Кіріспе

Өлім аңғары аймағындағы қызығушылық тудыратын жерлер көбінесе Калифорния штатының шығысында орналасқан Өлім аңғары ұлттық паркінің ішінде болады.

Агуэрберри нүктесі

Агуэрберри нүктесі /'//ae//.//g//@r//.//,//b//Er//.//i/

Осы тұстан айналасындағы Панаминт таулары солтүстікке және оңтүстікке қарай созылып жатқанын көруге болады; шығысқа қарай Өлім аңғары, ал оңтүстік-шығысқа қарай Фурнас-Крик және Бадвотер ойпатының тұзды даласы; және алыс шығыста Невада штатындағы Чарльстон тауы көрінеді.

Амаргоса хаосы

Амаргоса Хаосы – Өлім аңғарының оңтүстігіндегі Қара тауларда орналасқан геологиялық құрылымдардың сериясы. 1930 жылдары геолог Леви Ф. Нобл аймақтағы жарылыстар мен бүктелістерді зерттеді және тау жыныстарының күшті деформациясынан оны "Амаргоса хаосы" деп атады. Кейінірек зерттеушілер бұл аймақтағы жер қыртысының үлкен бөліктерінің айрылып кеткенін анықтады, бұл үлкен кернеудің нәтижесі болды. Қазіргі геологтар Амаргоса Хаосының қалыптасуына себеп болған төрт маңызды деформациялық процесті тіркеді. Алғашқы процесте Өлім аңғарының прекамбрийлік негіз тастары метаморфталды және шамамен 1,7 миллиард жыл бұрын болды. Екінші процесте, ескі метаморфты негіз тау жыныстарының бейістік бетіне жас прекамбрий шөгінділері жиналған кезде басталды. Бұл деформациялық процесте жер қыртысы тік бағытта жылжыды, нәтижесінде шөгінді қабаттар жиналған кезде кейбір қабаттар жұқарып немесе қалыңдады. Амаргоса Хаосының хаотикалық көрінісіне жауапты екі процесте жарты миллиард жылдан кейін, мезозой немесе ерте терциар дәуірінде ғана орын алды. Бұл үшінші процесте қабатты прекамбрий және кембрий шөгінді тау жыныстары бүктеліп қалды. Төртінші және соңғы процесте геологиялық тұрғыдан алғанда, салыстырмалы түрде жақында болды. Бұл деформация кезеңі, Бассейн және Жота аймағының осы бөлігіндегі терең аңғарлар мен биік тауларды жасаған жер қыртысының күшті созылуымен бірге жүрді. Миоценнің соңғы кезеңінен плиоценге дейінгі бірнеше миллион жыл ішінде ескі тау жыныстары қатты жарылып, сынып қалды. Кейбір жерлерде қалың тау жыныстарынан тек линза тәрізді, барлық жағынан жарылыстармен шектелген тау жыныстарының бөліктері ғана қалды. Ал басқа қабаттар бастапқы тізбегінен толығымен бөлініп кетті.

Суретшінің дыбысы мен палитрасы

Суретшілердің жолы Қара таулардың терең шатқалынан құйылатын аллювиалды желдеткіштің ең биік нүктесіне дейін көтеріледі. Суретшінің палитрасы – Қара таулардың бетінде әртүрлі тау жыныстарының түстерімен ерекшеленетін аймақ. Бұл түстер әртүрлі металдардың тотығуынан пайда болады (темір қосылыстары қызыл, қызғылт және сары түстерді, туфтан шыққан слюданың ыдырауы жасыл түсті, ал марганец – күлгін түсті тудырады). Бұл тау жыныстары Өлім аңғары айманындағы ең күшті жарылысты жанартаулық кезеңдерінің біріне куәлік етеді. Миоцен дәуірінде пайда болған бұл формация цементтелген қиыршық тас, плая шөгінділері және жанартаулық қалдықтардан тұрады, оның қалыңдығы шамамен 5000 футқа (1524 метр) жетеді. Химиялық тозу және гидротермалды өзгерістер тотығу және басқа да химиялық реакцияларды тудырады, нәтижесінде Суретші жолы формациясында және Furnace Creek формациясының жақын жердегі ашық жатқан бөліктерінде әртүрлі түстер пайда болады.

