Кіріспе
Стивен Стаунтон (19 қаңтар 1969 жылы туған) – ирланд футбол менеджері, скаут және бұрынғы кәсіби футболшы. Ол Премьер-лигадағы «Астон Вилла» және «Ливерпуль» командаларында екі реттен ойнаған қорғаушы. Сондай-ақ ол Футбол лигасында «Брэдфорд Сити», «Кристал Пэлас», «Ковентри Сити» және «Уолсолл» клубтарында доп теуіп жүрді. Ол Ирландия Республикасы ұлттық футбол құрамасы сапында 102 матч өткізіп, 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатының плей-офф кезеңіне командасын жеткізді және ФИФА ғасыр клубының құрамына енді. Футболдан қол үзгеннен кейін, Джованни Трапатони келгенге дейін Ирландия Республикасы ұлттық құрамасын жаттықтырды. Ол сонымен қатар Футбол лигасындағы «Дарлингтон» клубының бас жаттықтырушысы болып бес ай қызмет етті және «Лидс Юнайтед» мен «Сандерленд» командаларының жаттықтырушы штабында жұмыс істеді.
Stephen Staunton (born 19 January 1969) is an Irish football manager, scout and former professional footballer. He played as a defender with two separate spells each with Premier League sides Aston Villa and Liverpool. He also played in the Football League for Bradford City, Crystal Palace, Coventry City and Walsall. He earned 102 caps for the Republic of Ireland national football team, captained his team to the knock out stage of the 2002 FIFA World Cup and earned his place in the FIFA Century Club. After retiring, he served as Republic of Ireland national team coach prior to Giovanni Trapattoni. He also spent five months as manager of Darlington in Football League Two and has worked on the coaching staff at Leeds United and Sunderland.
Ливерпульге дейінгі кезең
Дундалк қаласында, Лаут графтығында дүниеге келген. Келесі маусымда ол тағы екі гол соқты: Лига кубогында «Крю Александраға» қарсы және ФА кубогында «Блэкберн Роверске» қарсы. Дегенмен, 1990–91 жылдар Ливерпуль сапындағы соңғы маусымы болды, содан кейін 1991 жылдың 7 тамызында «Астон Вилламен» 1,1 миллион фунтқа келісім шарт жасасты. Жаңа бас жаттықтырушы Грейм Сонесс ойыншының қабілетін дұрыс бағаламаған деп айыпталды, бірақ Еуропалық ойындарға қатысу ережесі де ықпал еткен болуы мүмкін, себебі Стаунтон шетелдік саналды, ал командаға ең көп дегенде төрт шетелдік ойыншыны тіркеуге рұқсат етілді; Босман ережесі (мүше елдердегі командалардағы ЕО азаматтары үшін квоталарды жоюды қамтиды) 1995 жылға дейін қабылданбады.
Астон Вилла
Стаунтон 17 тамызда «Хиллсборо» стадионында «Шеффилд Уэнсдей» клубына 3:2 есебімен жеңіс сыйлап, дебюттік ойынында гол соғып, «Астон Вилла» жанкүйерлерінің жақсы ықыласына бөенді. Ол көп ұзамай «Астон Вилла» қорғанысындағы тұрақты ойыншыға айналды, легендарлы Пол Макграт сияқты шеберлермен бірге ойнады. Команда 1991–92 маусымын жетінші орында аяқтады. Келесі жылы ол Премьер-лиганың алғашқы маусымында клубтың титулға таласуына үлкен үлес қосты. Бірақ «Астон Вилла» соңында «Манчестер Юнайтед» клубына есе жіберіп, екінші орынмен ғана қанағаттанды. Келесі маусымда ол жарақат алған «Астон Вилла» клубының «Манчестер Юнайтед» клубынан 3:1 есебімен кек алуына көмектесіп, Лига кубогының жеңімпазы атанды. Бұл жеңіс оның ішкі жүлделер жиынтығын толықтырды. 1994–95 маусымында клуб басшылығындағы қиындықтарға қарамастан, ол жарқын ойын көрсетіп, жиі команда капитаны болды. 1995–96 маусымы Стаунтон үшін әр түрлі оқиғаларға толы болды. Ол тағы да Лига кубогының жеңімпазы атанды, бірақ «Лидс Юнайтед» клубына 3:0 есебімен жеңіс одісқан кезде ойынға қатыспады. Бірақ түрлі жарақаттарға байланысты ойын уақыты шектеулі болды. Келесі екі маусымда ол қорғаныстағы тұрақты ойыншы ретінде қайтадан көзге түсті, 1996–97 маусымында «Астон Вилла» клубының УЕФА кубогының ширек финалына дейін жеткеніне үлкен үлес қосты. Ол «Астон Вилла» сапындағы ойындары барысында бір рет бұрыштан гол соқты. Сонымен қатар, лигада ол команданың жаңару кезеңінде 1996–97 маусымында бесінші, ал 1997–98 маусымында жетінші орынға көтерілуіне көмектесті.
