Кіріспе

Органохлорид, инсектицидтік қасиеттерімен танымал. Дихлородифенилтрихлороэтан, көбінесе ДДТ деп аталады, түссіз, дәмсіз және дерлік иіссіз кристалдық химиялық қосылыс. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) 1950 және 1960 жылдардағы безгекке қарсы күресі ДДТ-ге көп жүйкеленді, нәтижелері үміттендіргенімен, кейін дамып келе жатқан елдерде қайта жандану байқалды. Құрып бара жатқан түрлер туралы заңның қабылдануымен қатар, АҚШ-тың ДДТ-ге тыйым салуы, АҚШ-тың ұлттық құсы – аққабақ бүркіттің және құрама Штаттарда құрып кетуден сақталған саябақ соколының қайта оралуына маңызды фактор болды. ДДТ-ге төзімділіктің пайда болуы және адамдар мен қоршаған ортаға зиян келтіруі көптеген үкіметтерді ДДТ қолдануды шектеуге мәжбүр етті. ДДТ – көптеген елдердегі халық денсаулығының басты мәселесі болып табылатын безгекпен күресу құралдарының бірі. ДДҰ-ның нұсқауларына сәйкес, ДДТ қолданар алдында оған төзімділік жоқтығы расталуы тиіс.

Өндіріс және пайдалану

ДДТ түрлі формаларда жасалған, оның ішінде ксилен немесе мұнай дистилляттарындағы ерітінділер, эмульсиялық концентраттар, суға жақсы таралатын ұнтақтар, гранулалар, аэрозольдер, түтін шығаратын шамдар, буландырғыштарға арналған зарядтар және лосьондар. 1950 жылдан 1980 жылға дейін ДДТ ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылды – әлем бойынша жыл сайын 40 000 тоннадан астам өндірілді. 1940 жылдардан бері жалпы сомасы 1,8 миллион тонна ДДТ өндірілген деп есептеледі. АҚШ-та оны Монсанто, Сиба, Монтроз Химиялық Компаниясы, Пеннвальт және Велсикол Химиялық Корпорациясы сияқты 15 компания өндірді. Өндіріс 1963 жылы жылына 82 000 тоннаға жеткен. 2009 жылы безгек пен висцеральді лейшманиозды бақылау үшін 3314 тонна өндірілді. Қазіргі таңда ДДТ-ны өндіретін жалғыз ел – Үндістан, және ол ең ірі тұтынушы болып табылады. Қытай 2007 жылы өндірісті тоқтатты.