Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық химик (1943–2005) ағылшын крикетшісі
American chemist (1943–2005)
the English cricketer
Ричард Эррет Смолли (6 маусым 1943 – 28 қазан 2005) – американдық химик, Райс университетінің химия, физика және астрономия салалары бойынша профессоры. 1996 жылы Роберт Керлмен (Райс университетінің химия профессоры) және Харольд Кротомен (Сассекс университетінің профессоры) бірге, олар көміртегінің жаңа түрін – букминстерфуллеренды (сондай-ақ, «букибол» деп те аталады) ашқандығы үшін Химия бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол нанотехнологияны және оның қолданылу аясын қолдаушы болды.
Richard Errett Smalley (June 6, 1943 – October 28, 2005) was an American chemist who was the Gene and Norman Hackerman Professor of Chemistry, Physics, and Astronomy at Rice University. In 1996, along with Robert Curl, also a professor of chemistry at Rice, and Harold Kroto, a professor at the University of Sussex, he was awarded the Nobel Prize in Chemistry for the discovery of a new form of carbon, buckminsterfullerene, also known as buckyballs. He was an advocate of nanotechnology and its applications.
Ерте өмір және білім
Смолли 4 бауырластың ең кішісі болып, 1943 жылғы 6 маусымда Огайо штатының Акрон қаласында Франк Дадли Смолли, кіші, және Эстер Вирджиния Роудстың отбасында дүниеге келді. Ол Миссури штатының Канзас-Сити қаласында өсті. Ричард Смолли өзінің әкесі, анасы және әпкесін өнеркәсіп, ғылым және химия салаларындағы қалыптасқан тұлғалар ретінде есептейді. Оның әкесі Франк Дадли Смолли, кіші, механикалық және электр жабдықтарымен жұмыс істеді және ақырында Implement and Tractor деп аталатын ауыл шаруашылығы құралдарына арналған сауда журналының бас директоры болды. Оның анасы Эстер Роудс Смолли Ричард жасөспірім шағында бакалавр дәрежесін аяқтады. Ол физикалық ғылымдардың негіздерін оқытқан математик Норман Н. Ройалл-младшийден ерекше шабыттанды және ұлымен ұзақ әңгімелер мен бірлескен іс-шаралар арқылы ғылымға деген сүйіспеншілігін жеткізді. Смоллидің анасының әпкесі, химия саласындағы пионер әйел Сара Джейн Роудс, Смоллиді химия саласына қызықтырып, оған өз органикалық химия зертханасында жұмыс істеуге мүмкіндік берді және химия бағдарламасы күшті Хоуп колледжіне түсуді ұсынды. Смолли Хоуп колледжінде екі жыл оқығаннан кейін Мичиган университетіне ауысты, онда 1965 жылы ғылым бакалавры дипломын алды және Рауль Копельманның зертханасында бакалавриат зерттеулерін жүргізді. Оқу кезінде ол өнеркәсіпте де жұмыс істеді, онда өзінің ерекше басқару стилін дамытты. Ол 1973 жылы Принстон университетінен "1,3,5 (сим) триазиннің төменгі электрондық күйлері" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғап, философия докторы ғылымын қорғады, бұл жұмысқа Эллиот Р. Бернштейн жетекшілік етті. 1973-1976 жылдары ол Чикаго университетінде Дональд Леви және Леннард Уортонмен докторантурадан кейінгі жұмыс істеді, ол суперонық сәулелі лазерлік спектроскопияны дамытуда пионер болды.