Badwater бассейні

Бадвотер бассейні – Қара таулармен іргелес жатқан, теңіз деңгейінен 86 метр төменге түсетін тұзды жазық. Солтүстік Америкадағы ең төменгі нүкте осы жерде орналасқан. Осы кең аумақтың ақ түсіне себеп – таза ас тұзы. Бассейн Батыс жарты шардың екінші ең төменгі жатығы болып табылады, одан Аргентинадағы Лагуна-дель-Карбон 105 метрмен жоғары. Бұл жазық 2000-3000 жыл бұрын 9 метр тереңдіктегі Рецент көлінің кеуіп қалуынан пайда болған. Devils Golf Course-тан айырмашылығы, Бадвотерде су тасқыны жиі болады, тұзды жазықты жұқа су қабатымен жабады. Бірақ, жаңадан пайда болған көлдер ұзаққа созылмайды, себебі жылдық жауын-шашын мөлшері булану қарқынынан кем. Бұл елдегі ең жоғары булану потенциалы, сондықтан тіпті 4 метр тереңдігі мен 48 шақырым ұзындығы бар көл де бір жылдың ішінде құрғап кетеді. Су батқанда тұздың бір бөлігі еріп, су буланған соң таза, жарқыраған кристалдар түрінде қайтадан шөгіп қалады.

Көмір пештері

Wildrose Charcoal Kilns 1877 жылы Modock Consolidated Mining Company компаниясымен Өлім аңғарының үстінде, Панаминт тау жотасында салынды және төмен қысымда, баяу жағу арқылы пинион және арша ағаштарын көмірге айналдыру үшін қолданылды. Бұл отын батысқа қарай 40 шақырымдай қашықтықтағы Аргус тауларындағы кен орындарына тасылып, металлургия және кен өндіру процестерін қамтамасыз етті. Кен орындарында 1900 жылға дейін үзіліспен жұмыс істелсе де, 1879 жылдан кейін көмір пештерінің жұмыс істегенін көрсететін нақты мәліметтер жоқ. 1971 жылы олар Аризонадан келген навахо үнді мүсіншілерімен қайта жаңартылды. Пештердің осы жерде орналасуына себеп – бір жапырақты пинион (Pinus monophylla) және Юта аршасы (Juniperus osteosperma) жоғары Панаминт тауларының ландшафтына басымдық береді. Олардың арасында Мормон шайы (Ephedra sp.), мысалы Өлім аңғары эфедрасы (Ephedra funerea) және басқа шөлге төзімді бұталар мен жергілікті шөптер өседі. АҚШ-тағы басқа тарихи көмір пештеріне Оуэнс көліндегі Cottonwood көмір пештері, Вайомингтегі Piedmont көмір пештері және Аризонадағы Walker көмір пеші жатады. Wildrose Canyon-да пештерден жоғары екі кемпинг орналасқан: Thorndyke (7490 фут) және Mahogany Flat (7923 фут). Соңғысы – Telescope Peak шыңына апаратын жаяу жолдың бастамасы, сонымен қатар шығысқа қарай Badwater-ға көрініс ашылады.

Дантедің пікірі

Данте көрінісінен Өлім аңғарының орталық бөлігін теңіз деңгейінен 1676 метр (5500 фут) биіктіктен көруге болады. Осы жерден Солтүстік Америкадағы ең төменгі құрғақ нүктесі бар Бадвотер ойпаты көрінеді. Сондай-ақ, мұнда теңіз деңгейінен 3454 метр (11331 фут) биіктікте орналасқан Телескоп шыңы да көрінеді. Бұл - құрлықтағы АҚШ-тың ең үлкен топографиялық айырмашылығы.

