Кіріспе
Корольдік теңіз күштерінің адмиралы, Батыс бағытының бас қолбасшысы (1883-1951) Адмирал сэр Макс Кеннеди Хортон, (29 қараша 1883 – 30 шілде 1951) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық теңізші-суастық қайықшы және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде Батыс бағытының бас қолбасшысы, Атлантика шайқасындағы Ұлыбританияның қатысуына жауапты болды.
Admiral Sir Max Kennedy Horton, (29 November 1883 – 30 July 1951) was a British submariner during the First World War and commander in chief of the Western Approaches in the later half of the Second World War, responsible for British participation in the Battle of the Atlantic.
Ерте өмір
Макс Хортон Англсиде Роберт Джозеф Ангел Хортон мен Эстер / Эстер Мод Голдсмидтің әйгілі Голдсмид / Д'Авигдор Голдсмид ағылшын-еврей отбасында дүниеге келді. Хортон 1898 жылдың 15 қыркүйегінде Корольдік теңіз флоты офицерлерін даярлайтын HMS Britannia кемесіне қабылданды. Осы кезде ол Спартел мүйісі жанында құлаған кеменің құтқару жұмыстарына қатысты және теңізде адам өмірін сақтағаны үшін Сауда алқасының күміс медалімен марапатталды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Соғыс басталғанда лейтенант-командир Хортон алғашқы британдық теңізге жүзетін 800 тонналық су асты кемелерінің біріне қолбасшылық етті. 1914 жылдың 13 қыркүйегінде таңертең ол Хелиголандтан оңтүстік-батысқа қарай алты шақырым жердегі неміс жеңіл крейсерін торпедалады. "Хела" екі торпедамен, 600 метр қашықтықтан атылған оқтардан зардап шекті. Оның экипажының барлығынан екі адам басқасы құтқарылды, оларға басқа екі неміс кемесі көмектесті. Неміс теңіз күштері күні бойы қуғанмен, E9 Харвич портына аман-есен жетті. Портқа кіргеннен кейін Хортон британдық су асты кемешілерінің сәтті аяқталған миссиядан кейін "Жолли Роджер" туын көтеру дәстүрін қалыптастырды. Үш аптадан кейін Хортон неміс эсминецін Эмс өзенінің сағасынан батырды. Крейсер мен эсминецті батырғаны үшін Хортон "Еңбегі үшін орден" (DSO) орденімен марапатталды. Британдық флотилияның бір бөлігі ретінде Балтық теңізіне жіберілген Хортон бірнеше сауда кемелерін батырып, 1915 жылдың 2 шілдесінде неміс бронекері SMS Prinz Adalbert-ті зақымдады. 1914 жылдың 31 желтоқсанында Хортон командир болып тағайындалды. 1917 жылы Хортон шетелдегі су асты кемелеріне басшылық еткен ұзақ және қиын қызметі үшін DSO орденіне қосымша тақтамен марапатталды. Үш жылдан кейін, капитан ретінде, Балтық теңізі су асты кемелері флотилиясына басшылық еткені үшін DSO орденіне екінші тақтамен марапатталды.
