Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық химик (1933–2022)
American chemist (1933–2022)
Роберт Флойд Керл кіші (23 тамыз 1933 – 3 шілде 2022) – американдық химик, Питцер-Шламбергер табиғат ғылымдарының профессоры және Райс университетінің химия профессоры. Ол 1996 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығын бакинстерфуллерин наноматериалын, сонымен қатар фуллерин материалының класын ашқаны үшін Ричард Смоллимен (Райс университетінен) және Сассекс университетінің Гарольд Кротомен бірге алды.
Robert Floyd Curl Jr. (August 23, 1933 – July 3, 2022) was an American chemist who was Pitzer–Schlumberger Professor of Natural Sciences and professor of chemistry at Rice University. He was awarded the Nobel Prize in Chemistry in 1996 for the discovery of the nanomaterial buckminsterfullerene, and hence the fullerene class of materials, along with Richard Smalley (also of Rice University) and Harold Kroto of the University of Sussex.
Ерте өмір және білім
Америка Құрама Штаттарының Техас штатындағы Алис қаласында дүниеге келген Кёрл, методист пасторының ұлы болған. Әкесінің миссионерлік қызметіне байланысты оның отбасы Техастың оңтүстік және оңтүстік-батыс аймақтарында бірнеше рет көшіп-қонып жүрді, ал әкесі Кёрл Сан-Антонио медициналық орталығындағы методист ауруханасын ашуға қатысты. Кёрл химияға деген қызығушылығын 9 жасында алған химия жинағымен байланыстырады, анасының фарфор пешіне азот қышқылы төгіліп, бетінің бұзылуын еске алады. Оның орта мектебінде химиядан тек бір жылдық оқу бағдарламасы болған, бірақ соңғы сыныпта химия пәнінің мұғалімі оған арнайы жобалар берді. Берклиде ол химия колледжінің деканы Кеннет Питцердің зертханасында жұмыс істеді, олар өмір бойына серіктес болды. Кёрлдің аспирантуралық зерттеулері дисилоксанның байланыс бұрышын анықтау үшін инфрақызыл спектроскопияны қолдануды қамтыды.
Born in Alice, Texas, United States, Curl was the son of a Methodist minister. Due to his father's missionary work, his family moved several times within southern and southwestern Texas, and the elder Curl was involved in starting the San Antonio Medical Center's Methodist Hospital. Curl attributes his interest in chemistry to a chemistry set he received as a nine year old, recalling that he ruined the finish on his mother's porcelain stove when nitric acid boiled over onto it. His high school offered only one year of chemistry instruction, but in his senior year his chemistry teacher gave him special projects to work on. At Berkeley, he worked in the laboratory of Kenneth Pitzer, then dean of the college of chemistry, with whom he would become a lifelong collaborator. Curl's graduate research involved performing infrared spectroscopy to determine the bond angle of disiloxane.
Нобель сыйлығы
Кёрлдің Райс университетіндегі зерттеулері инфрақызыл және микротолқындық спектроскопия салаларын қамтыды. 1985 жылы Кёрлге Харольд Крото хабарласты, ол Смолли жасаған лазерлік сәуле аппаратын пайдаланып, қызыл алып жұлдыздардағы көміртекті тізбектердің қалыптасуын модельдеу және зерттеуді жоспарлаған. Смолли мен Кёрл бұл аппаратты бұрын кремний және германий сияқты жартылай өткізгіштерді зерттеу үшін қолданған. Бұл жаңалықтың негізі – массалық спектрографтағы жалғыз айқын шың болды, ол химиялық тұрақты, геометриялық жағынан жабық және бос байланыстары жоқ затты көрсетеді. Кёрл аппараттағы көміртектің оптималды жағдайын анықтаумен және спектрографты қарап шығумен айналысты. Фуллерендер, молекулалар класы, олардың бірінші ашылған мүшесі Бакминстерфуллерен, қазір наноматериалдар және молекулалық деңгейдегі электроникада қолданылу мүмкіндігі бар деп есептеледі.
Curl's research at Rice involved the fields of infrared and microwave spectroscopy. In 1985, Curl was contacted by Harold Kroto, who wanted to use a laser beam apparatus built by Smalley to simulate and study the formation of carbon chains in red giant stars. Smalley and Curl had previously used this apparatus to study semiconductors such as silicon and germanium. This discovery was based solely on the single prominent peak on the mass spectrograph, implying a chemically inert substance that was geometrically closed with no dangling bonds. Curl was responsible for determining the optimal conditions of the carbon vapor in the apparatus, and examining the spectrograph. The fullerenes, a class of molecules of which buckminsterfullerene was the first member discovered, are now considered to have potential applications in nanomaterials and molecular scale electronics.