Данте көрінісі орналасқан тау Қара таулардың бір бөлігі болып табылады. Бұл таулар, аңғардың ар жағындағы параллель Панаминт жотасымен бірге, геологтар "хорст" деп атап, ал аңғарды "грабен" деп атайды. Мұндай құрылымдар жер бетіне созу күші, яғни тартылу күші әсер еткен кезде пайда болады. Жер қабығы осы күшке жауап ретінде ірі, ұзынша, шамамен V пішіндес қабық блогын төмен қарай жібереді, ол аңғардың түбіндегі тау жыныстарының негізін құрайды (Бассейн және Жота туралы көріңіз).

Дарвин құламасы

Дарвин шарлауы Өлім аңғары ұлттық паркінің батыс шетінде, Калифорния штатындағы Панаминт-Спрингс елді мекеніне жақын орналасқан. Бірнеше шарлау бар, бірақ олар негізінен жоғарғы және төменгі бөліктерге бөлінеді, олардың арасында шағын грот орналасқан. Ағын мен шарлаудың орналасқан шағын, тар аңғарда кең шөлде сирек кездесетін жағалық өсімдіктердің бірегей жиынтығы бар және бөдене сияқты жергілікті фаунаға мекендейді. Шарлаудың өзі бірнеше кішкентай папоротник шатқалдарын қолдайды.

"Құдайдың досы"

"Шайтанның гольф алаңы" – Өлім аңғарының түбіндегі үлкен тұзды дала. Бұл атау 1934 жылы Ұлттық саябақтар қызметінің Өлім аңғары ұлттық ескерткішіне арналған нұсқаулығында келтірілген, онда оның бетіне қатысты "Шайтан ғана гольф ойнай алады" делінген, себебі үлкен галит тұзы кристалдарының құрылымдарының өте кедір-бұдыр беті бар. Бұрын Манли көлі аңғарды 9 метрге дейін жапқан. "Шайтанның гольф алаңындағы" тұз көл суында еріген және көл буланып кеткен кезде Бадвотер ойпатында қалған минералдардан тұрады. Бадвотердегі аңғардың түбінен бірнеше метр биіктікте орналасқан "Шайтанның гольф алаңы" құрғақ болып қалады, бұл ауа райы процестеріне тұзды күрделі формацияларға айналдыруға мүмкіндік береді. Өлім аңғары 1934 жылы ұлттық ескерткішке айналғанға дейін Тынық мұхиты жағалауындағы Боракс компаниясы бұрғылаған зерттеу тесіктері арқылы "Шайтанның гольф алаңының" тұз және қиыршық тас қабаттарының тереңдігі 305 метрден астам екені анықталды. Кейінгі зерттеулер кейбір жерлерде тереңдігі 2743 метрге дейін жететінін көрсетті. "Шайтанның гольф алаңына" Бадвотер жолынан 2 километрлік қиыршық тасты жолмен жетуге болады, бұл жол жауын-шашын кезінде жабылады. Оны Өлім аңғарындағы Фурнас-Криктегі нағыз гольф алаңымен шатастырмау керек.

Еврика аңғары мен құмдық құмдар

Соңғы мүмкіндік жотасы мен Салт тауларының арасында Еврика аңғары жатыр. Еврика аңғарының 3 шаршы милі (8 км²) құмды құмдармен жабылған, олар Солтүстік Америкадағы ең биік құмды төбелердің бірі ретінде 680 фут (207 метр) биіктікке жетеді. Құм төбеден сырғығанда, оның ұсақ түйіршіктері мен бос, құрғақ құрамының әсерінен ән салатын құм деп аталатын дауыс пайда болады. Эндемикалық түрлерге Еврика құмдық шөбі, Еврика кешкі гүлшоласы және Shining Locoweed кіреді.

Фурнасс-Крик өзені

Фурнасс-Крик – таңғаларлық симметриялы аллювиалды жайылманың үстінде орналасқан бұлақ, оазис және ауыл. Мұнда саябақтың негізгі аймақтық орталығы және Өлім аңғарындағы Оазис курортты кешені орналасқан. Курортты (су бассейнімен бірге) және жақын маңдағы нысандарды, соның ішінде гольф алаңын қамтамасыз ету үшін Фурнасс-Крик суын пайдалану мәселесі дау тудырып отыр. Сирек кездесетін бұлақтар мен көркейген оазистер гүлді өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлерін қамтиды. Курорт кеңейген сайын, оның төңірегіндегі батпақтар мен ылғалды жерлер азайды. Солтүстік Америкадағы ең жоғары температура Фурнасс-Крик ранчосында тіркелді (134 °F немесе 57 °C). Фурнасс-Крик жарылысы Өлім аңғарының осы бөлігінен өтеді.

