Кіріспе

Лаос валютасы Кип (; код: LAK; белгісі: ₭ немесе ₭N; ресми түрде: ເງີນກີບລາວ, lit. "Лаос кипінің валютасы") – 1955 жылдан бері Лаоста қолданылып келе жатқан валюта. Тарихи тұрғыдан алғанда, бір кип 100 атқа (ອັດ) бөлінген, бірақ олар қазір көбінесе қолданылмайды. Бұл термин лао тілінде "құйма" деген мағынаны білдіретін ກີບ kì:p сөзінен шыққан.

Француздық Индокитай

Пиастр 1885 жылдан 1952 жылға дейін Француз Индокитайының валютасы болды.

"Азаттық Лао Кип" (1946)

1945-1946 жылдары Вьентьян қаласындағы еркін Лаос үкіметі француз билігі аймақты бақылауға алғанға дейін 10, 20 және 50 ат, сондай-ақ 10 кип номиналындағы қағаз ақшаны шығарды.

Корольдік Кип (1955)

Кип 1955 жылы қайта енгізіліп, француздық Индокитай пиастрін тең құнмен алмастырды. Кип (француз тілінде пиастр деп те аталады) 100 ат (лао: ອັດ) немесе цент (француз: Centimes) бірліктеріне бөлінген. Ол француз франкісіне 10 франкқа 1 кип есебімен бекітілді. 1958 жылдың 10 қазанында киптің бағамы АҚШ долларына ауыстырылды және ресми түрде АҚШ долларына 35-тен 80-ге дейін құнсыздатылды: алайда, ресми айырбас бағамы сол кездегі нарықтық жағдайды көрсетпеді, ал 1963 жылдың соңында параллель бағам бір доллар үшін 600-ға жетті. Лаос 1964 жылдың 1 қаңтарында киптің құнын тағы да төмендетіп, бір доллар үшін 240 ресми бағам мен бір доллар үшін шамамен 505 «еркін нарық» бағамын қабылдады: еркін нарық бағамы 1971 жылдың 8 қарашасында бір доллар үшін 600-ға дейін төмендеді, ал ресми бағам 1972 жылдың 4 сәуірінде жойылды. Патет Лаоның Siang Pasason ақпарат құралының мәліметінше, бір бостандық кипі 1975 жылдың 20 тамызында, Патет Лао Вьентьянға кірер алдында үш күн бұрын 6 корольдік кипіне тең болды. Халықаралық валюта қоры ұсынған тарихи айырбас бағамдарына сүйенсек, 1975 жылы бір АҚШ доллары 725 корольдік кипіне немесе 120,83 бостандық кипіне тең болды. 1976 жылы Лаостың жаңа коммунистік үкіметі корольдік кипті бостандық кипімен алмастырды. Айырбас бағамы 20 корольдік кипіне 1 бостандық кипін құрады.

Банкноттар

1953 жылы Камбоджа, Лаос және Вьетнам мемлекеттерінің эмиссия институтының Лаос филиалы пиастр мен киппен екі номиналдағы банкноталар шығарды. Сонымен қатар, басқа екі филиал Камбоджадағы риель және Оңтүстік Вьетнамдағы донг валюталарымен ұқсас келісімдер жасады. 1, 5, 10 және 100 кип/пиастр номиналындағы банкноталар болды. 1957 жылы үкімет тек киппен белгіленген банкноталар шығарды. Банкноталар 1, 5, 10, 20 және 50 кип номиналында болды, оларды Security Banknote Company басып шығарды, 100 кип номиналындағы банкноталарды Banque de France, ал 500 кип номиналындағы банкноталарды De La Rue басып шығарды. 1 және 5 кип банкноталары Bradbury & Wilkinson баспасында, ал 10 кип банкноталары De La Rue баспасында 1962 жылы шығарылды. 1963 жылы 20, 50, 200 және 1000 кип банкноталары қосылды, олардың барлығын De La Rue басып шығарды. Одан кейін 1974-1975 жылдары 100, 500 және 5000 кип банкноталары шығарылды, оларды қайтадан De La Rue басып шығарды. Bradbury & Wilkinson баспасындағы 10 кип және De La Rue баспасындағы 1000 кип банкноталары басылды, бірақ айналымға шығарылмады.

Патет Лао Кип (1976)

Патет Лао бақылауындағы аудандарда 1975 жылға дейін немесе одан бұрын шығарылған 1, 10, 20, 50, 100, 200 және 500 кип номиналындағы банкноттар болған.

Лаостың ҚДР-ы Кип (1979)

1979 жылы 1, 5, 10, 20, 50 және 100 кип номиналында банкноттар енгізілді. 500 кип 1988 жылы, 1000 кип 1992 жылы, 2000 және 5000 кип 1997 жылы, 10,000 және 20,000 кип 2002 жылы, ал 50,000 кип 2006 жылдың 17 қаңтарында (бірақ 2004 жылғы нұсқасы) қолданысқа енгізілді. 2010 жылдың 15 қарашасында астана Вьентьянның құрылғанына 450 жыл толуы мен Лаос Халықтық Демократиялық Республикасының құрылғанына 35 жыл толуына арналған 100,000 кип банкноты шығарылды. Кейсон Фомвихан (1920–1992) 2,000, 5,000, 10,000, 20,000, 50,000 және 100,000 кип банкноттарының бет жағында бейнеленген. Лаос Банкінің басшысы 2012 жылдың 25 қаңтарында Лаос халқының АҚШ доллары мен тай батының орнына ұлттық валютаны қолдануын ынталандыру мақсатында 2012 жылдың 1 ақпанында (бірақ 2011 жылғы нұсқасы) 100,000 кип банкноттарын ресімді түрде шығаратынын хабарлады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, 500 кип банкноты айналымдағы ең кішкентай банкнота болып табылады.

