Үнді энтомологы Махадева Субрамания Мани өмірі мен ғылыми еңбектері

Кіріспе

Үнді құрттанушысы

Махадева Субрамания Мани (Махадева Субрамания Мани), сондай-ақ доктор М.С. Мани (; 2 наурыз 1908, Танжур, Тамил Наду – 8 қаңтар 2003, Бангалор) – биік таулы аймақтардың құрттануы саласындағы зерттемелерімен танымал үнді ғалымы.

Ерте өмір және мансап

Мектептегі алғашқы тіркемелер мен Мадрас университетінің магистрлік дипломдары оның есімін М. Субрамания деп көрсетеді. Кейін, қызмет барысында, біраз уақыт өткен соң, ол өзінің атын Махадев Субра Мани, сондай-ақ Махадева Субра Мани, немесе М. С. Мани деп тіркеді. Ол алғашқы білімін Танжур қаласындағы К. С. орта мектебінде алды және 1926 жылы SSLC емтиханын тапсырды. Содан кейін ол Коимбатордағы Үкіметтік колледжге түсіп, 1928 жылы аралық емтиханды сәтті тапсырды. 1929 жылы Мадрас медициналық колледжінде бір жыл медицинаны оқыды, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты медициналық білімін тоқтатуға мәжбүр болды. 1937 жылы ол Мадрас университетінің энтомология саласындағы зерттеу жұмыстары негізіндегі магистрлік дипломды алды. Соңында, кең ауқымды ғылыми зерттеулерінің нәтижесінде, 1947 жылы Агра университетінен ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін алды. Канцлер сол кездегі Біріккен провинциялардың (Уттар-Прадеш) губернаторы, марқұм Сароджини Найду болды. 1933 жылдың 15 қаңтарында ол жұмыс іздеу және мансабын құру үшін Калькуттаға көшіп келді. Кейін ол Калькуттадағы Сиалдадағы Бангабаси колледжіне физика пәнінен жартылай штатты демонстратор және оқытушы болып орналасып, айлығы 10 рупий болды. Осы кезеңде ол Сэр С. В. Раманмен бірге жәндіктердің түсін зерттеді. Ол Үндістан мұражайында және Калькуттадағы Үндістанның зоологиялық зерттеулер институтында құрметті зерттеуші студент ретінде жұмыс істеді. Кейіннен (1937) ол Императорлық энтомологқа, Императорлық ауыл шаруашылығы зерттеу институтына (Пуса, Дели) ғылыми көмекші болып тағайындалды және 1944 жылы осы қызметтен кетті. Ол Пусада доктор Хем Сингх Прутимен және сол кезде Лакхнауда болған доктор Бирбал Сахнимен бірге жұмыс істеді. Олар оның ғылыми зерттеулеріндегі алғашқы жұмысын мойындап, М. С. Маниді Англияның Корольдік қоғамына мүшелікке ұсынды. Ол қызметтегі "кіші" әріптесі жоғарылау алғанда, оған жоғарылаудан бас тартты, сондықтан ол өзге жерде өзін іздеуді жөн көрді және отставкаға кетті. Біраз уақыт жұмыссыз болғаннан кейін, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нью-Делидегі Армия штабының цензура бөлімінде аудармашы және неміс тілінен аудармашы болып жұмыс істеп, немістерден алынған "ресми" құжаттарды аударды. Ол Берлиннен радио хабарларын бақылап, ағылшын тіліндегі транскрипцияларын жасады. Сондай-ақ ол неміс тіліндегі техникалық журналдар мен ғылыми есептерді аударды. Шындығында, ол Модинагардағы өндіріс орнының негізін қалаушыға Үндістанда сутекті май (васпати) өндіруге арналған неміс технологиясының ағылшын тіліндегі нұсқасын ұсынды. Ол Делиден кетіп, 1945 жылы Аградағы Сент-Джон колледжінің зоология кафедрасының оқытушысы болып жұмысқа орналасты. Сент-Джон колледжінде ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген кезеңде ол 1950 жылы энтомология мектебін құрып, ғылыми жетістіктердің жаңа стандартын белгіледі. Ол зоология және энтомология профессоры болды және зоология кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды, бұл қызметті бұрынғы ректор Лалит Прасад Матурдан кейін иеленді, ол Агра университетінің тіркеушісі болды. Оның ғылыми еңбегінің сапасы мен мөлшері жоғары бағаланғандықтан, Агра университеті оны құрметтеп, ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін берді. Ол энтомология саласындағы іргелі зерттеулерді дамытып, жоғары деңгейдегі және Университеттерге гранттар беру комиссиясынан, доктор Радхакришнан, Закир Хусейн сияқты көрнекті тұлғалардан қолдау алды. 1950 жылы Аградағы Сент-Джон колледжінің кампусында Энтомология мектебін құрды. Осыдан ол Гималайға көптеген ғылыми экспедициялар жасады, нәтижесінде биік таулы аймақтардағы энтомологияға үлкен үлес қосты. Кейін ол Памир және Кавказ тауларында зерттеулер жүргізіп, Үндістандағы биогеография саласындағы жұмысына әкелді. Агра университеті 1947 жылы оған 12 томдық диссертациясы үшін ғылым докторы (DSc) дәрежесін берді. 1956 жылы ол ZSI-ге директордың орынбасары болып кіріп, 1968 жылы міндетін атқарушы директор ретінде зейнетке шықты. 1968 жылы ол өзінің алғашқы махаббатына, ғылыми зерттеулерге қайта оралып, Аградағы Сент-Джон колледжінің энтомология мектебінде профессор-эмиритус болды және 1984 жылға дейін зерттеу жұмыстарын жалғастырды. Содан кейін ол Сент-Джон колледжін тастап, Мадрасқа көшіп, ZSI-де қысқа уақыт жұмыс істеді. 1990 жылдан бастап ол Мадрастағы Президент колледжінің ботаника кафедрасында профессор-эмиритус болып қызмет етті және 2002 жылдың 15 мамырына дейін Ph.D. зерттеушілеріне жетекшілік етті, содан кейін ол Хайдарабадқа, қайтыс болған әпкесі Жанакидің немересі, Хайдарабадтағы "Таймс оф Индия" газетінің редакторы Жотирмай Шармамен бірге уақытша тұруға көшті. Содан кейін ол 2002 жылдың 14 қыркүйегінде жалғыз қызы Према Субраманян және оның күйеуі В. С. Субраманянмен бірге тұру үшін Бангалорға көшті.