Тозақ қақпасы

Hells Gate – бұл Өлім сахара ұлттық паркінде, Daylight Pass жолы мен Beatty жолының қиылысында орналасқан қызығушылық тудыратын жер. Мұнда тұрақ алаңы және жаяу серуендеу жолдары бар.

Мескит жазық құмдық құмдар

Мескит жазық құмдық төбелері аңғардың солтүстік шетінде орналасқан және барлық жағынан таулармен қоршалған. Жолдан оңай қолжетімділігі және Өлім аңғарының Голливудқа жақындығы себепті, бұл құмдықтар бірнеше фильмде, соның ішінде "Жұлдызды соғыстар" сериясындағы фильмдерде құмдық сахналарды түсіру үшін пайдаланылды. Ең үлкен төбе – Жұлдызды төбе деп аталады, ол салыстырмалы түрде тұрақты, себебі ол құмдықтарды қалыптастыратын түрлі желдердің тоғысқан жерінде орналасқан. Оның қырларындағы құмның тереңдігі шамалы, бірақ бұл аймақтағы басқа құмдықтармен салыстырғанда аз, олардың құм тереңдігі дейін жетеді. Құмдық құмдардың негізгі көзі, әдетте, солтүстік және солтүстік-батыста орналасқан Коттонвуд таулары болып табылады. Бұл құмдықтарды құрайтын ұсақ кварц және фельдшпар тұйырлары бастапқыда ірі, қатты тас кесектері болған. Көптеген құмдықтардың арасында құм мен кепкен саздың үстінде креозота бұталары мен мескит өседі, бұл өсімдіктер құмдықтардың пайда болуына дейін аңғардың осы бөлігін жауып тұрған (мескит бұрын құмдықтардан бұрын осы жерде басым өсімдік болған, бірақ креозота құмдық жағдайында жақсы өседі).

Мескит бұлағы

Мескит бұлағы Өлім аңғарының ең солтүстік бөлігінде орналасқан. Аңғардың бұл бөлігінде көптеген мақта тәжді кактустар, көпіршік қоңыздары және хойя кактустары өседі. Бұлақтардың үстіндегі аллювиалды жартастың бетінде 2-3 мың жылдық Мескит бұлағы мәдениетіне тән петроглифтер сақталған. Осы құрғақ жағдайдағы көптеген тау жыныстарының беті шөлдік лакпен жабылғандықтан мұнда петроглифтер жасалуы мүмкін болды. Шөл лагының осы түрі лактың 1/100 бөлігін жасауға 10 000 жылға жуық уақыт кетеді және оны лак құру үшін қажетті темір, марганец және сазды жинақтайтын бактериялардың белгілі бір түрі түзеді. Лактың пайда болу жылдамдығы болжамды болғандықтан, петроглифтерді оларға белгі салғаннан кейін қайта жабылған лак мөлшеріне қарай да анықтауға болады. Карбонатты жыныстардың бетінде лак көбінесе пайда болмайды, себебі олардың беті тым тез тозады. Петроглифтердің жанындағы бір шатқалда фагломераттың бір бөлігі ашылып жатыр, ол ірі тастар араласқан бетонға ұқсайтын шөгінді жыныстың түрі. Шындығында, ол литификацияланған аллювиалды шөгінді.

