Кіріспе
Британдық химик Арчер Джон Портер Мартин (1 наурыз 1910 – 28 шілде 2002) – британдық химик, ол 1952 жылы Ричард Сингемен бірге бөлу хроматографиясын ойлап тапқаны үшін Химия бойынша Нобель сыйлығын бөлісіп алды.
Archer John Porter Martin (1 March 1910 – 28 July 2002) was a British chemist who shared the 1952 Nobel Prize in Chemistry for the invention of partition chromatography with Richard Synge.
Ерте өмір
Мартиннің әкесі жалпы тәжірибелі дәрігер болған. Мартин Бедфорд мектебінде және Кембридж университетінің Питерхаус колледжінде білім алған.
Мансап
Алдымен физикалық химия зертханасында жұмыс істеді, кейін Даннның тамақтану зертханасына ауысты, ал 1938 жылы Лидстегі жүн индустриясы ғылыми-зерттеу институтына көшті. 1946 жылдан 1948 жылға дейін Boots Pure Drug Company биохимия бөлімінің басшысы болды, содан кейін Медициналық зерттеулер кеңесіне қосылды. 1952 жылы Ұлттық медициналық зерттеулер институтының физикалық химия бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды, ал 1956-1959 жылдары химиялық кеңесші болды. Ол биохимия, Е және В2 витаминдерінің кейбір аспектілері және хроматографияның бірнеше жаңа түрлеріне негіз салған әдістер саласында маманданған. Аминқышқылдарын бөлу жұмысы кезінде бөлініп-бөлініп хромотаграфияны, ал кейін газ-сұйық хромотаграфиясын жасады. Ол көптеген наградалардың ішінде 1952 жылы Нобель сыйлығын алды. Суссекс университетінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Техас штатындағы Хьюстон университетінде және Швейцариядағы EPFL (École Polytechnique Fédérale de Lausanne) университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Ол Нобель сыйлығын алғандардың көпшілігінен гөрі азырақ, барлығы 70 ғылыми еңбек жариялады, бірақ оның тоғызыншы еңбегінде оған Нобель сыйлығын әкелген жұмысы жазылған. Хьюстон университеті 1979 жылы (ол 69 жасқа толғанда) оны жеткілікті жарияламағаны үшін химия факультетінен шығарды.
Марапаттар
1952 жылы Арчер Мартин Ричард Сингемен бірге бөлшек хроматографиясын ойлап тапқаны үшін химия саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. Арчер Мартиннің 1954 жылы А. Т. Джеймспен бірлескен "Газ-сұйық хроматографиясы: ұшқыш заттарды талдау және идентификациялау әдісі" деген мақаласы газ-сұйық хроматографиясының ашылуын жариялады. Бұл жарияланым 2016 жылы Американдық химия қоғамының Химия тарихы бөлімінен химиялық жаңалықтар үшін марапатталды және Фрэнсис Крик институтына табысталды. Зерттеу жұмысы Милл-Хиллдегі Медициналық зерттеулер ұлттық институтында жүргізілді, ол 2015 жылы Фрэнсис Крик институтына айналды. Мартин 1950 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1960 жылы Британ империясы орденінің (CBE) иегері аталды.
Жеке өмір
1943 жылы Джудит Багеналға (1918–2006) үйленді, және олардың екі ұлы мен үш қызы дүниеге келді. Өмірінің соңғы жылдары ол Альцгеймер ауруына шалдықты.