Кіріспе
Израильдік хип-хоп – Израильдегі хип-хоп және рэп музыкасын білдіреді. Израильдік хип-хоп әртістері көбінесе Мизрахи еврейлері, Эфиопия еврейлері және Израиль арабтары қатарынан шыққан, алайда Израильдік Ашкенази еврейлерінен, әсіресе Хасидтерден де көптеген әртістер табылды. Израильдік хип-хоп әртістері Израильде кең танымалдыққа ие және әсіресе АҚШ сияқты халықаралық нарықтарда сәттілікке жетті.
Israeli hip hop refers to hip hop and rap music in Israel. Israeli hip hop artists have mainly emerged from the populations of Mizrahi Jews, Ethiopian Jews, and Israeli Arabs, though there have also been numerous artists from Israeli Ashkenazi Jews especially Hasidim. Israeli hip hop artists enjoy wide popularity in Israel and have succeeded in appealing to international markets particularly the United States.
Тарих
Түпнұсқа еврей хип-хопы ғаламдық әсерлерден туындап, тек 1990 жылдары танымалдыққа ие болса да, оның іздері 1980 жылдардың ортасында табылды. Яир Ницзани, ол кезде "Тислам" атты Израиль рок тобының мүшесі, "Хашем Тамид" деген атпен ескі мектеп хип-хоп пародиялық альбомын шығарды. Ницзани негізінен Нью-Йорктің ескі мектеп хип-хопынан әсер алды. 1993 жылы Найджел Хаадмор мен Йосси Файн, Эрик Б & Раким мен Flame 3 of the TPA Crew және басқа да 1980-ші жылдардың хип-хопынан әсер алып, "Humus Metamtem" альбомын шығарды, оны Яир Ницзани жариялады. Кейіннен Йосси Файн Нью-Йоркке көшіп келіп, Дэвид Боуи, Naughty by Nature және Лу Рид сияқты суретшілермен бассист ретінде ойнады. Найджел Хаадмор - Ямайкада туып, Ямайкада, АҚШ-та және Израильде өскен еврей Ямайканың Брослов хасид яһудиі Ехошуа Софердің псевдонимі. Үйінде ямайкалық ска музыкасын тыңдаған анасының әсерінен Хаадмор еврей мемлекетідегі Кариб тамырына негізделген ерекше дыбыс жасады. 1995 жылы Beastie Boys Израильге гастрольге барды және Израиль армиясының радиостанциясы және сол кездегі ең танымал радиостанция Галгалатц-та Quami de la Fox (Eyal Freedman) сұхбаттасты. Сұхбаттан кейін Quami de la Fox Израильдегі турнелерін насихаттау үшін "So Whatcha Want" әнінің еврейше пародиясын жасады. Сол жылы Quami de la Fox, Galgalatz станциясының жүргізушісі DJ Liron Teeni-мен бірлесіп, Esek Shachor (Black Business) – Израильдегі алғашқы хип-хоп радио шоуын шығарды. 2000 жылы Esek Shachor еврей, араб және ағылшын хип-хоптарының қоспасынан тұрды. Ол "Галгалатц" радиосында ең танымал бағдарлама болды және бүгінде Израильдің хип-хоп әлемінде көшбасшы болып қала береді. Израильдік тыңдаушылар бастапқыда олардың музыкасын қабылдамады. Топ мүшелерінің бірі Шеми Арзи еске алады: "Олар сіз еврей тілінде рэп айта алмайсыз деп айтты; ол жақсы естілмейді". Шабак Самих еврей және Жерорта теңізі хип-хоптың жаңа стилін насихаттау үшін еврей тіліндегі рэп әндерін шығаруды жалғастырды. Бастапқыда топ Израиль ди-джейлерінің аудиториясы жоғалады деген сенімінен маргиналданған, бірақ олар ақырында табысқа жетті. Израильдік хип-хоптың АҚШ хип-хопымен ортақ тақырыптары бар сияқты және олар хип-хоптың негізгі элементтерін бөліседі, ал Израильдегі негізгі хип-хоп негізінен елдегі жағдаймен, руханилықпен немесе саясатпен айналысады. Израильдік рэперлер Израильде өскен кездегі қиындықтар сияқты жеке мәселелерді айтып береді. Көптеген еврей рэперлері арабтар мен яһудилер арасындағы саяси жағдайды елемеуге бейім, бірақ олар елдегі экономикалық жағдайға жиі сілтеме жасайды. 2001 жылдан бастап жаңа хип-хоп әншілерінің көтерілуімен, көптеген мәселелер шығармашылықпен, хип-хоптың мәнімен, көше мәдениетімен, есірткімен, гедонизммен және т.