Мозаикалық каньон

Мозаикалық каньон – аңғардың солтүстік-батыс тау бетінде орналасқан каньон. Оның атауы, бұрышты доломит сынықтары бар, қиыршық тасты матрицадан құралған брекчия шөгіндісінен туындаған. Мозаикалық каньонға кіре беріс сырттай қарағанда қарапайым көрінеді, бірақ каньонға енген сайын, Тюки тауының бетіне терең ойылып кіретін тар шатқалға айналады. Жылтыраған, тегіс мәрмәр қабырғалар жолды қоршап, каньонның иректелген бұрылыстарын ұстап жүреді. Каньон, Өлім аңғары аймағының тас қабығы шамамен бірнеше миллион жыл бұрын созыла бастаған кезде пайда болған жарылымдардың бойымен өтеді. Ағын су әлсіз тау жыныстарын тоздырып, Мозаикалық каньонды біртіндеп қалыптастырған. Мезім-мезім болатын су тасқындары Мозаикалық каньоннан және оны қоршаған төбелерден тозған тау-кен қалдықтарын төмендегі аңғарға апарып жинақтайды. Каньон аузында су жайылып, шөгінділерін қалдырады, нәтижесінде Stovepipe Wells қабатына қарай төмен қарай созылатын үлкен, үшбұрышты аллювиалды жайылма пайда болады. Бұл каньон кесу және толтыру процесі арқылы қалыптасқан, оған су тасқынының эрозиялық әсерінен кейін, ұзақ жиналу және көтерілу кезеңдері ілесіп отырды. Бірақ, көтерілудің нәтижесінде келесі су тасқыны келгенде, өзен арнасын терең кесіп, баспалдақ тәрізді жағалауларды құрайды. Мозаикалық каньонның жылтыраған мәрмәр қабырғалары Noonday Dolomite және басқа да кембрийге дейінгі карбонатты жыныстардан жасалған. Бұл тау жыныстары шамамен 850-700 миллион жыл бұрын, аймақ жылы теңізбен жабылған кезде шөгіндінің нәтижесінде пайда болған әктастан бастау алды. Кейін магний қосылуы әктасты, яғни кальций карбонатын, доломит – кальций-магний карбонатына айналдырды. Доломит кейіннен жас шөгінділермен тереңге көмілді. Жер бетінен төменде, жоғары қысым мен температура доломитті метаморфтық жынысқа, мәрмәрге айналдырды. Noonday Dolomite көтерілудің нәтижесінде кейін бұрылып қалды. Мозаикалық каньон, Мозаикалық Брекчия деп аталатын тау жынысының құрамымен байланысты аталды. Брекчия – итальян тілінде шағыл деген мағынаны білдіреді. Бұл құрылым әртүрлі аналық жыныстардың бұрышты сынықтарынан тұрады және оны тұрақтан оңтүстікке қарай каньон еденінен көруге болады.

Табиғи көпір каньоны

Табиғи көпір каньоны парктің шығыс жағында орналасқан және ресми басталатын сирек каньондардың бірі. Суретшілер айналымының көркінен оңтүстікке қарай 6 шақырым жерде орналасқан бұл каньонда табиғи тас көпір бар, оған тұрақтан он бес минуттық серуеннен кейін жете аласыз.

Панаминт аңғары

Панаминт аңғарының алабы шығыста Панаминт таулары мен батыста Аргус және Слейт таулары арасында 105 шақырымға созылады. Оның ені шамамен 16 шақырымды құрайды. Бұл жаңбыр көп жауған кезде көл пайда болатын эндорхейлік алап. Аңғар үстіндегі әуе кеңістігі – АҚШ әскерилерінің пайдалануына шектелген Панаминт әскери операциялық аймағының бөлігі. Балларат қалашығы 20 ғасырдың басында, аймақта кендер жұмыс істеген кезде 400 тұрғынға ие болған.

Жарыс жолындағы жағажай

Рацетрак Плайя – Панаминт тауларының солтүстік бөлігінде орналасқан маусымдық құрғақ көл (плая), оның бетінде түсініксіз түрде жылжып отыратын тастармен әйгілі. Ауыр жаңбыр кезінде, су жақын орналасқан тау беткейлерінен ағып, плейяда шалшық, қысқа ғана өмір сүретін көлді құрайды. "Желкендегі тастар" деп аталатын тастардың көп бөлігі плейяның оңтүстік жағындағы қара доломиттен құралған биік төбеден келген. Аймақтағы басқа да бірнеше плейяларда осыған ұқсас тастардың жылжу жолдары тіркелген, бірақ Рацетрактағы жылжу іздерінің саны мен ұзындығы ерекше. Рацетрак тастары әдетте екі-үш жылда бір рет ғана жылжып, көптеген іздері үш-төрт жылдай сақталады.

