Кіріспе

Трансценденталды санның мәнін есептеу алгоритмі. Spigot алгоритмі – трансценденталды санның мәнін есептеу алгоритмі (мысалы, π немесе e) санның цифрларын солдан оңға қарай тізбектеп шығарады, алгоритм жұмыс ілеген сайын дәлдігін арттырады. Spigot алгоритмдері сондай-ақ қажетті аралық сақтау көлемін азайтуға да бағытталған. Бұл атау сұйықтықтың ағынын басқаратын кран немесе клапанды білдіретін "spigot" сөзінің мағынасынан туындаған. Spigot алгоритмдері толық сандарды сақтап, өңдейтін және қажетті трансценденттік санға біртіндеп жақындаушы шамаларды шығаратын алгоритмдермен салыстырылады. Spigot алгоритмдеріне деген қызығушылық есептеу математикасының алғашқы кезеңдерінде жадқа қатысты шектеулердің өте жоғары болғандығынан туды. e цифрларын есептеуге арналған мұндай алгоритм 1968 жылы Саледің еңбегінде жарияланған. 1970 жылы Абдали кезекті мүшелердің қатынасын мүшелердің орналасуының бүтін сандық функцияларының бөлігі ретінде өрнектеуге болатын қатарлардың қосындысын есептеуге арналған жалпы алгоритм ұсынды. Бұл алгоритм тригонометриялық функциялардың, логарифмдердің және трансценденттік сандардың көптеген таныс қатарларына қолданылады, өйткені бұл қатарлар жоғарыда аталған шартты қанағаттандырады. "Spigot алгоритмі" деген атауды Стэнли Рабиновиц пен Стэн Вагон ұсынған, олардың π цифрларын есептеу алгоритмі кейде "π үшін spigot алгоритмі" деп аталады. Рабиновиц пен Вагонның spigot алгоритмі шектеулі, яғни өңделетін шексіз қатардағы мүшелердің саны алдын ала анықталуы керек. "Ағынды алгоритм" термині осы шектеусіз тәсілді білдіреді. Бұл есептеуді кез келген уақытқа дейін жүргізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар есептеу барысында аралық сақтау көлемін өзгертеді. Spigot тәсілінің бір түрі трансценденттік санның кез келген цифрын алдыңғы цифрларды есептемей-ақ есептеуге мүмкіндік беретін алгоритмді қолданады. Мысалы, Бейли-Борвейн-Плауф формуласы – π үшін 16-лық жүйедегі цифрларды шығаратын цифрларды алу алгоритмі. Алгоритмнің негізіндегі шексіз қатарды сөзсіз қысқарту нәтижесінде нәтижелердің дәлдігі есептелген мүшелер санымен шектелуі мүмкін.