Smalley, the youngest of 4 siblings, was born in Akron, Ohio on June 6, 1943, to Frank Dudley Smalley, Jr., and Esther Virginia Rhoads. He grew up in Kansas City, Missouri. Richard Smalley credits his father, mother and aunt as formative influences in industry, science and chemistry. His father, Frank Dudley Smalley, Jr. worked with mechanical and electrical equipment and eventually became CEO of a trade journal for farm implements called Implement and Tractor. His mother, Esther Rhoads Smalley, completed her B. A. Degree while Richard was a teenager. She was particularly inspired by mathematician Norman N. Royall Jr., who taught Foundations of Physical Science, and communicated her love of science to her son through long conversations and joint activities. Smalley's maternal aunt, pioneering female chemist Sara Jane Rhoads, interested Smalley in the field of chemistry, letting him work in her organic chemistry laboratory, and suggesting that he attend Hope College, which had a strong chemistry program. Smalley attended Hope College for two years before transferring to the University of Michigan where he received his Bachelor of Science in 1965, performing undergraduate research in the laboratory of Raoul Kopelman. Between his studies, he also worked in industry, where he developed his unique managerial style. He received his Ph. D. from Princeton University in 1973 after completing a doctoral dissertation, titled "The lower electronic states of 1,3,5 (sym) triazine", under the supervision of Elliot R. Bernstein. He did postdoctoral work at the University of Chicago from 1973 to 1976, with Donald Levy and Lennard Wharton where he was a pioneer in the development of supersonic beam laser spectroscopy.
Мансап
1976 жылы Смолли Райс университетіне қосылды. 1990 жылы Ұлттық ғылым академиясының, ал 1991 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Смолли C60 құрылымының үш өлшемді кеңістікте алтыбұрыштарды кесіп, біріктіріп, 20 алтыбұрыш пен 12 бесбұрыш пайдаланып, футбол добының құрылымына ұқсас екенін анықтады. Ол сондай-ақ C60 атауын американдық сәулетші Бакминстер Фуллердің есімімен атады, ол жобаларында геодезиялық күмбездерді қолдануымен танымал болған. Крото, Смолли және Керлдің Нобель сыйлығын алған зерттеулері негізінен үш мақаладан тұрды. Біріншісі – 1985 жылдың 14 қарашасындағы Nature журналында жарияланған C60-ты ашу туралы «C60: Бакминстерфуллерин» мақаласы. Екінші мақалада 1985 жылғы «Америка химиялық қоғамының журналында» жарияланған «Сфероидты көміртек қабықшаларының лантан кешендері» деген тақырыпта эндогедралды фуллерендердің ашылуы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілді. Үшінші мақала 1986 жылғы «Физикалық химия журналында» жарияланған «Ірі көміртек шоғырларының реакциялық қабілеті: сфероидты көміртек қабықтары және олардың күйеге қалыптасу мен морфологиясына қатысты болу мүмкіндігі» деген тақырыпта фуллерендердің ашылуын хабарлады. Нобель сыйлығына тек үш адам ғана көрсетіле алады, бірақ бұл жұмыста аспиранттар Джеймс Р. Хит, Юань Лю және Шон Ц. О'Брайен де қатысты. Смолли Нобельдік лекциясында Хит пен О'Брайен туралы айтқан. Хит Калифорния технология институтының (Caltech) профессоры болды, ал О'Брайен Texas Instruments компаниясына қосылып, қазір MEMtronics-та жұмыс істейді. Юань Лю Оук Ридж ұлттық зертханасының аға ғылыми қызметкері. Бұл зерттеу фуллерин деп аталатын көміртек аллотропының жаңа түрін ашуға маңызды үлес қосты. Көміртек аллотроптарының басқа түрлеріне графит, алмаз және графен жатады. Гарри Кротоның 1985 жылғы «C60: Бакминстерфуллерин» мақаласы, J. R. Heath, S. C. O'Brien, R. F. Curl және R. E. Smalley есімдерімен бірге жарияланған, 2015 жылы Америка химиялық қоғамының Химия тарихы бөлімінен химиялық жаңалықтарға арналған сыйлықпен марапатталды және Райс университетіне табыс етілді. Осы зерттеудің нәтижесінде Смолли Райс университетінің әкімшілігін, сол кездегі президент Малкольм Гиллистің басшылығымен, молекулалық нанотехнологияның барлық аспектілеріне бағытталған Райс университетінің Наноғылым және технология орталығын (CNST) құруға көндіре алды. 2005 жылы Смолли қайтыс болғаннан кейін орталық Ричард Э. Смолли атындағы Наноғылым және технология институты деп аталды, содан кейін 2015 жылы Райс кванттық институтымен бірігіп, Смолли-Керл институты (SCI) болып қайта құрылды. Смоллидің соңғы зерттеулері көміртек нанотүтікшелеріне, әсіресе нанотүтікшелерді химиялық жолмен синтездеуге бағытталған. Ол және оның тобы жоғары сапалы нанотүтікшелердің үлкен партияларын өндіру үшін жоғары қысымды көміртек монооксидін (HiPco) қолдану әдісін ойлап тапқандарымен әйгілі. Смолли өзінің жұмысын Carbon Nanotechnologies Inc. және оған байланысты нанотехнологиялар компаниясына айналдырды. Смолли және оның зертханасы шамамен 10 жыл бойы, өмірінің соңына дейін осы зерттеу саласында ғана жұмыс істеді. Оның зертханасы «Егер түтік болмаса, біз оны жасамаймыз» деген ұранды мақтан тұтқан.
