Кіріспе
Электрондық жүйелерде сақталатын валюта. Цифрлық валюта (цифрлық ақша, электрондық ақша немесе электрондық валюта) – бұл негізінен цифрлық компьютерлік жүйелерде, әсіресе интернет арқылы басқарылатын, сақталатын немесе айырбасталатын кез келген валюта, ақша немесе ақшаға ұқсас актив. Цифрлық валюталардың түрлеріне криптовалюта, виртуалды валюта және орталық банк цифрлық валютасы жатады. Цифрлық валюта интернеттегі таратылған деректер базасында, компанияның немесе банктің меншігіндегі орталықтандырылған электрондық компьютерлік деректер базасында, цифрлық файлдарда немесе тіпті сақталған құндылық картасында тіркелуі мүмкін. Цифрлық валюталар дәстүрлі валюталарға ұқсас қасиеттерге ие, бірақ көбінесе қолмен ұстауға болатын классикалық физикалық формасы жоқ, мысалы, басып шығарылған банкноттар немесе монеталар сияқты. Дегенмен, олардың компьютерден компьютерге және компьютерден адамға қарым-қатынас арқылы, сондай-ақ ақшаны сақтау мен қадағалауды жүзеге асыратын серверлердің ақпараттық және өңдеу қуаты арқасында классикалық емес физикалық формасы бар. Бұл классикалық емес физикалық форма интернет арқылы дерлік жедел транзакцияларды жүзеге асыруға және банкноттар мен монеталарды таратумен байланысты шығындарды айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді: мысалы, Ұлыбритания экономикасындағы ақшаның 3% банкноттар мен монеталар, ал 79% электрондық ақша (банктік депозиттер түрінде) құрайды. Әдетте мемлекеттік орган шығармайтын виртуалды валюталар заңды төлем құралы болып табылмайды және мемлекеттік шекаралар арқылы меншік құқығын беруге мүмкіндік береді. Цифрлық ақша орталықтандырылған (ақшамен қамтамасыз етуді бақылаудың орталық нүктесі бар, мысалы, банк) немесе орталықсыздандырылған (ақшамен қамтамасыз етуді бақылау алдын ала анықталған немесе демократиялық түрде келісілген) болуы мүмкін.
Digital currency (digital money, electronic money or electronic currency) is any currency, money, or money like asset that is primarily managed, stored or exchanged on digital computer systems, especially over the internet. Types of digital currencies include cryptocurrency, virtual currency and central bank digital currency. Digital currency may be recorded on a distributed database on the internet, a centralized electronic computer database owned by a company or bank, within digital files or even on a stored value card. Digital currencies exhibit properties similar to traditional currencies, but generally do not have a classical physical form of fiat currency historically that can be held in the hand, like currencies with printed banknotes or minted coins. However, they do have a physical form in an unclassical sense coming from the computer to computer and computer to human interactions and the information and processing power of the servers that store and keep track of money. This unclassical physical form allows nearly instantaneous transactions over the internet and vastly lowers the cost associated with distributing notes and coins: for example, of the types of money in the UK economy, 3% are notes and coins, and 79% as electronic money (in the form of bank deposits). Usually not issued by a governmental body, virtual currencies are not considered a legal tender and they enable ownership transfer across governmental borders. Digital money can either be centralized, where there is a central point of control over the money supply (for instance, a bank), or decentralized, where the control over the money supply is predetermined or agreed upon democratically.