Қазіргі серия:

| Сурет | Мүліктік құны | Сипаттамасы | Шығарылған күні | Бет жағы | Сырт жағы | Бет жағы | Сырт жағы |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Милиция бөлімі сол жақта, жоғары оң жақта қару. | Сынып сол жақта. | 1979 | | | | |
| 5 | Сауда | Елпанның ағаш кесуі | 1979 | | | | |
| 10 | Ағаш өңдеу зауыты сол жақта, оң жақта қару. | Аурухана сол жақта. | 1979 | | | | |
| 20 | Сол жақта қару, ортада әскер колоннасы бар танк. | Тоқыма фабрикасы ортада. | 1979 | | | | |
| 50 | Дәрі отырғызу | Гидроэлектр бөгеті | 1979 | | | | |
| 100 | Жемісті көпір | | 1979 | | | | |
| 500 | Суландыру | Көпірек жинау | 1988 | | | | |
| 500 | Суландыру | Көпірек жинау | 2015 | | | | |
| 1,000 | Лаос халқының үш ірі этностық тобынан әйелдер: Лао Лум, Лао Сунг және Лао Тхенг, фонында Фа Тхат Луанг. | Мал бағу | 1992 | 1996 | | | |
| 1,000 | Лаос халқының үш ірі этностық тобынан әйелдер: Лао Лум, Лао Сунг және Лао Тхэунг, фонында Фа Тхат Луанг. | Мал қорасы | 1998 | 2020 | | | |
| 1,000 | Лаос халқының үш ірі этностық тобынан әйелдер: Лао Лум, Лао Сунг және Лао Тхенг, фонында Фа Тхат Луанг. | | 2008 | | | | |
| 2,000 | Президент Кайсон Фомвихан (1920–1992), Луан Прабангтағы Уат Сиенг Тонг | Xeset-тегі гидроэлектрлік кешен | 1997 | 2003 | | | |
| 2,000 | Президент Кайсон Фомвихан (1920–1992), Луан Прабангтағы Уат Сиенг Тонг | Xeset-тегі гидроэлектрлік кешен | 2011 | | | | |
| 5,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Ван Вэнгдегі цемент зауыты | 1997 | 2003 | | | |
| 5,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Ван Вэнгдегі цемент зауыты | 2020 | | | | |
| 10,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Ниппон көпірі | 2002 | 2003 | | | |
| 10,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Ниппон көпірі | 2020 | | | | |
| 20,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Хау Пхра Кев ғибадатханасы | Theun Hinboun гидроэлектр станциясы | 2002 | 2003 | | | |
| 20,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Хау Пхра Кев ғибадатханасы | Theun Hinboun гидроэлектр станциясы | 2020 | | | | |
| 50,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Президенттік сарай | 2004 | 2020 | | | |
| 100,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Вьентьяндағы Кайсон Фомвихан мүсіні және мұражайы | 2011 | | | | |
| 100,000 | Президент Кайсон Фомвихан; Фа Тхат Луанг | Houaphanh провинциясындағы Viengxay үңгірлері | 2020 | | | | |

Естелік банкноттар:

| Сурет | Мүліктік құны | Сипаттамасы | Шығарылған күні | Серия белгісі | Бет жағы | Сырт жағы | Бет жағы | Сырт жағы |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 100,000 | Король Сеттхатираттың мүсіні, Фа Тхат Луанг, Док Чампа гүлі және Нага. | Хау Пхра Кев ғибадатханасы | 2010 | P 40 | | | | |

Лаос қып айырбас бағамы

Күн АҚШ долларының айырбас бағамы
1 қыркүйек 1997 1,021
1 қыркүйек 1998 3,408
1 қыркүйек 1999 7,680
1 қыркүйек 2000 7,527
3 қыркүйек 2001 7,600
2 қыркүйек 2002 7,562
1 қыркүйек 2003 7,562
1 желтоқсан 2004 7,842
1 қыркүйек 2005 10,380
1 қыркүйек 2006 10,033
3 қыркүйек 2007 9,580
1 қыркүйек 2008 8,500
1 қыркүйек 2009 8,477
1 қыркүйек 2010 8,100
1 қыркүйек 2011 8,000
3 қыркүйек 2012 7,968
2 қыркүйек 2013 7,838
1 қыркүйек 2014 8,034
1 қыркүйек 2015 8,135
1 қыркүйек 2016 8,088
30 шілде 2017 8,300
30 шілде 2018 8,402
4 қаңтар 2019 8,550.97
1 қыркүйек 2020 8,906.86
1 қыркүйек 2021 9,354.13
1 қыркүйек 2022 15,186.41
2 мамыр 2022 15,505.80
20 ақпан 2024 20,800