In 1976, Smalley joined Rice University. He became a member of the National Academy of Sciences in 1990, and the American Academy of Arts and Sciences in 1991. Smalley recognized that the structure of C60 was like that of a soccer ball after cutting and tapping hexagons together in a three dimensional manner, utilizing 20 hexagons and 12 pentagons. He was also responsible for the name of C60, naming it after Buckminster Fuller, an American architect who was known for his use of geodesic domes in his designs. The research that earned Kroto, Smalley and Curl the Nobel Prize mostly comprised three articles. First was the discovery of C60 in the November 14, 1985, issue of Nature, "C60: Buckminsterfullerene". The second article detailed the discovery of the endohedral fullerenes in "Lanthanum Complexes of Spheroidal Carbon Shells" in the Journal of the American Chemical Society (1985). The third announced the discovery of the fullerenes in "Reactivity of Large Carbon Clusters: Spheroidal Carbon Shells and Their Possible Relevance to the Formation and Morphology of Soot" in the Journal of Physical Chemistry (1986). Although only three people can be cited for a Nobel Prize, graduate students James R. Heath, Yuan Liu, and Sean C. O'Brien participated in the work. Smalley mentioned Heath and O'Brien in his Nobel Lecture. Heath went on to become a professor at the California Institute of Technology (Caltech) and O'Brien joined Texas Instruments and is now at MEMtronics. Yuan Liu is a Senior Staff Scientist at Oak Ridge National Laboratory. This research is significant for the discovery of a new allotrope of carbon known as a fullerene. Other allotropes of carbon include graphite, diamond and graphene. Harry Kroto's 1985 paper entitled "C60: Buckminsterfullerine", published with colleagues J. R. Heath, S. C. O'Brien, R. F. Curl, and R. E. Smalley, was honored by a Citation for Chemical Breakthrough Award from the Division of History of Chemistry of the American Chemical Society, presented to Rice University in 2015. As a consequence of this research, Smalley was able to persuade the administration of Rice University, under then president Malcolm Gillis, to create Rice's Center for Nanoscale Science and Technology (CNST) focusing on any aspect of molecular nanotechnology. It was renamed The Richard E. Smalley Institute for Nanoscale Science and Technology after Smalley's death in 2005, and has since merged with the Rice Quantum Institute, becoming the Smalley Curl Institute (SCI) in 2015. Smalley's latest research was focused on carbon nanotubes, specifically focusing on the chemical synthesis side of nanotube research. He is well known for his group's invention of the high pressure carbon monoxide (HiPco) method of producing large batches of high quality nanotubes. Smalley spun off his work into a company, Carbon Nanotechnologies Inc. and associated nanotechnologies. Smalley and his lab worked solely in this area of study and nothing else for approximately 10 years, up until the end of his life. His research lab carried the slogan "If it ain't tubes, we don't do it" proudly.
Молекулалық құрастырғыштар туралы дау
Ол К. Эрик Дрекслер жақтаған молекулалық құрастырушылар идеясына ашық күмәнданушы болды. Оның басты ғылыми қарсылықтары, ол "семіз саусақтар мәселесі" және "жабысқақ саусақтар мәселесі" деп атады, молекулалық құрастырушылардың жеке атомдарды нақты таңдап, орналастыру мүмкіндігіне қарсы дәлелдеді. Сонымен қатар, ол Дрекслердің молекулалық құрастырушылардың қатаң қауіптері туралы болжамдары нанотехнологияны дамытуға жұртшылықтың қолдауын жояды деп ойлады. Ол Дрекслермен хаттар арқылы пікір алмасты, бұл Chemical & Engineering News журналында қарама-қарсы пікірлер ретінде жарияланды.
