Кіріспе

Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы (1928–2020)

Сонымен қатар осы атқа ие басқа адамдар

Томас Хендерсон Дочерти (24 сәуір 1928 – 31 желтоқсан 2020), көбінесе «Док» деп аталатын, шотланд футболшысы және жаттықтырушысы. Дочерти бірнеше клубта ойнады, ең танымалдарының бірі – «Престон Норт Энд». 1951 және 1959 жылдар аралығында Шотландия құрамасына 25 рет шақырылды. Кейін 1961 және 1988 жылдар аралығында 13 клубты, сондай-ақ Шотландия ұлттық құрамасын жаттықтырды. Дочерти 1972–1977 жылдар аралығында «Манчестер Юнайтедтің» жаттықтырушысы болды, осы кезеңде клуб Екінші дивизионға түсіп қалды, бірақ алғашқы әрекетте-ақ чемпион ретінде Бірінші дивизионға қайта оралды.

Клуб

Глазгоның шығыс бөлігіндегі Шеттлстон-роудта туған Дочерти өзінің ойыншылық мансабын Шеттлстон кіші футбол клубына қосылғаннан кейін бастады. Оның ойыншы карьерасындағы шешуші кезең 1946 жылы, ол Таулы жеңіл жаяу әскерге әскерлік қызметке шақырылғанда болды. Әскерлік қызметін аяқтаған кезде Дочерти британ армиясының футбол командасы сапында өнер көрсетті. Демобилизациядан кейін, 1947 жылы оған «Селтик» клубынан келісімшарт ұсынылды. Дочерти кейіннен клубтың жаттықтырушысы Джимми Хоганның өзіне ең үлкен әсер еткені туралы айтты. 1949 жылғы қарашада, «Селтик» құрамында екі жылдан астам ойнағаннан кейін, ол Англияға көшіп, «Престон Норт Энд» клубына қосылды. Олармен ол 1951 жылы Екінші дивизионда жеңіске жетті және 1954 жылы Англия кубогының (FA Cup) финалына шықты. Барлығында Дочерти клуб үшін шамамен 300 матч өткізді. 1958 жылғы тамызда Дипдейлден кетіп, 28 000 фунт стерлингке «Арсенал» клубына қосылды (1958 жылғы 28 000 фунт стерлинг бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> тең). Ол бұл клуб үшін 83 матч өткізіп, бір гол соқты. Содан кейін ол «Челси» клубына ауысып, 1962 жылы ойыншылық карьерасын аяқтады.

Халықаралық

Престон қаласында Дохерти Шотландия ұлттық құрамасы сапында алғашқы, барлығы 25 толық ойынға қатысты. Оның жалғыз голы 1955 жылы Англияға қарсы өткен 7:2 есебімен аяқталған матчта соғылды.

Челси

1961 жылы ақпанда Дочертиге «Челси» клубының ойыншы-тренері лауазымы ұсынылды. Он екі айдан кейін Тед Дрейк кеткеннен соң және клубтың жоғары лигадан түсу қаупі туған кезде Дочерти бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Ол клубты Бірінші дивизионда ұстап қала алмады және команда 1961–62 маусымының соңында төмендеді. Бірінші жылы ол клубтың көптеген ескі ойыншыларын сатып, Терри Венаблз, Бобби Тамблинг, Питер Бонетти және Барри Бриджес сияқты жаңаларын әкелді. Ол сондай-ақ клубтың үй түстерін өзгертті, ақ шортты көк шортқа ауыстырды, бұл комбинация 2022 жылға дейін сақталды. «Дочертидің алмастары» деген лақап атанған команда бірінші әрекетте Бірінші дивизионға қайта оралды және келесі жылы бесінші орынды иеленді. 1964–65 жылдары «Челси» сәуір айында «Лестер Сити» клубынан жалпы есеп бойынша жеңіс алып, Лига кубогын жеңді, бірақ Англия кубогының жартылай финалында болашақ жеңімпаз «Ливерпульден» 2:0 есебімен жеңілді. Содан кейін ол «Квинс Парк Рейнджерс» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, бірақ клуб төрағасымен трансфер саясаты бойынша туындаған даудан кейін 29 күннен соң қызметтен кетті. Одан кейін ол 1968 жылдың желтоқсанында 13 айға «Астон Вилла» клубында Дуг Эллистің бірінші бас жаттықтырушысы болды. 1970 жылдың 19 қаңтарында «Астон Вилла» Екінші дивизиондағы соңғы орында тұрғанда Дочерти жұмыстан босатылды. Содан кейін ол «Порту» клубына өтті, онда 1971 жылдың мамырында «Бенфика» мен «Спортингті» басып озуға сәттілік болмағаннан кейін 16 айдан соң отставкаға кетті. 1971 жылдың 2 шілдесінде ол Терри Ниллдің көмекшісі ретінде «Халл Сити» клубына тағайындалды, бірақ 12 қыркүйекте Шотландияның уақытша бас жаттықтырушысы болып кетті, ал 1971 жылдың қарашасында бұл лауазым тұрақты болды. Дочерти басшылығымен Шотландия 1974 жылғы әлем чемпионатына іріктеуге жақын еді.