Көктемгі каньон

Rainbow Canyon – парктің батыс жиегіне жақын орналасқан каньон. Оны АҚШ әскері әдетте истребительдерді жаттықтыру үшін пайдаланады, сондай-ақ фотографтар да жиі барады. Фотографтар каньон шетінен ұшақтардың өздерінен төмен ұшып өтетінін суретке түсіруге мүмкіндік алады. 2019 жылғы ұшақ апатынан кейін барлық әскери авиацияға шетінен төмен ұшуға тыйым салынды.

Қызыл собор

Қызыл собор – 178 және 190 тас жолдарының арасында орналасқан геологиялық құрылым. Ол тік жартастардан тұрады, қызыл түсті тотыққан тау жыныстарынан құралған және Забриски нүктесінен, сондай-ақ Алтын каньон жолынан көрінеді.

Саратога Спрингс

Саратога Спрингс – Өлім аңғары ұлттық паркінің оңтүстігінде орналасқан шөлдік оазис. Бұл сулы жер Ибекс тауларының оңтүстік шетінде, Өлім аңғарының төңірегінде және Амаргаса өзенінен солтүстік-шығысқа қарай жатыр. Бірнеше бұлақтар жалпы ауданы 2,7 гектар болатын көлдерге ағылып, парктегі үшінші ірі батпаққа айналдырады. Көлдерде Саратога Спрингс балықтары сияқты бірнеше эндемикалық түрлер тіршілік етеді. Сонымен қатар, Amargosa tryonia бұрқашағы, Amargosa springnail, Saratoga Springs belostoma қоңызы, Amargosa naucorid қоңызы және Өлім аңғарының маусымдық қоңызы сияқты сирек кездесетін түрлер де кездеседі. Өсімдіктердің ішінде қарапайым қамыс, қамыстың бір түрі және тұзды шөп өседі. Бұл бұлақтар, шамамен, 1871 жылы Уилер экспедициясы Нью-Йорк штатындағы Саратога Спрингс курортының атымен атаған, ал 1880 жылдардағы жиырма қалың командалары үшін маңызды су көзі болған. 1902 жылы аймақта нитрат табуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, сондай-ақ он жылдықтың ортасында алтын мен күміс табуға тырысқандар да нәтижеге қол жеткізе алмады. 1909 жылы Тынық мұхиты нитрат компаниясы келіп, шағын лагерь салған, бірақ бірнеше жылдан кейін кетіп қалды. 1930 жылдардан 1960 жылдарға дейін бұл бұлақтар жақын маңдағы Ибекс төбелеріндегі тальк кендерін сумен қамтамасыз етті. Бұлақ аумағында екі жартылай қираған тас құрылыстан басқа адамдардың тұрған жерінен ешқандай із қалмаған. Аумаққа қарап тұруға арналған топырақ жол бар, бірақ осы сезімтал ортаны қорғау мақсатында сулы жерге адам кіруіне тыйым салынған.

Жағалау буты

Бұл шөлді тау бір кезде Плейстоцен мұздық дәуірінде Өлім аңғарын бірнеше рет толтырған көлдің аралы болған. Ғалымдар осы үлкен су қоймасын Мэнли көлі деп атайды. Таудың солтүстік-шығыс беткейіндегі әртүрлі көлденең сызықтық белгілер – осы көлдің ежелгі жағалаулары. Шорлайн Буттедегідей террасаларды толқындармен тозуға біраз уақыт керек, сондықтан бұл жартастар көл деңгейі толқындардың із қалдыруға жететіндей тұрақталған кездердің куәсі болып табылады. Геологтар бір кезде Өлім аңғарын толтырған көлдің тереңдігін бағалау үшін ең жоғары жағалау сызығын маңызды көрсеткіш ретінде пайдаланады. Ежелгі Мэнли көлінің жағалаулары Өлім аңғарының бірнеше жерінде сақталған, бірақ бұл жазбалар Shoreline Butte-дегідей айқын еш жерде жоқ. Плейстоцен дәуірінің аяқталуынан бері, яғни 10 000 жылдан бері Өлім аңғарында бірнеше көл болған, бірақ бұл жас көлдер Мэнли көлімен салыстырғанда тым терең болған жоқ (жоғарыда Бадвотер және Дьяволдың гольф алаңына қараңыз).

