Кіріспе
Х. (Ханумантапа) Нарасимхая (көбірек танымал Хале Уппарахалли Нарасимхая; 6 маусым 1920 – 31 қаңтар 2005) – Карнатакадан шыққан үнділік физик, педагог, жазушы, азаттық күрескері және рационалист. "ХН" деген атпен танымал болған ол Бангалор университетінің проректоры және Ұлттық білім беру қоғамының президенті болды. 1984 жылы Үндістан үкіметі оған "Падма Бхушан" сыйлығын берді. Ол туған Хале Уппарахаллиде ресми мектеп болмағандықтан, Гаурибиданурдағы мемлекеттік мектепке барып, жоғары мектепті Бангалордағы Басаванагуди ұлттық орта мектебінде оқыды. Ол қалаға жету үшін екі күн бойы 85 шақырым қашықтықты жүрді. 1936 жылы Махатма Гандимен болған кездесуде ол Гандиге аудармашылық жасады, бұл оны өмір бойы Гандизмді ұстануға шабыттандырды. Бангалордың Орталық колледжінде білімі соңғы жылында болған кезде, 1942 жылы Гандидің "Индияны тастаңыз" қозғалысына қосылу үшін оқуын тоқтатты. Ол тұтқындалып, шамамен тоғыз ай түрмеде отырды. 1944 жылы физика мамандығы бойынша бакалавр, ал 1946 жылы магистр дәрежесін алды. Ол дереу Бангалордың Ұлттық колледжінің физика факультетіне жұмысқа қабылданды және 1957 жылға дейін сабақ берді. Ол АҚШ-қа докторлық зерттеулерге барып, 1960 жылы Огайо штатының университетінен ядролық физика бойынша докторлық дәрежесін алды. 1961 жылдан бастап Басаванагудидегі Ұлттық колледждің директоры болды. 1972 жылы Бангалор университетінің проректоры болып тағайындалды, бұл қызметті 1977 жылға дейін атқарды. Ол сондай-ақ Карнатака заң шығару кеңесінде қызмет етті. Өзін рационалист деп жариялаған ол кіші әпкесі бар еді. Аулында мектеп болмағандықтан, ол жақын маңдағы Гаурибиданур қаласындағы мемлекеттік мектепке оқуға түсті. Ол бастауыш білімін 8-ші сыныптан кейін оқуды жалғастыра алмаған бастауыш мектепте аяқтады. Ол бір жылға мектепке бармады. Ол мектеп директорының үйінде алты ай тұрды, одан кейін "кедейлер үйі" деп аталатын мектеп жатақханасына орналасуға мүмкіндік алды. 1936 жылы Махатма Ганди Ұлттық орта мектепке келген кезде ол онымен кездесті. Оның мұғалімі оны Гандидің хинди тіліндегі сөзін канада тіліне аударушы болып таңдады. Осы сәттен бастап оның өміріне Гандидің көзқарастары мен өмір салты үлкен әсер етті, соның ішінде ол өмір бойы хади киімін киді. Ол Бангалордың Орталық колледжінде білім алды. 1942 жылы соңғы курста оқып жүргенде, Ганди британдық үстемдікті аяқтау үшін "Индияны тастаңыз" қозғалысын бастады. Ол оқуын тоқтатты және қозғалысқа қосылды, бұл оқиғаны "өмірімдегі ең маңызды шешім" деп сипаттады. Осы шешімінің салдарынан ол шамамен тоғыз ай түрмеде отырды, түрмелерге Йервада орталық түрмесі, Майсор түрмесі және Бангалор орталық түрмесі кірді. Орталық колледж жатақханасын және орталық түрмені салыстыра келе, ол екеуінің арасында "ешқандай айырмашылық" таппағанын, өйткені екеуі де оған "тегін тамақтандыру және тұру" ұсынғанын айтты. 1961 жылдан 1972 жылға дейін Бангалордың Басаванагуди ұлттық колледжінің директоры болды. Бірақ ол өзін рационалист деп сипаттап, былай деді: "Мен атеист емеспін: мен храмға бармаймын, өйткені Құдай барлық жерде. Храм – Құдай үшін түрме сияқты. Мен діни рәсімдерге де, коммерциялық құдайларға да сенбеймін." Оның денесі көпшілікке көрсетілу үшін Ұлттық орта мектепке қойылды. Ол өсиеті бойынша (оған 2000 рупий бөлінген) сол күні кешке Хоссурда мемлекеттік салтанатты жерлеу рәсімімен жерленді.