Манчестер Юнайтед

1972 жылдың желтоқсанында Дочерти "Манчестер Юнайтед" командасының "Кристалл Пэлас" командасына 5:0 есебімен ұтылған матчына қатысты. Матчтан кейін "Селхерст Парк" стадионының басқару кеңесінде Мэтт Басби оған "Манчестер Юнайтед" бас жаттықтырушысы лауазымын ұсынды. Олар 2020 жылы қайтыс болғанға дейін бірге болды. Дочерти жұмыстан босатылғаннан кейін клубпен салқын қарым-қатынаста болды. Оның келесі жұмысы 1979 жылдың мамыр айында "Куинс Парк Рейнджерс" командасында болды. "QPR" командасы бірінші дивизионға жолдама алу үшін төрт ұпай жетпей қалды. 1980 жылдың мамыр айында төраға Джим Грегори Дочертиді жұмыстан босатты, бірақ тоғыз күннен кейін оны қайтадан қызметке алды. 1980 жылдың қазан айында ол бес айдың ішінде екінші рет жұмыстан босатылды. Содан кейін 1981 жылы ол Австралияда "Сидней Олимпик" командасын жаттықтырып, қысқа уақыт жұмыс істеді.

Вулвергемптон Вондерерс

Дохерти 1984 жылы Бірінші дивизионнан төмендегеннен кейін «Вулверхэмптон Уондерерс» командасымен Англияға қайта оралды. Бірақ, бір жылдан астам уақыттан кейін ол жұмыстан босатылды, себебі «Вулвз» екінші рет төмендеді, ал Дохерти кеткен соң үшінші рет төмендеуге ұшырады. Дохертидің «Вулвз» клубындағы уақыты қиын болды. Бұл клуб 1950 жылдары үш рет Англия чемпионы атанған және 1954 жылы «Молино» стадионында «Хонведті» жарық астында қабылдап, еуропалық клубтық футболға жол ашқан. Кейіннен олар 1972 жылғы УЕФА кубогының финалисі және 1980 жылғы Лига кубогының жеңімпазы болды, онда Энди Грей клубқа келген кезде британдық трансферлік рекордты орнатып, жеңіс голын соқты. Дохерти басқарушылыққа келген клубтың тарихы бұрынғыдай емес еді. 1978 жылы клуб төрағасы «Молино» стадионының трибунасын қайта жаңартуға кеткен қаржының арқасында клубты банкротқа дейін жеткізді. 1982 жылы клубті құтқаруға бағытталған шаралар қабылданды, клуб банкротқа жақын тұрғанда Сауд Арабиясының екі бизнесмені – Бхатти ағайындылары, клубтың ардагері Дерек Дуганның көмегімен оны сатып алды. Ағайындылар мүлік дамытумен айналысып, стадион төңірегіндегі жерді дамытқысы келді, бірақ кеңес рұқсат бермегендіктен, «Молино» стадионының қасына супермаркет салуға тырысты. Клубпен қарым-қатынас нашарлап, клубқа ешқандай инвестиция жасалмады. Өткен маусымдағы жоғарғы дивизионнан төмендеуден кейін бірнеше маңызды ойыншылар, соның ішінде гол соққан Мел Ивс және Уэйн Кларк, сондай-ақ Тони Таунер және клубтың екінші ең көп ойын өткізген ойыншысы Кенни Хиббит клубты тастап кетті. «Томми