Теакеттл тоғысуы

Убехебе кратерінен жақсартылмаған жолдың Racetrack Playa және Хантер тауына баратын жолдармен түйіскен жерінде "Текеттл қиылысы" деген табель орналасқан. Атаудың қалай пайда болғаны белгісіз, бірақ келушілердің бұл табельге үстіне жазбалар жазылған шайқайнатқыштарды ілуі дәстүрге айналған. Ұлттық саябақтар қызметінің инспекторлары шайқайнатқыштардың саны артық болған жағдайда, кейде оларды алып тастайды. Бұл қиылыстағы тау жынысы Эврика кварцитінің құмтас негіздерін қамтиды.

Телескоп шыңы

Телескоп шыңы – Өлім аңғары ұлттық паркінің ең биік нүктесі. Оның атауы шыңынан көрінетін ұзақ қашықтыққа байланысты қойылған – осы шөл тауының үстінен көптеген бағытта, оның ішінде батысқа қарай Уитни тауына және шығысқа қарай Шарлстон шыңына жүзден астам шақырымға көруге болады. Оның шыңы Бадвотер ойпатынан 3454 метр (11 331 фут) биіктікте, ал Бадвотер ойпаты Өлім аңғарының ең төменгі нүктесі, оның биіктігі 86 метр (282 фут).

Титус каньоны

Титус каньоны – Өлім аңғары ұлттық паркінің шығыс шекарасына жақын Грейпвайн тауларындағы тар шатқал. Онда ірі қиыршық тастар мен басқа да тау жыныстары, петроглифтер және түрлі жануарлар, оның ішінде бигхорн қойлары кездеседі. Каньонға дейінгі жол бойында 1920 жылдарға дейін салынған Leadfield атты құлаған қала орналасқан.

Убехебе кратері

Убехебе кратері – Убехебе кратерлер алаңындағы оннан астам кратердің ішіндегі ең ірісі. Жер асты сулары төмендегі магманың қыздыруынан буға айналып, орнында қуыс қалдырып, сынықтар алаңға тарады. Жанарыстан бергі мыңдаған жылдар бойындағы эрозия кратер қабырғаларында миоцен дәуіріне дейінгі көп түсті жолақтарды ашты. Қонақтар кратердің түбіне немесе шетімен серуендеуге болады.

Вентифакт қырқасы

Вентифакт қырқасы – базальттық лава ағынының бір бөлігі. Оның ашық және шөлейтті жотасындағы тау жыныстары жел эрозиясының әсерінен қалыптасқандығымен әйгілі және вентифакттар деп аталады. Кантерлер деп аталатын вентифакттардың өткір жиектері екі немесе одан көп жақтары (жазық беттері) қиылысқанда пайда болады. Вентифакттардағы ашық ойыстар флейталар деп аталады. Базальттағы көптеген тесіктер – салқындаған лавадан газ шыққанда пайда болған көпіршіктер. Олардың кейбіреулері құмды ұру арқылы кеңейтілген немесе біріктірілген. Бұл қырқадағы үздірмей соғатын желдер төбенің үстінде шоғырланып, қысылады, нәтижесінде өте күшті болады. Бұл күшті желдер шаң мен құмды (көбінесе ең жақын екі аллювиалды жайылмалардан) көтеріп, ашық беттерді құммен ұрып кеді. Құмды ұруға жеткілікті күшті желдер солтүстік және оңтүстік жақтан соғады.