He was an outspoken skeptic of the idea of molecular assemblers, as advocated by K. Eric Drexler. His main scientific objections, which he termed the "fat fingers problem" and the "sticky fingers problem", argued against the feasibility of molecular assemblers being able to precisely select and place individual atoms. He also believed that Drexler's speculations about apocalyptic dangers of molecular assemblers threatened the public support for development of nanotechnology. He debated Drexler in an exchange of letters which were published in Chemical & Engineering News as a point counterpoint feature.
Жеке өмір
Смолли төрт рет үйленген, Джудит Грейс Сампиери (1968–1978), Мэри Л. Чапиески (1980–1994), ДжоНелл М. Шовин (1997–1998) және Дебора Шеффилд (2005)пен, және екі ұлы болған, Чад Ричард Смолли (8 маусым 1969 жылы туған) және Престон Рид Смолли (8 тамыз 1997 жылы туған). 1999 жылы Смоллиге рак диагнозы қойылды. Смолли лейкемиядан қайтыс болды, оны Ходжкин емес лимфомасы және созылмалы лимфоциттік лейкемия деп әртүрлі хабарлады.
Smalley was married four times, to Judith Grace Sampieri (1968–1978), Mary L. Chapieski (1980–1994), JoNell M. Chauvin (1997–1998) and Deborah Sheffield (2005), and had two sons, Chad Richard Smalley (born June 8, 1969) and Preston Reed Smalley (born August 8, 1997). In 1999, Smalley was diagnosed with cancer. Smalley died of leukemia, variously reported as non Hodgkin's lymphoma and chronic lymphocytic leukemia,
Смолли қайтыс болғаннан кейін АҚШ Сенаты оны құрметтеу үшін қаулы қабылдады, оны "Нанотехнологияның әкесі" деп атады.
Upon Smalley's death, the US Senate passed a resolution to honor Smalley, crediting him as the "Father of Nanotechnology."
Соңғы жылдарындағы дін
Хоуп колледжінде ғылыммен қатар дін пәндерін де оқыған Смолли, өмірінің кейінгі кезеңінде, әсіресе қатерлі ісікпен күрескен жылдарында, діни сенімдерін қайта жаңғыртты. Өмірінің соңғы жылы Смолли былай деп жазды: «Бәлкім, мен оны толыққанды түсіне алмаймын, бірақ қазіргі түсінігімше, жауап өте қарапайым: ол рас. Құдай шамамен 13,7 миллиард жыл бұрын ғаламды жаратты және қажеттіліктен туындап, содан бері жаратылысына араласып келеді». Ежелгі Жерді жақтаушы және астроном Хью Росс Смоллидің 2005 жылғы 2 қарашада өткен қоштасу рәсімінде сөз сөйледі.
Smalley, who had taken classes in religion as well as science at Hope College, rediscovered his religious foundation in later life, particularly during his final years while battling cancer. During the final year of his life, Smalley wrote: "Although I suspect I will never fully understand, I now think the answer is very simple: it's true. God did create the universe about 13.7 billion years ago, and of necessity has involved Himself with His creation ever since." Old Earth creationist and astronomer Hugh Ross spoke at Smalley's funeral, November 2, 2005.
Жарияланымдар
Смолли, Р. Е. "Супердыбысты жалаңаш металл шоғырлы сәулелер. Ақырғы есеп", Райс университеті, АҚШ Энергетика министрлігі – Энергетика зерттеулер бюросы, (14 қазан 1997 ж.). Смолли, Р. Е. "Супердыбысты жалаңаш металл шоғырлы сәулелер. Техникалық прогресс есебі, 1984 жылғы 16 наурыз – 1985 жылғы 1 сәуір", Райс университеті, АҚШ Энергетика министрлігі – Энергияның негізгі ғылымдары кеңсесі, (1985 жылғы 1 қаңтар).
Smalley, R. E. "Supersonic bare metal cluster beams. Final report", Rice University, United States Department of Energy—Office of Energy Research, (October 14, 1997). Smalley, R. E. "Supersonic Bare Metal Cluster Beams. Technical Progress Report, March 16, 1984 – April 1, 1985", Rice University, United States Department of Energy—Office of Basic Energy Sciences, (January 1, 1985).