Жақсылық аралығы
1920 жылдары Хортон HMS Conquest және HMS Resolution кемелерінің капитаны қызметін атқарды. 1932 жылдың 17 қазанында контр-адмирал дәрежесіне көтеріліп, 1933 жылдың желтоқсанында HMS Malaya жауынгерлік кемесінде штаб-прапор көтеріп, 2-ші жекпе-жек эскадрильясының командирі, ал 1935 жылы HMS London кемесінде штаб-прапор көтеріп, 1-ші крейсерлік эскадрильяның командирі болды. 1937 жылы вице-адмирал дәрежесіне көтеріліп, сол жылы оған резервтік флоттың басшылығы тапсырылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Хортон Оркни мен Фарер аралдары арасындағы теңіздерде Германияның алыс теңіз блокадасын сақтайтын Солтүстік патрульге қолбасшылық етті. 1940 жылы ол су асты кемелерінің контр-адмиралы болды. Хортонның өмірбаяуын жазған контр-адмирал Уильям Скотт Чалмерстің пікірінше, жаңа ереже, лауазымды иеленушінің Ұлы соғыста су асты кемелерінде қызмет еткен офицер болуын талап етті, Хортонның осы лауазымға өте тар тізімде болуын қамтамасыз ету үшін күштеп қабылданды, бұл оның Абердурға жылдам ауысуын дерлік қамтамасыз етті, өйткені Әскери-теңіз министрлігінің кейбір бөлімдері Хортонның су асты кемелерін қайта жандандыруын қатты қалады. Хортон штабын Абердурдан, ол Scapa Flow флотының қолбасшыларының бақылауында болған, солтүстік Лондонға, Нортвейске көшірді, ресми түрде командасын басқаруда еркін қолға ие болғысы келгендіктен, бірақ шын мәнінде Нортвейс оның сүйікті гольф алаңдарына жақын орналасқандықтан. Гольф ойнауға құмар Хортон соғыс кезінде (конвой шайқастарының көпшілігі түнде болғандықтан) күн сайын гольф ойнаған және "қаржылық 8" деген үлкен есепке ие болған. Ол Атлантикадағы кейбір конвойларды жаудың шабуылынан батып кеткен кемелерден аман қалғандарды құтқару үшін ертіп жүретін конвойды құтқару кемелерін құруға жауапты болды. Құтқару кемелері әдетте жолаушыларға арналған шағын жүк тасымалдаушы кемелер болды. Құтқару қызметіне кеме асханаларын және азық-түлік сақтау орындарын кеңейту, сондай-ақ шамамен 150 адамға жатақхана мен санитарлық жағдайларды ұйымдастыру кірді. Кемелердің екі жағында да құтқару шлюпкаларының орнына ашық теңізде жұмыс істеуге жарамды қайықтар болды. Құтқару кемелерінде әдетте кемедегі теңіз дәрігері мен медициналық қызметкерлер үшін кішкентай операциялық бөлме болды. 1941 жылдың 9 қаңтарында толық адмирал дәрежесіне көтерілген Хортон 1942 жылдың 17 қарашасында Батыс жағалаулар командасының Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Ол эскорт кемелерін қолдану тәсіліне қатысты бірқатар тактикалық өзгерістер енгізді. Қолданыстағы эскорт топтары жүйесіне қосымша, онда кемелердің топтары конвой қораптарының периметрін қорғауға тағайындалған, Хортон қолдау топтары жүйесін енгізді, олар конвойлармен бірге жүретін, бірақ су асты кемелерін өлімге дейін қууда одан да көп еркіндікке ие болды, тіпті мұндай әрекет конвойды қалыпты мерзімнен ұзақ уақытқа қалдыруды талап етсе де. Хортонның қолдау топтары 1943 жылдың көктемінде шешуші рөл атқарды, шайқасты U-кемелеріне көшіріп, U-кемелерінің моральдық жағдайын тұрақты және сәтті қарсы шабуылдармен құлатты. Хортон, өзінің ізашары адмирал сэр Перси Нобльмен бірге, Атлантикадағы одақтастардың жеңісіне ең үлкен үлес қосқан тұлғалардың бірі деп есептеледі. 1945 жылдың тамызында Макс Хортон өзінің өтініші бойынша жас офицерлердің жоғарылауын жеңілдету үшін зейнеткерлікке кетті. Ол 1945 жылдың маусымында Бат орденінің Ұлы крестімен марапатталды және 1946 жылдың қаңтарынан бастап Баттың корольдік қаруы болды. Ол Ливерпуль қаласының құрметті азаматы атанды.
Ескерткіштер
Ливерпуль соборында оған ескерткіш орнатылған. 2019 жылы Роснейгр қауымы Хортонның толық мөлшердегі мүсінін қаржыландырып, ол туған жері Роснейгр қаласына қойылды. 2021 жылы оның құрметіне Еврейлік американдық тарихи сақтау қоғамы баспа тасын қаржыландырды. Баспа таста былай деп жазылған: "Адмирал сэр Макс Хортон, RN, британдық ортақтық пен әртүрлілікті құрметтеуші, Екінші дүниежүзілік соғыстағы Атлантика шайқасындағы Ұлыбританияның қатысуына жауапты Бас қолбасшы. Адмирал Хортон еврей тегінен шыққан, Англсиде дүниеге келген. 'Қайратты және жүректі бол' – Ешуа 1:9. Бұл сыйлықты Еврейлердің бұрынғы әскери қызметкерлері мен әйелдер қауымдастығының Хакни бөлімі мен Еврейлік американдық тарихи сақтау қоғамы табыс етті." Сүңгімалы кемеге қарсы траулер 1941 жылдың 27 сәуірінде батып кетті.