Тарих
Саяхат брондау жүйесі (Sabre) сияқты электрондық төлем әдістері цифрлық валюталарға қатысты алғашқы идеяларды ұсынды. 1983 жылы Дэвид Чаумның «Із жазба қалдырмайтын төлемдер үшін соқыр қолтаңбалар» атты зерттеу жұмысы цифрлық ақша тұжырымын енгізді. 1989 жылы ол Амстердамдағы зерттеу идеяларын коммерцияландыру мақсатында DigiCash электрондық ақша компаниясын құрды. e-золото 1996 жылы пайда болған және АҚШ үкіметі 2008 жылы тоқтатқанға дейін бірнеше миллион пайдаланушыға жеткен алғашқы кең таралған интернет-ақша болды. e-золото АҚШ шенеуніктері мен ғылыми қауымдастықтар тарапынан «цифрлық валюта» деп аталды. 1997 жылы Coca-Cola мобильді төлемдерді пайдаланып сауда автоматтарынан тауар сатып алу мүмкіндігін ұсынды. PayPal 1998 жылы АҚШ долларымен есептесуге арналған қызметін іске қосты. 2009 жылы биткоин пайда болды, ол орталық серверсіз және резервте сақталатын материалдық активтері жоқ, блокчейн негізіндегі орталықтандырылмаған цифрлық валюталардың бастауын белгіледі. Блокчейн негізіндегі цифрлық валюталар, сондай-ақ криптовалюталар үкімет тарапынан реттеу әрекеттеріне қарсы тұрды, себебі оларды өшіруге билігі бар орталық ұйым немесе тұлға болған жоқ. Цифрлық валюталардың тарихы 1990 жылдардағы Dot com көпіршігіне дейін жетеді. 2006 жылы құрылған Liberty Reserve тағы бір танымал цифрлық валюта қызметі болды; ол пайдаланушыларға доллар немесе евроны Liberty Reserve долларына немесе евросына айырбастауға және оларды 1% комиссия төлеп еркін алмасуға мүмкіндік берді. Бірнеше цифрлық валюта операциялары Понци схемалары мен ақша жылыну үшін пайдаланылды және АҚШ үкіметі оларды MSB лицензиясысыз жұмыс істегені үшін қудалады. Q монеталары немесе QQ монеталары Tencent QQ хабар алмасу платформасында тауарлық негіздегі цифрлық валюта түрі ретінде қолданылды және 2005 жылдың басында пайда болды. Q монеталары Қытайда өте тиімді болды және спекуляциялардың салдарынан Қытай юанының тұрақсыздығына әсер еткені айтылды. Криптовалюталарға жақындағы қызығушылық цифрлық валюталарға деген жаңа қызығушылықты тудырды, ал 2008 жылы енгізілген биткоин ең көп таралған және қабылданған цифрлық валютаға айналды.
Цифрлық валютаның нақты түрі және мета-топ атауы
Цифрлық валюта – нақты белгілі қасиеттері бар электрондық валютаның бір түрін білдіретін термин. Цифрлық валюта сонымен қатар цифрлық валютаның түрлерінің жиынтығын қамтитын термин, ал нақты мағынасы тек нақты құқықтық немесе мәнмәтіндік жағдайда ғана анықталады. Құқықтық және техникалық тұрғыдан алғанда, цифрлық валютаның және оның түрлерінің көптеген заңдық анықтамалары бар. Әртүрлі мүмкін қасиеттерді үйлестіре отырып, цифрлық валютаның көптеген түрлерін құрайтын көптеген іске асырулар бар. Көптеген мемлекеттік билік шеңберлері цифрлық валюта, виртуалды валюта, криптовалюта, электрондық ақша, желілік ақша, электрондық қолма-қол ақша және цифрлық валютаның басқа түрлері үшін өзіндік анықтамаларын енгізді. Кез келген нақты мемлекеттік билік шеңберінде әртүрлі агенттіктер мен реттеушілер нақты валюта түрінің немесе түршесінің ерекше қасиеттеріне сүйене отырып, цифрлық валютаның түрлеріне қатысты әртүрлі және көбінесе қайшы келетін мағыналарды анықтайды.
