Кіріспе

Табиғи каннабиноид

Каннабинол (CBN) – CB1 және CB2 рецепторларында төмен туыстық қасиеті бар ішінара агонист ретінде әрекет ететін жеңіл психоактивті каннабиноид (мысалы, CBD). CB1 және CB2 рецепторларындағы осы белсенділік CBN-нің эндоканнабиноид жүйесімен (ECS) өзара әрекеттесуін көрсетеді. 1896 жылы каннабинол алғаш рет Томас Барлоу Вуд, В. Т. Ньютон Спиви және Томас Истерфилд тарапынан Cannabis өсімдігінен табылды. 1930 жылдардың басында Роберт Сидни Кан CBN-нің құрылымын анықтады, бұл каннабис экстрактының алғашқы дамуы болды. Оның химиялық синтезі 1940 жылы жүзеге асырылды, одан кейін жеке каннабис туындыларының әсерін анықтау үшін алғашқы негізгі зерттеулер жүргізілді. CBN басқа фитоканнабиноидтармен (мысалы, Дельта 9 тетрагидроканнабинол, Δ9 ТГК) бірдей әрекет ету механизмімен бөліседі, бірақ CB1 рецепторларына аффинитеті төмен, яғни жеңіл седация сияқты әсерлерді сезіну үшін CBN-нің жоғары дозасы қажет.

Химиялық құрылысы

Каннабиноидты рецепторлардың агонисттері химиялық құрылысына сәйкес төрт топқа жіктеледі. CBN, Cannabis Sativa L-ден алынған көптеген фитоканнабиноидтардың бірі ретінде классикалық каннабиноид саналады. Бұл топқа жататын қосылыстардың басқа мысалдары ретінде, каннабис қолданушыларының "сархош" сезіміне себеп болатын белгілі Δ9 ТГК сияқты дибензопиран туындылары, сондай-ақ Δ8 ТГК және олардың синтетикалық аналогтары бар. Ал, CB агонизмі арқылы әсер ететін эндоканнабиноидтар (яғни, денеде өндірілетін каннабиноидтар) химиялық құрылысымен ерекшеленетін эйкозаноидтар болып табылады. Δ9 ТГК-мен салыстырғанда, бір қосымша ароматикалық сақина CBN-ге баяу және шектеулі метаболизмдік бейне береді (қараңыз). ТГК-дан өзгеше, CBN-де екі байланысты изомерлер мен стереоизомерлер жоқ. CBN тотығу нәтижесінде HU-345-ке ыдырай алады. CBN-ді ауыз жолымен қабылдағанда, бауырдағы алғашқы метаболизм C9 немесе C11 орнына гидроксил тобының қосылуын қамтиды, бұл CBN-нің CB1 және CB2 рецепторларына жақындығын және таңдаулылығын арттырады (11-OH-CBN қараңыз).