Early school records and the University of Madras, MA Degree certificate show his name as M. Subramanya. Later on, sometime early during his service career, he recorded his name as Mahadev Subra Mani a. k. a. Mahadeva Subra Mani a. k. a. M. S. Mani. He had his early education at K. S. High School, Tanjore, and passed his SSLC Examination in 1926. He then attended the Government College, Coimbatore, and passed the Intermediate Examination, in 1928. Later he went to medical studies just for one year in 1929, at Madras Medical College, and had to suspend further medical education due to financial constraints. In 1937, he obtained an M. A. degree, awarded by the University of Madras, on the basis of his research papers in entomology, and finally, on the strength of his extensive scientific research, he was awarded by Agra University, D. Sc. in 1947, a degree of a Doctor of Science. The chancellor was the late Ms. Sarojini Naidu, the then governor of United Provinces, (Uttar Pradesh). On 15 January 1933, he migrated to Calcutta to seek employment and build his career. He then joined Bangabasi College, Sealdah, Calcutta, as a part time demonstrator and tutor for physics and earned a salary of Rs. 10/ per month. During this period he collaborated with Sir C. V. Raman on insect coloration. He worked at the Indian Museum and also as an honorary Research student at the Zoological Survey of India, Calcutta. He later on (1937) joined as a research assistant to Imperial Entomologist, Imperial Agricultural Research Institute, Pusa, Delhi, and a position from which he resigned in 1944. He worked with Dr. Hem Singh Pruthi at Pusa, and Dr. Birbal Sahni, then at Lucknow, who recognising the pioneering work in scientific research, and strongly proposed M. S. Mani's membership to the Royal Society, England. He was denied promotion while his ‘junior’ was promoted and hence he chose to seek his future elsewhere and resigned. He remained unemployed for some time; he earned a living by working as an interpreter and German language translator, during World War II, in the Censor Section of the Army H. Q., New Delhi, translating for the British Indian Army, 'official ' documents captured from the Germans. He would monitor radio broadcasts from Berlin and provide English transcripts. He also translated German language technical journals and scientific reports. As a matter of fact, he provided the English version of the German technology, for manufacturing hydrogenated oil ['Vanaspati'] in India to the founder of the manufacturing plant at Modinagar. He left Delhi and joined as a lecturer in 1945, the teaching faculty of the department of zoology, St. John's College, Agra; during his long stint at St. John's College, he pioneered and established the school of entomology in 1950, established a benchmark scientific excellence, where he became the professor of zoology and entomology and appointed as the head of the department for zoology, succeeding Prof. Lalit Prasad Mathur, who took over as the registrar, Agra University. In recognition of his scientific output, both in quality and quantity, he was honoured by the University of Agra and awarded a D. Sc. degree, Doctor of Science. He pioneered fundamental research in entomology and received support from the highest levels and the University Grants Commission, eminent persons like Dr. Radhakrishnan, Zakir Hussein, etc., and established the School of Entomology in 1950, in the Campus of St. John's College, Agra. From here he made many scientific expeditions to the Himalayas resulting in pioneering contributions to High Altitude Entomology. He later made studies in the Pamir and Caucasus ranges leading to his work on Bio geography in India. The University of Agra awarded him a DSc degree in 1947 for his thesis submitted in 12 volumes. In 1956, he joined the ZSI as deputy director and retired as officiating director in 1968. In 1968 he returned to his first love, Scientific Research, and became emeritus professor, at the school of entomology, St. John's College, Agra, and continued with his research work till 1984. He then finally left St. John's College and shifted to Madras, briefly worked with ZSI and since 1990 he was the emeritus professor at the botany department at Presidency College, Madras and continued as a guide for Ph. D. research students, till 15 May 2002 when he moved to live temporarily, in Hyderabad, with his late sister Janaki's grandson, Jyotirmay Sharma, Editor, Times of India, Hyderabad. He then moved to Bangalore on 14 September 2002 to live with his only daughter, Mrs. Prema Subramanian, and her husband V. S. Subramanian.