Цифрлық және виртуалды валюта
Виртуалды валюта 2012 жылы Еуропалық Орталық банк тарапынан "реттелмейтін, цифрлық ақша түрі, оны әзірлеушілер шығарып, әдетте басқарады және белгілі бір виртуалды қоғамдастықтың мүшелері арасында қолданылады және қабылданады" деп анықталды. 2013 жылы АҚШ Қаржы министрлігі оны "кейбір жағдайларда валюта сияқты жұмыс істейтін, бірақ нақты валютаның барлық қасиеттеріне ие емес айырбас құралы" деп анықтады. АҚШ Қаржы министрлігі сондай-ақ "Виртуалды валютаның ешқандай юрисдикцияда заңды төлем құралы мәртебесі жоқ" деп мәлімдеді. 2012 жылғы қазан айындағы бұрынғы есепте виртуалды валюта белгілі бір виртуалды қоғамдастықтың мүшелері арасында қолданылатын және қабылданатын, оны шығарушылар шығарып, әдетте басқаратын, реттелмейтін, цифрлық ақша түрі ретінде анықталды. Цифрлық валюта мемлекеттік валютаға шартты түрде байланыстырылып, оны қолма-қол ақшаға айырбастауға жауапты эмитент шығара алады. Мұндай жағдайда цифрлық валюта электрондық ақшаны (электрондық төлемдер) білдіреді. Өзінің құндылық бірліктерімен немесе орталықтандырылмаған немесе автоматты түрде шығарылатын цифрлық валюта виртуалды валюта ретінде қарастырылады. Осылайша, биткоин – цифрлық валюта, сонымен қатар виртуалды валютаның бір түрі. Биткоин және оның баламалары криптографиялық алгоритмдерге негізделген, сондықтан осы сияқты виртуалды валюталар криптовалюта деп аталады.
Цифрлық және криптовалюта
Криптовалюта – цифрлық валютаның бір түрі және активтерді берудің цифрлық қолтаңбаларын, теңдестік желілерін және орталықсыздандыруды қамтамасыз ету үшін криптографияны пайдаланатын цифрлық актив. Кейбір жағдайларда валютаны жасау және басқару үшін жұмыс дәлелі немесе үлестің дәлелі схемасы қолданылады. Криптовалюталар электрондық ақша жүйелерін орталықсыздандыруға мүмкіндік береді. Блокчейн технологиясы қолданылған кезде, цифрлық тіркелгі жүйесі немесе жазбаларды сақтау жүйесі криптографияны көптеген дербес серверлерге таратылған деректер базасының бөліктерін өзгерту үшін пайдаланады. Алғашқы және ең танымал жүйе – биткойн, криптографияға негізделген теңдестік электрондық ақша жүйесі.
Цифрлық валюта мен дәстүрлі валюта
Дәстүрлі ақша айналымының көп бөлігі компьютерлерде сақталатын банк ақшасынан тұрады. Кейбір жағдайларда олар цифрлық валюта ретінде қарастырылады. Қолма-қол ақшасыз қадамға жақындаған қоғамда барлық валюталар цифрлық валютаға айналып барады деуге болады, бірақ олар бізге солай көрсетілмейді.
Орталықтандырылған жүйелер
Валюта дебеттік және кредиттік карталарды қолданып, сату орнында электрондық төлем жүйесі арқылы электронды түрде айырбасталуы мүмкін.
Орталық банкінің цифрлық валютасы
Орталық банк цифрлық валютасы (CBDC) – елдегі барлығына қолжетімді цифрлық ақшаның бір түрі және ол елдің қағаз ақшасымен бірдей құндылыққа ие. Криптовалюта сияқты, CBDC токендер түрінде сақталады. CBDC онлайн-банк шоттарындағыдай әдеттегі цифрлық ақшадан өзгеше, себебі CBDC коммерциялық банк емес, елдің орталық банкі арқылы құрылады және мемлекеттік міндеттемелермен қамтамасыз етіледі. Бүкіл әлемде қызығушылық артып келеді және шамамен тоғыз ел CBDC құрған. Бұл елдерде CBDC айырбас құралы ретінде және үкіметтердің қаржы жүйелеріндегі тәуекелдерді болдырмау үшін қолданылады. Орталық банк цифрлық валюталарының маңызды мәселесі – валютаның оңай ізге түсуіне қатысты шешім қабылдау. Егер валютаның қозғалысын қадағалау мүмкін болса, үкіметтің қазіргіге қарағанда көбірек бақылау құқығы болады. Сонымен қатар, техникалық жағынан да қарастырылуы керек: CBDC токендерге немесе шоттарға негізделуі керек пе және пайдаланушылардың қаншалықты анонимді болуы тиіс.