Анфилдке оралу
Вилладағы келісімшартының мерзімі бітуге жақын тұрғанда, ол 1998 жылдың 3 шілдесінде Ливерпульге күтпеген ауысым жасады, оны бірлескен бас тренерлер Рой Эванс пен Жерар Улье жасқынша трансфер ретінде қол қойды. 1999 жылдың 27 қыркүйегінде «Эвертонға» қарсы «Энфилдте» өткен Мерсисайд дербисінде Вестервельд Фрэнсис Джефферспен төбелес салғандықтан алаңнан қуылғаннан кейін, Ливерпуль барлық үш алмастыруын қолданған соң Стантон қақпашы ретінде ойынның соңғы 15 минутында өнер көрсетті. Ол Ливерпульдегі екінші мерзімінде бір гол соқты, ол 1999 жылдың қыркүйегінде «Халл Ситиге» қарсы Лига кубогы матчындағы гол болды. Мерсисайдтағы екінші мерзімі екі жылға созылды, содан кейін оған жасқынша трансфер ретінде кетуге рұқсат етілді. «Кристал Пэлас» клубындағы қысқа мерзімді соғымда ол алты лига матчында ойнап, «Транмир Роверске» қарсы бір гол соқты, содан кейін ол «Энфилдке» қайта шақырылды, онда «қызылдар» сапындағы 148-ші және соңғы ойынын өткізді: ол 2000 жылдың 23 қарашасында УЕФА кубогында гректің «Олимпиакос» командасымен 2:2 тең түскен кезде өтті.
Вилла паркіне оралу
2000 жылдың 7 желтоқсанында ол қайтадан "Астон Вилла" клубына еркін трансфер бойынша қосылды. Ол клубтың қалған 14 лигалық ойынының 14-еуінде ойнады, содан кейін тағы екі маусым бойы тұрақты түрде алаңға түсті. Ол "Виллада" екінші рет гол соқты, ол "Интертото" кубогында "Цюрих" командасына қарсы матчтағы гол болды.
Ковентри қаласы
Стонтон клубтық футбол ойнауды жалғастырды, "Ковентри Сити" клубында доп қуады, 2003 жылғы 15 тамызда тағы бір тегін трансфер бойынша осы клубқа өтті. 2003 жылғы 16 тамызда "Уолсхолл" клубымен "Хайфилд Роуд" стадионында 0:0 есебімен тең түскен лига матчында тұңғыш рет алаңға шықты. Ол 2005 жылдың жазына дейін "Скай Блюз" сапында ойнады, барлығы 75 ойынға қатысты.
Уолсолл
Стаунтон келісімшарты біткеннен кейін оны жаңартпауға шешім қабылдады және оның орнына 2005 жылдың 2 тамызында «Уолсолл» клубына қосылды. Ол «Уолсолл» сапында 10 матч өткізді, сондай-ақ 2006 жылдың 16 қаңтарында Ирландия Республикасының ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалғанға дейін көмекші жаттықтырушы қызметін атқарды. Ол 2005 жылғы Жаңа жыл қарсаңында «Блэкпул» клубын 2:0 есебімен жеңген «Уолсолл» командасының капитаны болды, бұл оның 20 жылдық кәсіби футболшы мансабындағы соңғы ойыны болды.
