Кіріспе

Даминозид, сондай-ақ аминозид, Алар, Килар, САДХ, В 995, В тоғыз деп те аталады, өсімдіктердің өсуін реттегіш болып табылады. Сүтқоректілер оны қабылдағанда, даминозид екі химиялық құрамдасқа – сукцин қышқылына (біріншілік метаболизмдегі уытсыз жалпы аралық зат) және 1,1-диметилгидразинге (адамға қатысты жануарлар моделінде канцерогендік әрекеті зерттелген құрамдас) ыдырайды. Бұл ыдырау сақталған жемістердегі химиялық қалдықтарда, әсіресе жоғары температурада және ұзақ уақыт сақтағанда да жүреді. 1989 жылы EPA АҚШ-тағы тағамдық дақылдарда даминозидті қолдануға тыйым салды, бірақ оны әшекей өсімдіктері сияқты тағамдық емес дақылдар үшін рұқсат етті. 2022 жылдың тамызына қарай, даминозид АҚШ Экспорт-импорт банкінің экспорттық несие сақтандыруына жарамсыз пестицидтер тізімінде экспорт бойынша қатаң шектеулермен тіркелді. Оны дикарбон қышқылының моногидразиді деп формальды және дұрыс сипаттауға болады. Ол сукцин қышқылының 2,2-диметилгидразинмен конденсациялануының нәтижесінде пайда болады және таза күйінде жоғары балқу температурасы бар ақ кристалды қатты зат болып табылады. Олар бұл ұсынысты Ғылыми кеңесшілер тобына (SAP) ұсынды, ол сынақтардың зерттелген заттардың канцерогендігін анықтау үшін жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Кейін, 1989 жылдың мамырында демократтар Джозеф Либерман (D-CT) және Гарри Рид (D-NV) баспасөз мәслихатын өткізді, онда FDA-дағы пестицидтер бағдарламасы "кәсіби мүдделерге бағынышты" деп айыпталды, SAP мүшелерінің 8-інің 7-сі "химия өнеркәсібінің кеңесшілері" ретінде жұмыс істегенін мәлімдеді. Маршалл Эллиоттың AAAS басылымының News & Views бөлімінде жарияланған Science журналында жазғандай, осы сенаторлардың SAP мүшелерін жария түрде сынауы, FDA-ның "Алар мәселесінде дұрыс шешім қабылдамауына" байланысты осы агенттіктің IG-нің тек осы екі ғалымды тергеуіне және Килгордың ісін АҚШ Әділет министрлігіне қарау үшін жіберуіне әкелді. Ерекше айта кетерлігі, негізгі ресми талас FDA этикалық ережелерін бұзу мүмкін болғандығы туралы болды – "кеңесшілер тобынан кеткеннен кейін қабылданатын консалтингтік жұмыстардың түрлеріне" қатысты [түпнұсқадағы баса назар]. Оукс баяндамасында заңмен рұқсат етілген мөлшерде даминозидті қабылдаған балалардың" (одан және басқа да зиянды химиялық заттардан) "көтере алмайтын қауіпке" ұшырағаны туралы аргумент келтірді; Оукс пікірінше, "мектепке дейінгі баланың осы канцерогенге ұшырауы, EPA-ның толық өмір бойындағы әсерден кейін қабылдайтын қатерлі ісік қаупінен 240 есе жоғары". 1989 жылдың ақпанында CBS телеарнасының 60 минуттық бағдарламасы Алар туралы хабарлама таратты, онда NRDC баяндамасы химиялық заттармен байланысты проблемаларды атап көрсетті. Кейін 1989 жылы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) "ұзақ мерзімді әсер" "халық денсаулығына қабылдауға болмайтын қауіп төндіреді" деген негізде Аларға тыйым салуға шешім қабылдады. Алайда, 1989 жылдың маусымында – EPA-ның Алардың барлық тағамдық қолданысын тоқтату туралы алдын ала шешімі күшіне енгенге дейін – Алардың жалғыз өндірушісі Uniroyal компаниясы Алардың тағамдық мақсаттағы барлық ішкі сатуын тоқтатуға келісті. Сондықтан CBS хабарламасының салдары тез және ауыр болды; Персиваль, Шрёдер, Миллер және Лип өздерінің "Экологиялық реттеу" мәтініндегі құқықтық аспектілерді қарастырғанда: "аяқталу тез келді. Алар өндірушісінің EPA-ның талаптарына емес, тұтынушылардың қысымына байланысты алма нарығынан алынып тасталды, атап айтқанда, "60 минут" бағдарламасынан кейін алма тұтынудың тез төмендеуі".

Жағдай

1990 жылдың қарашасында Вашингтон штатындағы алма өсірушілер Якима округінің Жоғарғы сотына CBS, NRDC және Fenton Communications (NRDC Alar туралы есебін жариялау үшін жалдаған) компанияларына қарсы сотқа шағымданып, олардың әділетсіз бизнес тәжірибелері (особылап өнімді кемсіту) салдарынан 100 миллион долларлық шығынға ұшырағанын мәлімдеді. CBS-тің өтініші бойынша сот ісі штаттық соттан федералдық сотқа ауыстырылды. 1993 жылы АҚШ округтік судьясы Уильям Фреминг Нильсен алма өсірушілер өз талаптарын дәлелдей алмағанын, ал кейіннен АҚШ-тың Тоғызыншы апелляциялық округінің соты оны қабылдамады деп шешті. Элизабет Уилан және оның ұйымы – Америка ғылымы және денсаулық жөніндегі кеңес (ACSH), Alar өндірушісінен 25 000 доллар алғанын мәлімдеді, сонымен қатар Alar және оның ыдырау өнімі UDMH-ның қатерлі ісікті тудыратыны дәлелденбегенін айтты. 1990 жылы Хилсдейл колледжінде сөйлеген сөзінде Уилан NRDC сияқты ұйымдар токсикологияның негізгі принципін ескермейтінін атап өтті: "доза уды жасайды". "Жоғары дозада сынаған материалға жануарлардың жауабын негізге ала отырып, бір затты "қатерлі ісікті тудырады" деп белгілеу – ғылым мен логикаға қарсы келетін қателік", - деді ол.

Қазіргі көзқарастар

Бірге алғанда, осы агентке қауіптің дәрежесін анықтау мәселесінің күрделілігі – өмірдің басындағы әсерлерден туындайтын қауіптерге қатысты пікірталас, агенттің ұзақ мерзімді уыттылығын анықтауда агенттің өзінен гөрі ыдырау өнімінің басты рөлі, осы өнімнің тұтынудан кейін абиотикалық жолмен де, метаболизм арқылы да пайда болуы, сондай-ақ тиісті "зерттеуге арналған субпопуляцияларды, потенция таралуының өкілдік параметрін және биологиялық сынақ ұзақтығына түзетулерді" анықтаудағы қиындықтар) Екінші жағынан, Калифорния Денсаулық сақтау департаментінің өкілдері 1991 жылдан бері "консервативті және ақылға қонымды болжамдарға негізделген қауіптің ықтимал бағалаулары, ЭПА мен NRDC жасаған бағалаулардан жоғары" екенін мәлімдеген. Бұл "даминозидтің канцерогендік қасиеттерінің" маңызды еместігін көрсетеді, оның жеке өзі немесе 1,1 диметилгидразинмен бірге қолданылғанда. 2005 жылға қарай, даминозид ЭПА тарапынан адамға канцерогенді болуы мүмкін деп жіктеліп, Калифорнияның 65-жобасы бойынша белгілі канцероген ретінде тізілген.