Ғылыми еңбектер

Оның жариялаған еңбектерінің қатарында 250-ден астам түпнұсқа ғылыми зерттеу мақаласы және 34-тен астам оқулық, соның ішінде оның маңызды еңбегі – «Өсімдік гүлшекерлерінің экологиясы» кітабы бар. Оның ең маңызды ғылыми жұмыстары паразиттік гименоптерлердің (Chalcidoidea және Proctotrupoidea), өт құрттарының (Itonididae: Diptera) және өсімдік гүлшекерлерінің экологиясы мен гистогенезі саласында болды. Ол биік тау энтомологиясы бойынша жасаған пионерлік жұмыстарымен есімдері сақталды. 1954, 1955 және 1956 жылдары Солтүстік-Батыс Гималайға алғашқы үш энтомологиялық экспедицияны жетекшілік етіп, көптеген жәндіктер коллекциясын әкеліп қайтарды. «Жоғары биіктіктегі энтомология», «Үндістанның экологиясы және биогеографиясы» сияқты бірнеше кітап жариялады. 1963 жылы зерттеу жұмыстарын бірлесіп жүргізу үшін Совет Одағына ғылыми экспедиция ұйымдастырды және Норвегияның Осло қаласында өткен ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» (MAB) бағдарламасында Үндістанды өкілдік етті. Ол неміс тілінде жазба және ауызша еркін сөйлей білді, санскритті жақсы білді, сондай-ақ голланд, француз және орыс тілдеріне де қызығушылық танытты. Гималай, Алай Памир, Тянь-Шань, Кунь-Лун, Кавказ және т.б. аймақтарында энтомологиялық зерттеулер жүргізді. Оның тауларға деген құмарлығы 1950 жылы ұлы Висванатпен Нилгири, Марудамалай тауларына барған кезде басталып, Солтүстік Үндістан тауларына ұқсас сапарлармен жалғасты: Дехра Дун (1950), Муссури/Чакрата (1952), Наинитал, Гархвал Гималайы (Хартола, 1952), Пәнджаб/Химачал Гималайы (Дхаула Дхар Range, 1953) және Кулу, Манали аймағына жасаған сапарлар 1954, 1955 және 1956 жылдары Пир Панжал жотасының ар жағындағы, ішкі немесе Ұлы Гималай жотасына, Лахаул және Спити аймақтарына барып жетті. Ол сондай-ақ 1963 жылы Үндістан командасының басшысы ретінде бұрынғы КСРО-ның таулы аймақтарында, Алай Памир, Тянь-Шань, Кунь-Лун, Кавказ, Урал және т.б. аймақтарында кең ауқымда саяхат жасады, Мәскеу, Тбилиси, Ленинград, Киев, Баку, Алматы, Самарқан, Ташкент сияқты түрлі ғылыми институттарды аралады. Ол сондай-ақ шақыру бойынша Норвегияның Осло қаласына барды. Непалдың Катманду қаласындағы Трибхуван университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Фиджи аралдарына жәндіктерді жинауға сапар жасады және Халықаралық дата сызығының ар жағында, Тавеуни аралының маңында Вануа Леву аралындағы аймақта экспедиция жүргізді. Ол Висванатты студенттерімен жұмыс істеуге үйретті, олар оны көптеген далалық жинау экспедицияларына ертіп жүрді және оған слайдтар дайындау, жәндіктерді орналастыру және ғылыми мақалаларды түзету әдістерін үйретті. Ұлы Висванат 1950 жылы Мардамалайдағы алғашқы тау сапарында оның серігі болды. Висванат 1965 жылы Сикким және Бутанға саяхат жасады, ал 1967 жылы Культи Нала мұздығында және Спитидің ішкі Гималай жотасында өздігінен шамадан тыс көтерілді.

His published work includes over 250 original research papers, and over 34 textbooks including his pioneering magnum opus, Ecology of Plant Galls. His outstanding research work has been on the taxonomy of parasitic Hymenoptera (Chalcidoidea and Proctotrupoidea), gall midges (Itonididae: Diptera), and ecology and histogenesis of plant galls. He is remembered most for his pioneering work in high altitude entomology. He led the first three entomological expeditions to the North West Himalayas in 1954, 1955, and 1956 and brought back a large collection of insects. He published several books like High Altitude Entomology, Ecology and Biogeography of India etc. He led a team of Indian scientists to the Soviet Union to conduct jointly a research project in 1963 and represented India in the UNESCO programme on Man and Biosphere (MAB) at Oslo, Norway. He was fluent in written and spoken German, well read in Sanskrit, he also had a keen interest in Dutch, French, and Russian languages. Entomological Survey of the Himalaya, Alai Pamir, Tien Shan, Kun Lun, Caucasus, etc. His love of the mountains had begun as far back as 1950, when he went to the Nilgiris, Marudamalai Mountains with his son Visvanath; this was followed by similar visits to the mountains in north India, Dehra Dun 1950, Mussoorie/Chakrata 1952, Nainital, Garhwal Himalaya, (Hartola, 1952), Punjab / Himachal Himalaya, (Dhaula Dhar Range, 1953) and to Kullu, Manali region leading to the three pioneering expeditions, in 1954, 1955 and 1956, beyond the Pir Panjal Range, to the inner or Great Himalayan Range, in Lahaul & Spiti regions. He also extensively trekked and went on insect collection work in the mountain regions, Alai Pamir, Tien Shan, Kun Lun, Caucasus, the Urals, etc., of the former USSR, during his official tour in 1963, as the leader of the Indian team; he traveled extensively to various scientific institutes, at Moscow, Tbilisi, Leningrad, Kyiv, Baku, Alma Ata, Samarkand, Tashkent etc. He also visited Oslo, in Norway on a similar invitation. He was a visiting professor at Tribhuvan University, Kathmandu, Nepal. He went on an insect collection trip, to the Pacific islands, of Fiji, and conducted a field trip off Vanua Levu, in the area of Taveuni island, across the International Dateline. He trained Visvanath to work with his students, who accompanied him on most field collection expeditions and taught him methods of preparing slides, mounting insect specimens, and proofreading Research papers. His first son, Visvanath was his constant companion on his mountain trails, starting with the first time at Mardamalai in 1950. Visvanath went on to trek in Sikkim, Bhutan in 1965 and climb on his own in the Kulti Nala glacier and Inner Himalayan Range of Spiti, in 1967.