Халықаралық мансап
Стаунтон Ирландия Республикасы құрамасы сапында Тунисқа қарсы өткен жолдастық ойында 4:0 есебімен жеңіске жетіп, дебют жасады. Ол Джек Чарлтонның командасымен бірге Италияға барды, ол кезде Ирландия Республикасы алғаш рет ФИФА әлем чемпионатының финалына қатысты. Команданың ең жас ойыншысы болған Стаунтон сол жақ қорғаушы ретінде барлық матчтарда ойнады (бірақ клуб деңгейінде орталық қорғаушы немесе жартылай қорғаушы ретінде де өзінің тиімділігін дәлелдеген еді), ал Ирландия Республикасы жартылай финалға дейін жетті, бірақ олар турнирдің ұйымдастырушы елден жеңіліс тапты. Ол сондай-ақ 1994 жылы АҚШ-та өткен ФИФА әлем чемпионатында Ирландия Республикасының намысын қорғады. Ол барлық ойында қатысты, бірақ Ирландия Республикасы екінші турда Нидерландыға есе жіберді. Ирландия Республикасы Англиядағы Еуро-96 және Франциядағы 1998 жылғы әлем чемпионатына ілікпеді, бірақ Стаунтон бұл жылдары да тұрақты түрде құрамаға шақырылып тұрды. Иранға қарсы өткен плей-офф кезеңінен кейін Ирландия Республикасы Жапония мен Оңтүстік Кореяда өткен 2002 жылғы әлем чемпионатына қатысу құқығын алды. Стаунтон Тегеранда өткен жауапты матчта ирланд командасының капитаны болды. 12 жыл бұрын елдің алғашқы әлем чемпионатында Стаунтонның капитаны болған жаттықтырушы Мик Маккарти оны құрамаға шақырды және Рой Кин командадан кеткеннен кейін капитандыққа тағайындады. Стаунтон турнирдегі Ирландия Республикасының барлық ойындарында өнер көрсетті, ал 5 маусымда Германиямен 1:1 есебімен тең түскен топтық кезең матчы ерекше және тарихи оқиғаға айналды, өйткені ол өзінің елі үшін 100-ші ойынын өткізген алғашқы ирланд футболшысы болды. Гари Бринмен бірге ол Шей Гивеннің қақпасы алдында мықты орталық қорғаныс жұбын құрды. Стаунтон Ирландия Республикасы ұлттық құрамасы сапында жүзге жеткен алғашқы футболшы болды, ал 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінің соңында бұрынғы командаластары Шей Гивен мен Кевин Килбейнмен бірге ортақ рекордты ұстады, бірақ кейін Робби Кин де олардың көрсеткіштерін қайталады. Ирландияның жарысы екінші турда Испанияға қарсы өткен ойындағы қызықты пенальти сериясінде жеңіліспен аяқталды (негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды). Стаунтон 102 матч өткізіп, ұлттық рекорд орнатып, халықаралық футболдан зейнеткерлік туралы хабарлады. Ол Ирландияның әлем чемпионаттарының 13 финалында ойнаған жалғыз футболшы. Ол екі рет бұрыштан тікелей гол соқты. Бірінші гол 1992 жылы 7 маусымда Бостондағы АҚШ кубогы аясында Португалияға қарсы өткен ойында (2:0), ал екінші гол 1993 жылы 31 наурызда Дублинде өткен әлем чемпионатына іріктеу ойынында Солтүстік Ирландияға қарсы (3:0) соғылды.
