro Lado da Rua (internationally known as The Other Side of the Street), which landed stellar reviews and garnered the International Confederation of Art House Cinemas Award. Montenegro herself was also honored, winning the Horizons Award in the San Sebastian International Film Festival and the Best Actress Award in the Tribeca Film Festival. Domestically, the film also fared well, landing six nominations to the Cinema Brazil Grand Prize, with Montenegro winning the Best Actress award. The same year, she also took a supporting role in Redentor (internationally known as Redeemer), directed by her son, Cláudio Torres, and co starred by her husband Fernando Torres. The movie proved to be a smash hit domestically, earning rave reviews and scoring nine nominations in the Cinema Brazil Grand Prize (winning one for Best Director), but failed to produce an expressive splash internationally. Still in 2004, Montenegro once again landed a supporting role, playing Leocádia Prestes, mother of Brazilian communist leader Luiz Carlos Prestes, and mother in law of Jewish German socialist revolutionary Olga Benário in the biopic Olga, based on the book by Brazilian biographer Fernando Morais. The movie was received with mixed reviews by critics, often praised for its technical merits (mainly its cinematography, make up art, costume design and art direction) and panned for its narrative and directing choices. It still fared strongly in the box office, though, and scored nine nominations in the Cinema Brazil Grand Prize, earning three technical awards (Best Art Direction, Best Costume Design and Best Make Up). "Olga" was also chosen, eventually, as the film to represent Brazil in the Oscar race in pursuit of a nomination for Best Foreign Language Film, but it did not make it to the final five nominees. 2005 saw Montenegro's return to lead, as she took on three different roles in the feminist epic saga Casa de Areia (internationally known as The House of Sand), opposite her own daughter, Fernanda Torres, with whom she alternated the same roles. The movie had a strong display domestically, earning rave reviews and special distinction to Montenegro's performance. It garnered 12 nominations to the Cinema Brazil Grand Prize (including Best Actress for Montenegro), earning three technical awards (the same as "Olga"). The movie displayed the potential to develop an international career, as it earned two nominations to the Satellite Awards and earned an Alfred P. Sloan Feature Film Prize in the Sundance Film Festival, but its campaign was crippled when Brazilian critics turned their support to Cinema, Aspirinas e Urubus (internationally known as Cinema, Aspirins and Vultures), choosing it to represent Brazil in the Oscar race. In late 2006, Montenegro garnered attention for leading a movement of film artists and investors who firmly opposed a Congressional Bill that reduced federal incentives in cultural programmes, reallocating such funds to public investments in the fields of sports and leisure. On December 14, 2006, Montenegro directly addressed the Brazilian Senate, strongly criticizing the legislation and famously asserting "Culture is, above all, a social need. It is not a frivolity." For such deeds, as well as her overall career in film, Montenegro earned, in 2007, in the Rio de Janeiro International Film Festival, an Honorary Award, as a Latin American Character of the Culture. Also in 2007, Montenegro played Tránsito Ariza, in Love in the Time of Cholera, an adaptation of the novel by the winner of the Nobel Prize of Literature, Gabriel García Marquez. Albeit a minor role, it marked Montenegro's first performance in an English language spoken feature. The movie debuted to mainly poor reviews, but none focused on Montenegro's acting. In 2012, Montenegro starred in the short film A Dama do Estácio directed by Edward Ades and in 2013 participated in the film cast Time and the Wind an adaptation of the novel by Erico Verissimo with Thiago Lacerda, Marjorie Estiano and Cléo Pires.

Жеке өмір

Монтенегро 1954 жылдан Фернандо Торреске үйленді, ол 2008 жылы қайтыс болғанға дейін олар бірге өмір сүрді. Олардың екі баласы болды: 1986 жылғы Канн кинофестивалінде «Үздік әйел актер» жүлдесін жеңіп алған Фернанда Торрес (1965 ж.т.) және кинорежиссер Клаудио Торрес (1962 ж.т.). Актриса сахналық есім таңдау туралы айта келіп, «Фернанда» есімін әдемі дыбысталуы үшін таңдағанын, ал «Монтенегро» – отбасының дәрігерінің тегі екенін мәлімдеді.

Құрметтер

– Ұлттық Еңбек Орденінің Ұлы Кресті: 1999 жылғы 12 сәуірде президент Фернандо Энрике Кардосомен марапатталған.

Дәйексөздер

"Менің ағылшын тілім жақсы емес. Менің жаным жақсырақ". "Мен Ипанемадан келген қарт әйелмін". "Бразилияда менің мансабым бар. Америкада менің акцентім бар". "Мәдениет – бәрінен бұрын, әлеуметтік қажеттілік. Ол бекерлік емес". "Білімді, денсаулық сақтаумен қамтамасыз етілген, табиғатты қорғайтын Бразилияға үмітпен Лулаға дауыс беремін. Ғылымға, мәдениетке, өнер мәдениетіне шынайы көңіл бөлінетіндей Бразилияға үмітпен Лулаға дауыс беремін. Демократия атынан, президенттікке Лула!" (10/07/2022)