Сенімді дереккөздерге сілтеме жасау - Аталған сілтемелер

Гордон Александр, Биология кафедрасы, Колорадо университеті, Боулдер, CO 80302. Энтомологиялық жаңалықтар, 82 том, 279-280 беттер, 1971 жыл. Ипе М. Ипе және Агнес С. Ипе, Сент-Джон колледжінің тарихы, Агра, Үндістан. "Шындық сізді босатады" 7-тарау. Энтомология мектебі (профессор доктор М.С. Мани 1950 жылы құрған). Баспагер Partridge Publishing, 2015, 9781482858440. Cherian, P. T. 2003. Некролог. Current Science, 84 том, № 8, 25 сәуір 2003, 1146-1147 беттер. PDF. Доктор Вирендра К. Гуптаның некрологы. Доктор М.С. Мани. Oriental Insects, 37 том, 2003 жыл. (Associated Publishers, PO Box 140103, Gainesville, Florida 3214-0103). http://www.mapress.com/AP/. Dr Anantanarayanan Raman & Dr Virendra K Gupta. Oriental Insects, 41 том, Алғы сөз, 2007 жыл. (Associated Publishers, PO Box 140103, Gainesville, Florida 3214-0103). http://www.mapress.com/AP/. Dr Anantanarayanan Raman & Dr Virendra K Gupta. Oriental Insects, 41 том, 1-4 беттер, 2007 жыл. (Associated Publishers, PO Box 140103, Gainesville, Florida 3214-0103). http://www.mapress.com/AP/. Dr TN Ananthakrishnan. Prof M. S. Mani. Адам, ғалым және философ. Oriental Insects, 41 том, 5-7 беттер, 2007 жыл. (Associated Publishers, PO Box 140103, Gainesville, Florida 3214-0103). http://www.mapress.com/AP/. Dr. TN Anantha Krishnan. Prof. M. S. Mani. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00305316.2007.10417495. Dr. M. S. Mani. Биік тау жәндіктерінің экологиясы және биогеографиясы. https://www.springer.com/gp/book/9789061931140. Махадева Субрамания Мани – Жоғары биіктіктегі энтомология бойынша үлгілі зерттеулерімен танымал үнді энтомологы. https://www.beaninspirer.com/mahadeva-subramania-mani-the-indian-entomologist-known-for-his-exemplary-studies-on-high-altitude-entomology/. Д. М. С. Манидің энтомология саласына қосқан үлесі. Jabez Battu & Somala Karthik. https://www.researchgate.net/publication/350823318_Contributions_of_Dr_MS_Mani_to_the_Field_of_Entomology.

Басқа дереккөздер

Вишванат Мани, доктор Манидің үлкен ұлы. Налини Мани, Вишванат Манидің қызы және доктор М. С. Манидің екінші немере қызы.