Ұлттық құрама
Ирландия Республикасы 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатына ілікпегеннен кейін, бас жаттықтырушы Брайан Керрдің қызметі аяқталды. Футбол қауымдастығы үш адамдық комиссия құрды, оның төрағасы бұрынғы қазынашы Джон Делани болды. Делани ирландиялық қоғамға 2008 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу кампаниясын жүргізу үшін «әлемдік деңгейдегі» жаттықтыру тобы тағайындалатынын уәде берді. Алекс Фергюсон, Терри Венаблс және Бобби Робсон сияқты есімдердің лауазымға үміткер екені туралы алғашқы қауесеттерден кейін, Стантон 2006 жылдың 12 қаңтарында «Уолсоллдың» ойыншы-көмекші жаттықтырушысы қызметінен босатылып, келесі күні Керрдің орнына ресми түрде тағайындалды. Бұрынғы Англия құрамасының бас жаттықтырушысы сэр Бобби Робсон оған Халықаралық кеңесші ретінде көмектеседі, ал бұрынғы «Астон Вилла» командаласы Кевин Макдональд жаттықтырушы болады. Стантонның тағайындалуы көпке таң қалдырды, өйткені оның аты-жөні және жаттықтыру тәжірибесі шектеулі болды. Оның халықаралық жаттықтыру мансабы сәтті басталды, Стантон оны «ертегідей» деп сипаттады. 2006 жылдың 1 наурызында Ирландия Швецияны 3:0 есебімен жеңіп, Дэмиен Дафф, Робби Кин (Ирландия Республикасы құрамасының алғашқы капитаны) және Лиам Миллер гол соқты. Швецияға қарсы жеңіске екі достық кездесудегі жеңіліс ілесуі керек болды: біріншісі 2006 жылдың 23 мамырында Чилиге қарсы 1:0 есебімен, ал екіншісі Лансдаун Роудта Голландиядан 4:0 есебімен жеңіліс болды, бұл Ирландияның соңғы 40 жылдағы ең ірі жеңілісі еді. Голландиямен болған ойын алдында, 14 тамызда команданың қонақ үйінің сыртында Стантонға қарулы шабуыл жасалды, бірақ ол Uzi автоматтарының имитациясы екені анықталды. 31 жастағы күдікті жақын маңдағы жағажайдан ұсталды және келесі күні полициядан босатылды. Ешкімге физикалық зиян келтірілмеді, бірақ бұл оқиға Стантон мен FAI үшін жұртшылықпен қарым-қатынас апаты болды (бұл сол қонақ үйде жасақ мүшелеріне шабуыл жасалған алғашқы жағдай емес еді). Осы оқиғадан кейін, FAI Ирландияның жартылай қорғаушысы Энди Ридтің ұлттық құрамаға қайта шақырылғаны туралы жаңалықты ойыншының бұрынғы клубы «Тоттенхэмге» жібергені анықталды, бірақ ол сол кезде «Чарльтон» ойыншысы еді. Осы жағдайға байланысты Стантон Ирландия Республикасының бас жаттықтырушысы ретінде алғашқы ресми ойынын өткізді: Штутгартта Германияға қарсы 1:0 есебімен жеңіліс. Стантон екінші таймда алаңға су бөтелкесін лақтырғаны үшін төрешіден шығарылды. Жағдай одан да нашарлай түсті. 2006 жылдың 7 қазанында, екінші УЕФА Еуро-2008 іріктеу ойынында Ирландия Никосияда Кипрден 5:2 есебімен жеңілді. Стантон Германияда дисквалификация алғандықтан, трибунадан қарап отырды. Кипрмен жеңіліс Стантонға қосымша қысым көрсетті, ол өзінің мансабының осы ерте кезеңінде отставкаға кету туралы талаптарға тап болды, ал Ирландияның келесі ойыны 11 қазанда Чехиямен үйінде өтеді. FAI бұл мәселе бойынша қысымға ұшырағанда, нашар нәтиже менеджердің дереу жұмыстан босатылуына әкелетінін жоққа шығарды. Чехияға қарсы жақсы ойын 1:1 теңлікке әкелді, бұл Стантонға қысымды аздап жеңілдетті. Стантон Сан-Мариноға қарсы 5:0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін эмоционалды болды, бұл ескі Лансдаун Роуд алаңында өткізілетін соңғы матч болды. Қайта кездесуде команданың нашар ойынына байланысты Стивен Ирландияның ойын аяқталуға 4 минут қалғанда соққан голымен 2:1 есебімен жеңіске жетті. Әлемдік рейтингте 195-ші орында тұрған командаға қарсы ұпай жоғалтуға жақын болғандықтан, менеджердің отставкаға кетуі туралы талаптар қайтадан көтерілді. Ирландия Уэльске және Словакияға қарсы екі рет 1:0 есебімен жеңіске жетіп, 2008 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының D тобында екінші орынға таласуға жақын келді. Нәтижеге таң қалған RTÉ жүргізушісі Билл О'Херлихи Словакиямен болған ойынды «Ирландия қазір Еуро-2008 ойынына қатысуға үміттеніп отыр. Кім ойлаған еді?» деген пікірмен аяқтады. 