Blockquote|I'm not an atheist: I don't go to a temple because God is everywhere. A temple is like a jail for God. I don't believe in religious practices or commercial Gods either. His body was kept in the National High School for public viewing. He was cremated, as he had willed (he had reserved INR 2,000 for it), at Hossur with a state official funeral the same day evening.
Үлестер
Нарасимхая «Тереда Мана» («ತೆರೆದ ಮನ», «Ашық ой») атты эсселер жинағын және «Хораатада Хаади» («ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿ», «Күрес жолы») атты автобиографиясын жазды. 1962 жылы ол «Бангалор ғылым форумын» құрды, ол ғылым тақырыптары бойынша апта сайын қоғамдық лекциялар өткізеді. Бұл коммерциялық емес ұйым көрнекті ғалымдардың шамамен 2000 ғылыми лекциясын және 500-ден астам ғылыми фильмін көрсетті. 1976 жылы вице-канцлер ретінде «Ғажайыптар мен басқа да тексерілетін сенімдерді зерттеу комитетін» құрып, оған төрағалық етті. Комитет мүшелеріне ғалымдар, академиктер және А. Р. Васудева Мурти, Роддам Нарасимха, Винода Мурти, Анупама Ниранжана және А. М. Дхармалингам сияқты рационалистер кірді. Комитет ғажайыптар мен паранормальді құбылыстар туралы, әсіресе индуист құдайлары туралы мәлімдемелерді жоққа шығаруды мақсат етті. Комитет Саи Бабадан кездесуге рұқсат сұрағанда, ол өзін үйге қамап алды. Комитет сондай-ақ Пандавапурадағы (Майсур маңындағы шағын ауыл) 7 жасар Саи Кришнаның, кішкентай аватардың және Сатья Саи Бабаның шәкірті болған деген мәлімдемені әшкерелеуге қатысты. Бұл көптеген құдайларды ешқандай артық қабілеттері жоқ екенін мойындауға мәжбүр етті. 1977 жылы ол вице-канцлер лауазымынан кетуге мәжбүр болғандықтан комитет таратылды. Туғаннан индуист болған Нарасимхая діни рәсімдерді орындаудан бас тартты. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол шашын қырқып, басқаша рәсім жасаған жоқ. Ол күн тұтылу кезінде тамақтанып, оның асқазанға зиян келтірмейтінін көрсетті, өйткені индуистер олай деп санайды және ораза ұстайтын.
Марапаттар мен құрметтер
1984 жылы Нарасимхаяға әдебиет және білім саласындағы қызметтері үшін Үндістан Үкіметі тағайындаған үшінші ең жоғары азаматтық награда – Падма-Бушан сыйлығы табысталды. 2001 жылы ол Горуру сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы «Карнатка ғылым форумы» атынан ғылымды насихаттағаны үшін ол «Жавахарлал Неру» ұлттық сыйлығын алды. Сыйлықты сол кездегі Үндістан Премьер-министрі Атал Бехари Важпаи табыс етті. 2011 жылдың сәуір айында Скептикалық зерттеу комитетінің (CSI, бұрынғы Паранормальдық құбылыстарды ғылыми зерттеу комитеті) атқарушы кеңесі Нарасимхаяны CSI-дың Скептиктер пантеонына енгізуге ұсынды. Скептиктер пантеонын CSI қайтыс болған мүшелерінің есімін сақтау және ғылыми күмәнділікке олардың қосқан үлесін еске алу үшін құрды. Оның құрметіне 1991 жылы Хоссурда Х. Нарасимхая атындағы мемориалдық орта мектеп ашылды.