Заң
2001 жылдан бері Еуропалық Одақ "электрондық ақша мекемелерінің қызметін бастау, жүргізу және сақтықпен бақылау жасау туралы" 2009 жылы соңғы рет өзгертілген "Электрондық ақша туралы" директиваны іске асырды. АҚШ-та электрондық ақша көтерме сауда мәмілелері үшін Бірыңғай коммерциялық кодекстің 4A-бабымен, ал тұтынушыларға арналған мәмілелер үшін Электрондық төлемдер туралы заңмен реттеледі. Провайдердің жауапкершілігі және тұтынушының жауапкершілігі Regulation E ережесімен реттеледі.
Реттеу
Виртуалды валюталар орталық банктерге, қаржылық реттеуші органдарға, қаржы министрліктері мен ведомстволарына, сондай-ақ мемлекеттік бюджеттік органдарға және статистикалық органдарға үлкен қиындықтар туғызады.
Үкіметтермен қабылдау
2016 жылдың аясына қарай 24-тен астам ел таратылған реестр технологияларына (DLT) 1,4 млрд доллар көлемінде инвестиция салды. Сонымен қатар, 90-нан астам орталық банк DLT талқылауларына қатысып жатыр, оның ішінде орталық банк шығарған цифрлық валютаның салдары да қарастырылуда. Гонконгтың Octopus картасы жүйесі: 1997 жылы қоғамдық көлік үшін электрондық әмиян ретінде іске қосылған бұл жүйе, жаппай көлік төлемдері үшін қолданылатын байланыссыз смарт-карталардың ең табысты және дамыған мысалы болып табылады. 5 жыл өткен соң, Octopus картасы арқылы жасалған транзакциялардың 25%-ы көлікпен байланысты емес, және 160-тан астам саудагерлерде қолданылады. Лондон Транспорттың Oyster картасы жүйесі: Oyster – төлемді, саяхат карталарын және автобус пен трамвайдың маусымдық билеттерін сақтауға болатын пластикалық смарт-карта. Oyster картасын автобуста, метрода, трамвайда, DLR, Лондон метрополитені мен Лондонның көптеген Ұлттық теміржол желілерінде пайдалануға болады. Жапонияның FeliCa: Қоғамдық көліктегі билет жүйелері, электрондық ақша және үй есіктерінің кілттері сияқты түрлі мақсаттарда қолданылатын байланыссыз RFID смарт-картасы. Нидерландтың Chipknip: Нидерландта қолданылатын электрондық ақша жүйесі ретінде, Нидерланд банктері шығарған барлық банкомат карталары Chipknip жүктеу станциялары арқылы құнымен толтырылуы мүмкін еді. Банкі шоттары жоқ адамдар үшін Chipknip карталарын Нидерландтың әртүрлі жерлерінен алдын ала сатып алуға болады. 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Chipknip арқылы төлем жасау мүмкін емес. Бельгияның Proton: Бельгиядағы дебеттік карталарға арналған электрондық әмиян қолданбасы. 1995 жылдың ақпанында шағын транзакциялар үшін қолма-қол ақшаны алмастыру мақсатымен енгізілді. Жүйе 2014 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылды. 2018 жылдың наурызында Маршалл аралдары өздерінің криптовалютасын шығарып, оны заңды төлем құралы деп мойындаған әлемдегі алғашқы ел болды; бұл валюта "суверен" деп аталады.
АҚШ тауар фьючерстік сауда комиссиясының нұсқаулығы
АҚШ Тауар фьючерстік сауда комиссиясы (CFTC) 2015 жылы виртуалды валюталардың тауар ретінде дұрыс анықталғанын мәлімдеді. CFTC инвесторларды виртуалды валюталарды пайдаланатын «помпалап, құлату» схемаларынан сақтандырды.
АҚШ-тың ішкі кірістер қызметі
АҚШ Ішкі Кірістер Қызметінің (IRS) 2014 жылғы 21 нөміріндегі хабарламасы бойынша, кез келген виртуальді валюта, криптовалюта және цифрлық валюта мүлік ретінде қарастырылады; табыс пен залал стандартты мүлік ережелері бойынша салық салынады.
АҚШ қазынашылықтың нұсқаулығы
2013 жылдың 20 наурызында Қаржылық қылмыстарды тексеру желісі АҚШ Банктік құпиялылық заңының виртуалды валюталарды жасауға, алмастыруға және жөнелтуге қатысатын тұлғаларға қалай қолданылатынын нақтылау үшін басшылық нұсқау шығарды.
АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалық комиссиясы нұсқаулығы
2014 жылдың мамыр айында АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) «биткойн және басқа да сандық валюталардың қауіптілігі туралы ескертті».
Нью-Йорк штатының ережесі
2014 жылдың шілдесінде Нью-Йорк штатының Қаржылық қызметтер департаменті виртуалды валюталарды реттеудің осы күнге дейінгі ең толыққанды регламентін ұсынды, ол көбінесе BitLicense деп аталады. Бұл регламентті жетілдіру үшін биткоинді қолдаушылар мен қаржы индустриясынан қоғамдық тыңдаулар мен 2014 жылдың 21 қазанына дейінгі пікір білдіру кезеңі арқылы жауаптар жиналды. NY DFS баспасөз хабарламасында айтылғандай, бұл ұсыныс "тұтынушыларды қорғауға және заңсыз қызметтерді жоюға көмектесетін тиісті тепе-теңдікті қамтамасыз етуді мақсат етті". Шағын компаниялар бұл регламентті белгілі бір институттарға басымдық беру үшін сынға алды, ал қытайлық биткоин биржалары ережелердің "АҚШ-тан тыс жерлерде қолданылу аясы тым кең" екеніне шағымданып айтты.
Канада
Канада Банкі өзінің валютасының блокчейндегі нұсқасын құру мүмкіндігін зерттеді. Канада Банкі елдің бес ірі банкімен және блокчейн-консалтингтік R3 фирмасымен бірлесіп, "Жаспер" жобасы деп аталды. 2016 жылы жүргізілген симуляция кезінде орталық банк Ethereum-ға ұқсас блокчейнге CAD монеталарын шығарды. Банктер CAD монеталарын ақша алмасу үшін пайдаланды, олар күннің соңында бас шоттарын реттеу үшін қолданады. 2019 жылдың қазан айында PBOC бірнеше жылдық дайындықтан кейін цифрлық юань шығарылатынын жариялады. DCEP (Digital Currency Electronic Payment) деп аталатын валюта нұсқасы банк жүйесінен "бөлінетін" криптовалютаға негізделген. Бұл жарияланымға түрлі пікірлер болды: кейбіреулер бұл ішкі бақылау мен қадағалауды күшейтуге бағытталған деп санайды. 2020 жылдың желтоқсан айында PBOC Сучжоу қаласының тұрғындарына лотерея арқылы үкіметтік қолдаумен цифрлық валютаны одан әрі насихаттау мақсатында миллиондаған цифрлық юань таратты. Валюта алғандар офлайн және онлайн сатып алулар жасай алды, бұл бағдарламаға онлайн дүкендерді қосу арқылы интернет байланысы қажет емес бұрынғы сынақты кеңейтті. Электрондық сауда компаниясы JD.com алғашқы 24 сағатта 20 000-ға жуық транзакция тіркелгенін хабарлады. Alipay немесе WeChat Pay сияқты басқа онлайн төлем платформаларынан айырмашылығы, бұл цифрлық валютада транзакция ақысы жоқ.
Дания
Дания үкіметі таңдалған сауда орындарының қолма-қол ақшаны қабылдау міндетін жоюды ұсынды, бұл елді "нақты ақшасыз" экономикаға жақындатады. Дания сауда палатасы бұл қадамды қолдайды. Дания халқының шамамен үштен бірі MobilePay қолданбасын пайдаланады, ол – ақша аударуға арналған смартфон қосымшасы. 2015 жылдың желтоқсан айында Sistema de Dinero Electrónico ("электрондық ақша жүйесі") іске қосылып, Эквадорды мемлекеттік электрондық төлем жүйесіне ие алғашқы ел етті.
Сальвадор
2021 жылдың 9 маусымында Эль-Сальвадордың Заң шығару жиналысы Биткойнды заңды валюта деп ресми түрде мойындаған әлемдегі алғашқы ел атанды. Мақұлдағаннан кейін 90 күн өткен соң, кез келген кәсіпкерлік тауарлар мен қызметтер үшін Биткойнды міндетті түрде заңды төлем түрі ретінде қабылдауы тиіс, егер олар транзакция жасауға қажетті технологиялық мүмкіндіктерге ие болмаса.