Дохерти менеджер болып келді және ол менің клубты осындай қиын жағдайда көруді қаламадым» деді Хиббит «Вулвз» клубынан кету туралы ойлары туралы сұхбатта. Дохерти маусымға дайындық кезінде бірінші нөмірлі қақпашы Джон Берриджбен де қиындыққа тап болды, ол клубтан талаптар қойып отырды, бірақ оларды қанағаттандырудың орнына Дохерти 17 жастағы академия тәрбиеленушісі Тим Флауэрсті қақпаға қойды, ол маусым бойы қақпаны қорғады, ал Берридж те клубты тастап кетті. 1984-1985 жылғы маусым 14 908 жанкүйердің алдында «Шеффилд Юнайтед» командасына қарсы үйдегі ойынмен басталды. Маусымның жақсы басталуынан кейін, клубтың үміттері бірте-бірте төмендеді және қараша айына қарай клуб турнир кестесінде 13-15 орындар арасында қозғалды. «Вулвз» ойын көрсетпесе де, Дохерти 394 рет клуб сапында ойнаған қорғаушы Джефф Палмерге «Бернли» клубына өтуге рұқсат берді. Палмер өте тәжірибелі ойыншы болды және оның кетуі бұрынғы маусымды аяқтаған командадан гөрі тәжірибесі аз команданы қалдырды. Палмер клуб Дохертимен арақатынасы нашарлағандықтан кетіп қалғанын айтты және «клуб сол кезде жай ғана жақсы орын емес еді, ол дұрыс басқарылмады және қиын жағдайда болды» деді. Одан кейін «Вулвз» барлық турнирлерде 21 матч бойы жеңіске жете алмады (оның 19-ы Екінші дивизионда). 1985 жылдың қаңтар айында жағдай шиеленісіп, бұрынғы жанкүйерлердің сүйіктісі және қазіргі төраға Дерек Дуган басқарма мүшелігінен кетті. Маусымның нәтижелері клубты үш рет 5:1 есебімен жеңіліске ұшыратты. Олардың екеуі ITV телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді, ал үшіншісі «Брайтон энд Хов Альбион» командасына қарсы өткен матчта клубтың ресми түрде төмендеуі туралы хабарланды. Дохертидің үйдегі соңғы ойыны «Хаддерсфилд Таун» командасына қарсы өтті, онда «Вулвз» маусымдағы 8-ші жеңісін ғана тойлады, бұл ойынды 4 422 жанкүйер көреді. «Вулвз» маусымды турнир кестесінің соңғы орынында аяқтады және Дохертидің қиын маусымы аяқталды. 1985 жылдың шілдесінде ол клубтан кетті. «Вулвз» клубындағы уақыты туралы сұрағанда Дохерти: «Осындай атақты клуб шақырғанда «жоқ» деуге мен үшін қиын болды. Бірақ бұл шынымен үмітсіз міндет болды. Ақша жоқ еді. Дерек Дуганмен жұмыс істей алатыныма сенімді емеспін, бірақ мен бұл сынаққа келістім. Ал Бхаттилермен мен екі рет кездестім – бір рет олар мені жұмысқа алғанда және бір рет жұмыстан шығарғанда» деді. Дохерти өзінің соңғы басқарушылық лауазымын «Альтринчем» клубында атқарды. 1987-1988 жылғы маусымның соңында ол басқарушылық қызметтен кетті.