Кіріспе
Weiden in der Oberpfalz (ресми аббревиатурасы: Weiden i. d. OPf. ; Солтүстік бавариялық: Weidn in da Owapfalz) – Германиядағы Бавария штаттық құрамындағы аудандық тәуелсіз қала. Ол Нюрнбергтің шығысында және Чехия шекарасының батысында орналасқан. Вайден – Регенсбургтан кейін Оберпфальц әкімшілік округінің екінші ірі қаласы. Мұнда Германия армиясының бөлімшесі дислокацияланған.
Тарихи ғимараттар
Сент-Жозеф. 1899–1900 жылдары салынған католик шіркеуі, нео-роман стилінде, интерьері модерн стилінде шеберленген. Марктплац – жоғарғы және төменгі қақпалар арасында созылған, көптеген ренессанс стиліндегі ғимараттары бар базар алаңы. Altes Rathaus ("Ескі қалалық үй"), 1539–1545 жылдары Ханс Нопль салған. Сент-Михаэль. Бірнеше рет қайта жаңартылған протестант шіркеуі. Шіркеу 1627 жылдан бері қазіргі барокко стиліндегі келбетін, ал 1761 жылдан мұнарасын алды. Alte Stadtmauer – 14 ғасырға дейінгі ескі қала қабырғаларының ішінара сақталған бөлігі. Сент-Себастьян шіркеуі. 1480 жыл шамасында салынған католик капелласы.
Шолу
2016 жылы Вайден қаласының ішкі жалпы өнімі 2,272 миллиард евроны құрады, ал жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнім 53 734 евроға жетті (Бавария: 44 215 евро / Германия: 38 180 евро). Бұл көрсеткіш орташа деңгейден едәуір жоғары болды. 2017 жылы қалада шамамен 41 800 адам жұмыс істеді. 2018 жылы жұмыссыздық деңгейі 5,3% құрады, бұл Баварияның орташа көрсеткіші 2,7%-дан айтарлықтай жоғары.
Экономикалық құрылым
Қазіргі таңда Вейденде 70,5 км² / 27,2 миль² аумақта 42 000-ға жуық адам тұрады. Вейден ешқашан да типік өнеркәсіптік қала болған емес; 2015 жылы әлеуметтік сақтандыруға жататын 26 567 жұмыскердің бес бөлігінен біреуі ғана өндіріс секторында жұмыс істеді, ал үштен астамы қызмет көрсету саласында еңбек етті. 20-шы ғасырдың соңынан бері өнеркәсіп және сауда көп өзгерді. Bauscher, Seltmann және Nachtmann сияқты компаниялары бар шыны мен фарфордың моноструктурасы бұзылып, көлік құралы жасау, пластик өңдеу және микроэлектроника компанияларымен толықтырылды, олар әлі де өндіріс секторында маңызды рөл атқарады. Құрылымдық өзгеріс шыны және фарфор өнеркәсібіндегі жұмыс орындарының көптеп қысқартылуында көрінеді, сондықтан Вейден тұрақты түрде жоғары жұмыссыздық деңгейінен зардап шегеді.
Қоғамдық көлік
Қалалық автобустарды Wies компаниясы басқарады. Жұмыс күндері тұрақты маршрут бойынша 7 автобус желісі (1-7 желілер) және аз қозғалыс кезінде 6 автобус желісі (91, 95, 98) жұмыс істейді, барлығы қалалық әкімдіктің жанындағы Орталық автобус станциясында тоқтайды. Тұрақты маршрут (автобустар әр 15-30 минут сайын қатынайтын) дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 6:00-ден 18:15-ке дейін сақталады. Сағат 6:00-ден бұрын және 18:15-тен кейін, сондай-ақ сенбі, жексенбі күндері мен мерекелерде аз қозғалыс режимі (автобустар әр 40 минут сайын қатынайды) қолданылады. Қалалық автобустармен қатар, Deutsche Bahn компаниясының еншілес компаниясы Regionalbus Ostbayern GmbH (RBO) басқаратын қалааралық автобустар да бар. Олар айналасындағы қалалар мен ауылдарға қатынайды және қаланың теміржол станциясында тоқтайды.
Билет бағалары "Тариф Оберпфальц Норд" (TON) ережелерімен реттеледі. Weiden Neustadt (NWN) Nahverkehrsgemeinschaft де TON-ға қосылды, бұл Оберпфальцтың солтүстік бөлігі үшін бірыңғай жүйені құруға мүмкіндік берді.
Климат
Бұл аймақ жыл бойына аз температуралық ауытқулармен және мол жауын-шашынмен сипатталатын теңдемелі климатқа ие. Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Cfb" болып табылады. (Теңіз жағалауының батыс климаты).