Синтез және метаболизм

Бұл диаграмма каннабис өсімдігінде фитоканнабиноидтардың (мысалы, КБД, ТГК, КБН) биосинтездік және метаболизмік жолдарымен қалай пайда болатынын көрсетеді. CBG A-дан бастап, белгілі бір фитоканнабиноидтардың қышқыл түрлері ферменттік түрлендіру арқылы түзіледі. Содан кейін, декарбоксилдеу (яғни, жану немесе жылу арқылы катализденеді) каннабис өсімдігіндегі ең жақсы танылған метаболиттерді береді. КБН ерекше, себебі ол бұрыннан бар қышқыл түрінен пайда болмайды, керісінше ТГК-ның тотығуы арқылы түзіледі. КБН фитоканнабиноидтардың арасында ерекше, өйткені оның биосинтез жолы КБН-ның қышқылдық прекурсор түрінен емес, Δ9 ТГК-ден тікелей түрленуді қамтиды (мысалы, Δ9 ТГК ТГК А-ның декарбоксилделуі арқылы пайда болады). КБН-ді каннабис өсімдігінде аздаған мөлшерде кездестіруге болады, көбінесе ескірген және сақталған каннабисте кездеседі, бұл КБН-нің каннабис өсімдігінің негізгі психоактивті және мас күйге келтіретін химиялық заты тетрагидроканнабинолдың (ТГК) тотығуы арқылы пайда болуына мүмкіндік береді. Бұл тотығу процесі жылу, оттегі және/немесе жарыққа ұшырау арқылы жүзеге асады. КБН А туралы мәліметтер шектеулі болғанымен, каннабис өсімдігінде өте төмен деңгейде КБН А анықталған, ол ТГК А-ның гидролизінен пайда болған деп есептеледі (төмендегі Фитоканнабиноид биосинтезі диаграммасын қараңыз). Ауызға қабылдағанда КБН Δ9 ТГК-мен ұқсас метаболизмді көрсетеді, негізгі белсенді метаболиті бауырдағы бірінші өту метаболизмі кезінде C9-дың гидролизі арқылы түзіледі. Бұл процесс арқылы түзілген белсенді метаболит 11 OH CBN деп аталады, ол КБН-ге қарағанда 2 есе күшті және әлсіз CB2 антагонисті ретінде белсенділігін көрсеткен. Бұл метаболизм Δ9 ТГК-ның күшіне қарама-қайшы келеді, себебі 11 OH ТГК Δ9 ТГК-дан 10 есе күштірек екені хабарланған. Жоғары липофильділік және бірінші өту метаболизмі салдарынан, КБН және басқа каннабиноидтардың ауызға қабылдағаннан кейін биологиялық қолжетімділігі төмен. КБН метаболизмі CYP450 2C9 және 3A4 изоформаларымен жүзеге асырылады. КБН метаболизмін UGTs (UDP глюкуронозилтрансферазалары) катализдей алады, UGT изоформаларының (1A7, 1A8, 1A9, 1A10, 2B7) бір бөлігі КБН глюкуронидациясымен байланысты болуы мүмкін. КБН-ді ингаляция арқылы (мысалы, темекі шегу немесе буландыру) қабылдағандағы биологиялық қолжетімділігі, тамырға енгізгеннен кейінгі биологиялық қолжетімділіктің шамамен 40% құрайды.

Фармакология

КБН 1800 жылдардың соңында каннабис экстрактынан оқшауланған алғашқы каннабис қосылысы болды. Оның құрылымы және химиялық синтезі 1940 жылы жүзеге асырылды, одан кейін жеке каннабис туындыларының әсерін анықтау үшін алғашқы клиникалық алдындағы зерттеулер жүргізілді. ТГК және КБН екеуі де КБ1 (Ki = 211,2 нМ) және КБ2 (Ki = 126,4 нМ) рецепторларын белсендіреді. Әрбір қосылыс КБ1 рецепторларында төмен туыстық жартылай агонист ретінде әрекет етеді, ТГК КБ1 рецепторына 10–13 есе артық туыстық көрсетеді. ТГК-мен салыстырғанда, КБН-нің КБ2 рецепторларына туыстығы тең немесе жоғары. Жасуша мәдениетінде КБН антимикробтық әсерлерді көрсетеді, әсіресе антибиотикке төзімді бактериялардың жағдайында. КБН жоғары концентрацияларда (>20 нМ) ANKTM1 каналының агонисті ретінде де әрекет ететіні хабарланды. Клиникалық алдындағы кеміргіштердегі зерттеулерде КБН, анандамид және басқа CB1 агонисттері CB1R блокадасы арқылы қайтымды GI қозғалысына тежегіш әсер ететінін көрсетті (яғни, антагонизм).

Құқықтық мәртебе

КБН 1961 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткілік заттар жөніндегі бірыңғай конвенциясының және 1971 жылғы Психотроптық заттар жөніндегі конвенциясының тізімдерінде тіркелмегендіктен, осы халықаралық есірткілерді бақылау шарттарына қол қойған елдер осы шарттар бойынша КБН-ді бақылауға міндетті емес.

Америка Құрама Штаттары

2018 жылғы Фермалық заңға сәйкес, Cannabis sativa L. өсімдігінен алынған экстракттар, КБН-ді қоса алғанда, егер де дельта-9 тетрагидроканнабинол (ТТГ) концентрациясы 0,3% немесе одан кем болса, АҚШ федералдық заңы бойынша заңды болып саналады. Дегенмен, КБН-ді сату немесе иелену Федералдық аналогтар заңы бойынша қудалануға алып келуі мүмкін.