Нидерланды
Голландияның орталық банкі "DNBCoin" деп аталатын блокчейн негізіндегі виртуалды валютамен тәжірибе жасап жатыр.
Үндістан
Бірыңғай төлем интерфейсі (UPI) – Үндістандағы қатысушы банктердегі кез келген екі банк шоты арасында ақшаны жылдам аударуға арналған нақты уақыт төлем жүйесі. Интерфейсті Үндістанның Ұлттық төлем корпорациясы (NPCI) әзірледі және оны Үндістанның Резерв банкі реттейді. Бұл цифрлық төлем жүйесі күнінің кез келген уақытында, жыл бойы қолжетімді. UPI пайдаланушының типіне қарамастан қолданылады және адамнан адамға, адамнан бизнеске, бизнестен адамға және бизнестен бизнеске жасалатын операциялар үшін пайдаланылады. Операцияны төлеуші немесе төлем алушы бастауы мүмкін. Банк шотын анықтау үшін "accountID@bankID" форматындағы бірегей виртуалды төлем адресі (VPA) қолданылады. VPA-ны банк тағайындай алады, бірақ электрондық пошта мекенжайы сияқты, пайдаланушы өзі де анықтай алады. VPA-ның ең оңай және кең таралған түрі – "mobilenumber@upi". Ақша бір VPA-дан екінші VPA-ға немесе бір VPA-дан қатысушы банктегі кез келген банк шотына шот нөмірі мен банк бөлімшесінің деректерін пайдаланып аударылуы мүмкін. Аудармалар банктер арасында немесе бір банк ішінде жүзеге асырылуы мүмкін. UPI-де ақшаны уақытша сақтайтын ортақ шот немесе қойма жоқ. Ол жіберушінің банк шотынан қаражатты тікелей алып, операция сұралған кезде алушының банк шотына тікелей аударады. Жіберуші екі қадамды қауіпсіз процестің көмегімен аударманы бастап, мақұлдай алады: кодты енгізу арқылы кіру → бастау → кодты енгізу арқылы растау. Алушы төлем сұранысын жүйеде бастап, төлеушіге хабарлама жіберуге немесе QR-кодты көрсетуге болады. Сұранысты алғаннан кейін төлеуші сол екі қадамды процестің көмегімен төлемді қабылдаудан бас тартуға немесе растауға болады: кіру → растау → тексеру. Жүйе өте пайдалануға ыңғайлы, сондықтан тіпті технологияға жат адамдар мен жартылай сауатты пайдаланушылар да оны кеңінен пайдаланады.
Ресей
Ресей мемлекеттік бақылаудағы "Сбербанк" компаниясы YooMoney – электрондық төлем қызметі мен осы аттас сандық валютаның иесі.
Швеция
Швеция 2017 жылдың ортасына дейін барлық физикалық банкноттарын және монеталарының көп бөлігін алмастыру процесінде. Дегенмен, жаңа швед кронасы банкноттары мен монеталары айналымға түскенде, жан басына шаққанда 2007 жылғы ең жоғарғы көрсеткіштің – 12,494 кронаның шамамен жартысын құрауы мүмкін. Riksbank орталық банк шығарған электрондық валюта талқылауды жоспарлап отыр, ол "нақты ақшаны алмастырмай, оны толықтыратын болады". Швеция вице-губернаторы Сесилия Скинглидің айтуынша, Швецияда қолма-қол ақшаны пайдалану тоқтауға ұмтылады, және қазіргі уақытта Швецияда қолма-қол ақша алу оңай болғанымен, оны банк шоттарына салу, әсіресе ауылдық жерлерде қиындық тудырады. "E-крона" құру туралы әзірге шешім қабылданбады. Скингли өз сөйлесуінде: "Бірінші сұрақ – e-крона шоттарда тіркелуі керек пе, әлде экрона қолма-қол ақша сияқты, негізгі шот құрылымын қажет етпейтін, цифрлық түрде ауыстырылатын бірлік болуы керек пе?" деді. Скингли сондай-ақ: "Тағы бір маңызды мәселе – Riksbank e-кронаны тікелей халыққа беруі керек пе, әлде банктер арқылы, қазіргі банкноттар мен монеталар арқылы жасағанымыздай, жүзеге асыруы керек пе?" деді. Сонымен қатар, пайыздық мөлшерлемелер оң, теріс немесе нөлдік болуы керек пе? сияқты басқа да сұрақтар қарастырылады.