22 тамызда 2007 жылы Данияға қарсы Ааруста өткен бәсекелестік емес матчта 4:0 есебімен жеңіске жетіп, формадағы өрлеу жалғасты. Стантон нәтижеге қуанды және Ирландияның үшінші орында тұрған іріктеу тобына кірді. Алайда, жеңістер жалған таң болды, өйткені қыркүйек айында бес күн ішінде жарақат алған Ирландия екі ойында бес ұпай жоғалтты және олардың іріктеу кампаниясы тиімді аяқталды. Словакияға қарсы сыртта 2:1 есебімен алға шығып, команда Марек Чехтың қосымша уақыттағы голынан кейін бір ұпайға ие болды. Стантон бұл ойыннан көңілі қалды, бірақ төрт күннен кейін, 12 қыркүйекте Прагада Чехияға қарсы 1:0 есебімен жеңіліс іріктеу кампаниясын қиындатты. 13 қазанда Крок Паркте Германиямен 0:0 теңлік және төрт күннен кейін сол стадионда Кипрмен 1:1 теңлік (ойын соңында ызылдаушылық әуені естілді) Германия мен Чехияның іріктеуге өтуін қамтамасыз етті. Ирландия 2008 жылғы Еуропа чемпионатына қатыспайды. Жанкүйелердің наразылығына байланысты көптеген сарапшылар Стантонның енді уақытша жұмыс істеп отырғанын айтты. Бұған дейін Джон Делани RTÉ арнасына сұхбат беріп, қиын жағдайдағы бас жаттықтырушыны қолдаудан бас тарды және Стантонның бастапқы тағайындалуындағы өзінің жауапкершілігінен шығуға тырысты. Стантон өзі отставкаға кетпеді және төрт жылдық келісімшарының қалған бөлігін аяқтауға ниетті екенін мәлімдеді. Содан кейін Стантонның 21 айлық халықаралық бас жаттықтырушы ретіндегі қиын мансабы аяқталды. Оны Дон Живенс ауыстырды, ол уақытша ұлттық құраманы басқарды, содан кейін Джованни Трапаттони бас жаттықтырушы болып тағайындалды.
Лидс Юнайтед
2008 жылдың 4 ақпанында Стаунтон жаңа ғана тағайындалған «Лидс Юнайтед» клубының бас жаттықтырушысы Гэри МакАллистермен бірге жаттығуға қатысты, мақсаты МакАллистердің клубтағы ассистенті болу еді. Сол күні ол осы лауазымға тағайындалды. «Лидстегі» алғашқы айында клуб 1 наурызда «Суиндон Таунға» қарсы 1:0 есебімен жеңіске жеткенге дейін ешбір ойында жеңіске жете алмады. 2008 жылдың желтоқсанында МакАллистер бес ойын қатарынан жеңіліске ұшырағаннан кейін «Лидс Юнайтедтан» босатылды, соның ізінен Стаунтон да клубтан кетті.
Дарлингтон
Стаунтон менеджер Мик Маккартидің басшылығымен «Вулверхэмптон Уондерерс» клубында скаут ретінде тағайындалды. 2009 жылдың мамырында ол «Порт Вейл» клубының бос қалған бас жаттықтырушы лауазымына үміттү болғаны хабарланды. 2009 жылдың 5 қазанында ол «Дарлингтон» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, және екі күннен кейін, бұрынғы клубы «Лидс Юнайтед» командасына қарсы Футбол лигасы кубогы матчынан кейін қызметке кірісті. Оның шарты бастапқыда маусым соңына дейін күшінде болып, Кевин Ричардсон оның көмекшісі болып тағайындалды. Стаунтон бас жаттықтырушы ретіндегі алғашқы ойынында «Дагенхэм мен Редбридж» клубына 2:0 есебімен жеңіліске ұшырады. 2010 жылдың 21 наурызында «Дарлингтон» турнир кестесінде соңғы орында тұрғандықтан және Футбол конференциясына түсу қаупі төнгендіктен, Стаунтон бас жаттықтырушы лауазымынан босатылды. Ол басқарған 23 лигалық матчтың тек төртін ғана жеңіп алды, бірақ оның жұмыстан босатылуы «Дарлингтон Аренада» өткен «Барнет» клубымен ойындағы рекордтық төмен көрермен санына – 1463 адамға да байланысты болды.
Сандерленд
Содан кейін Стентон 2011 жылдың 22 тамызында «Сандерленд» клубында скаут қызметіне тағайындалды. Бірақ ол 2013 жылы осы лауазымынан босатылды.