Кіріспе

Неміс физигі (1875–1922)
музыка баспашысы

Макс Абрахам (26 наурыз 1875 – 16 қараша 1922) – электромагнетизм саласындағы жұмыстарымен және қатыстылық теориясына қарсылығымен танымал неміс физигі.

Өмірбаян

Ыбырайым Германия империясының Данциг қаласында (қазіргі Польшаның Гданьск қаласында) еврей саудагерлер отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Мориц Абрахам, ал анасы Сельма Морицсон болған. Берлин университетінде Макс Планктың шәкірті болды. 1897 жылы бітірді. Келесі үш жыл бойы Абрахам Планктің ассистенты болып жұмыс істеді. 1900 жылдан 1909 жылға дейін Абрахам Геттингенде жеке оқытушы, төленбейтін лекция оқу лауазымында жұмыс істеді. Абрахам 1902 жылы электроны туралы теориясын жасады, онда электронның бетінде тең бөлінетін зарядты кемел сфера екендігін болжады. Абрахамның моделі Хендрик Лоренц (1899, 1904) және Альберт Эйнштейн (1905) жасаған модельдермен бәсекелесіп, олар көбірек қабылданған сияқты; алайда, Абрахам өзінің моделінен ешқашан бас тартпады, себебі ол оны "ақылға қонымды" негізде деп санайтын. Ыбырайым салыстырмалылық теориясының жақтаушысы емес еді. 1909 жылы Абрахам АҚШ-қа Иллинойс университетіндегі қызметке қабылдану үшін сапар шекті, бірақ бірнеше айдан кейін Геттингенге оралды. Кейіннен ол Италияға Туллио Леви-Чивита шақырды және 1914 жылға дейін Милан политехникалық университетінде рационалды механика профессоры болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Абрахам Германияға қайта оралуға мәжбүр болды. Осы кезеңде ол радио хабарларын тарату теориясымен айналысты. Соғыстан кейін оған Миланға қайта оралуға рұқсат берілмеді, сондықтан 1921 жылға дейін Штутгарттағы Техникалық жоғары мектепте физика профессоры болып жұмыс істеді. Штутгарттағы жұмысынан кейін Абрахам Ахендегі кафедра басшылығына қабылданып, бірақ жұмысын бастамас бұрын оған ми ісігі диагнозы қойылды. 1922 жылдың 16 қарашасында Мюнхенде қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Макс Борн мен Макс фон Лауэ оның есімінде былай деп жазды: Ол өзінің абсолютті эфирін, өріс теңдеулерін, қатты электронын жасөспірім алғашқы махаббатын жақсы көргендей жақсы көретін, оның естелігі кейінгі тәжірибелермен сөндірілмейтін.