Швейцария
2016 жылы қала әкімшілігі алғаш рет қалалық алымдарды төлеу үшін цифрлық валютаны қабылдады. Швейцарияның Цуг қаласы кішкентай сомаларды, дейін, төлеу құралы ретінде биткоинды қосты, бұл сынақ және Цугты болашақ технологияларды дамытатын өңір ретінде ілгерілетуге жасалған әрекет болды. Тәуекелді азайту мақсатында Цуг алған кез келген биткоинды швейцариялық валютаға дереу айырбастайды. Швейцария мемлекеттік теміржолы Swiss Federal Railways билет сату автоматтары арқылы биткоин сатады.
Ұлыбритания
2016 жылы Ұлыбританияның бас ғылыми кеңесшісі сэр Марк Уолпорт үкіметке блокчейнге негізделген цифрлық валюта қолдануды қарастыруды кеңес берді. Англия банкінің, Ұлыбританияның орталық банкінің бас экономисі қағаз ақшаны жою туралы ұсыныс жасады. Банк блокчейнге де қызығушылық танытты. 2016 жылы ол орталық банк шығарған цифрлық валютаның салдарына зерттеу жүргізу үшін көп жылдық зерттеу бағдарламасын бастады. Биткоин және Эфириумпен жұмыс істеу жоспарланған, олардың толыққанды қолжетімділігі 2019 жылға белгіленген.
Қатты және жұмсақ цифрлық валюталар
Қатты электрондық валютаны қолданған кезде оны даулауға немесе кері қайтаруға болмайды. Мақұлданған немесе мақұлданбаған мәмілені кері қайтару өте қиын. Бұл қолма-қол ақшаға ұқсас. Ал, жұмсақ электрондық валюта төлемдерін кері қайтаруға болады. Көбінесе төлем кері қайтарылғанда "есеп айырысу кезеңі" болады. Үшінші тараптың қызметі арқылы қатты валютаны "жұмсартуға" болады.
Сын
Көптеген қолданыстағы цифрлық валюталар әлі кеңінен қолданылмады және оларды пайдалану немесе айырбастау қиын болуы мүмкін. Банктер көбінесе оларды қабылдамайды немесе оларға қызмет көрсетпейді. Криптовалюталардың өте жоғары құбылмалылығы және «сору-сату» схемаларына бейімділігі оларды өте қауіпті етеді деген алаңдаушылық бар. Бірнеше елдегі реттеуші органдар оларды пайдалануға қарсы ескертіп, кейбіреулері пайдаланушыларды одан бас тартуға шақыру үшін нақты реттеу шараларын қабылдады. Криптовалюта емес валюталардың барлығы орталықтандырылған. Сондықтан, олар кез келген уақытта үкімет тарапынан жабылуы немесе тәркіленуі мүмкін. Валютаның анонимділігі жоғары болған сайын, олар қылмыскерлер үшін оның жасаушыларының ниеттеріне қарамастан, одан да тартымдырақ болады. Ақша-қаржы экономикасы саласындағы еңбектерімен танымал экономист Барри Айхенгриннің пікірінше, "Биткоин сияқты криптовалюталар ақшаның қажетті атрибуттарына ие болу үшін тым құбылмалы. Тұрақты монеталардың валюталық байланысы нәзік, бұл олардың транзакциялардағы пайдасын азайтады. Ал орталық банктердің цифрлық валютасы – бұл шешімін табу керек мәселе."
Крипто-валюта емес валюталар
Валюта Коды Жыл Іске қосылған жылы Негіздейтін тұлға Ақша базасы (2013 сәуір) Ескермелер Beenz 1998 Чарльз Коэн e gold 1996 Gold & Silver Reserve Inc. Rand 1999 Джеймс Орлин Граббе Оңтүстік Африка рандымен байланысы жоқ Ven 2007 Hub Culture