б. байланысты. Кейбір әндері діни тақырыптарға бағытталған, өйткені рэперлердің көбісі еврей немесе мұсылман. Израильдік хип-хоптың мотивациялық тақырыбы соншалық, жергілікті билік Израиль жастарының арасында жарылып шыққан хип-хоп қозғалысын қолдайды. Тіпті, үкімет хип-хоп топтарын басқа елдерге саяхаттауға қолдау көрсетіп, оны әлемнің басқа елдерінен көруге жақсы мүмкіндік ретінде қарастырды. Израильдік хип-хоп елдегі халық арасында бірнеше оң қозғалыстарды тудырып жатыр, олар одан әрі өсіп, одан да танымал бола береді. Израильдік рэперлердің кейбір әндері де дау тудыруы мүмкін. Балаларды қорлау немесе Израиль мемлекетінің болашағы сияқты нақты мәселелерді көтерген суретшілердің БАҚ-та жариялануы туралы айтатын болсақ, Израиль суретшілерінің Америкадағы суретшілер сияқты естілу проблемалары бар сияқты; олар қазіргі мәселелерді қарастырады, бірақ танымал музыканы ойнайтын радиостанциялар мен теледидар станцияларының көп көңіл бөлмейтінін айтады. Израильде хип-хоп жанры болып саналмай тұрып, поп және диско музыкасы радиода ойналатын жалғыз жанр болды. Хип-хоп әндері танымал бола бастағанда, радиостанциялар оларды ойнатудан бас тартты. Олар хип-хоптың адамдарға көңіл-күйін жақсы етпейтінін сезінді, сондықтан оны ойнамайды. Әндерде терроризм мен діннен бастап, балалардың үйдегі зорлық-зомбылық туралы сөйлесуіне дейін сөз болды. Арабтар мен еврейлер арасындағы қақтығысқа қатысты хип-хоп музыкасы Израильдегі кез келген басқа музыка мен жаңалықтарға қарағанда, әртүрлі көзқарастардан бұл мәселені жақсырақ баяндап береді. Араб және Израиль рэперлері арасындағы қақтығыс тіпті Subliminal және Араб-Исраилдің MC Тамер Нафер сияқты фильмдерде баяндалған.
"Қара бизнес" радиошоуы
Black Business (Еврейше: עסק שחור "Esek Shakhor") – 1996 жылы Лирон Тени мен Куами Де Ла Фокс бастаған хип-хоп радио шоуы. Шоу Галеи Захалдың (Израиль әскери радиостанциясы) бауырлас станциясы – Галгалатцтан хабар таратты. 90-шы жылдары жас израильдік рэперлер, мысалы, циникалық пародист Иерусалим рэпері Кодман сол кезде бала болса, ал бүгінгі танымал рэперлердің көпшілігі осы шоуда мансабын бастады. Рэперлер өздерінің тікелей импровизациялық және рифма құру шеберлігін көрсету үшін, рэп орындауларын естірту үшін оның шоуына келді. Subliminal сияқты кейбір рэперлер ағылшын тілінде рэп орындады, ал Тенни және басқалар израильдік рэптің еврей тілінде болғанын қалады, себебі мыңдаған американдық топтар ағылшын тілінде одан да жақсы рэп орындады.
Эфиопиялық-израильдік жастар үшін хип-хоп
1990 жылдардан бері эфиопиялық-израильдік жасөспірімдер регги мен хип-хоп өнерін қоғамдық байланыс құру және өзіне тиесілілік сезімін қалыптастыру құралы ретінде пайдаланды. Тель-Авивтің түнгі клубтары эфиопиялық-израильдік жасөспірімдер үшін жиналатын орынға айналды, оларға бірге болуға және ортақ ұлттық сананы қалыптастыруға мүмкіндік берді. Жасөспірімдер мен жастар музыкадағы қара халықтың күресін танып, регги мен рэпті өз өмірлік тәжірибелерінің көрінісі деп сезінді. Антрополог Малка Шабтайдың жазуынша, тарихи түрде афроамерикандық музыкалық стильдермен байланыс орнату арқылы Израильде тұратын жас эфиопиялықтар өздерінің жеке және ұжымдық өмірлік тәжірибелерін, нақты да, қиял арқылы да, Израиль қоғамындағы қара халық ретінде тануға айналдырды. Эфиопиялықтардың жетістіксіздіктерін және өзіне сенімсіздік сезімін расизмге байланыстырды. Олар өздерінің көңілдерінің қалғандығы, көңілінің тоңуын және ашуын олардың жағдайын тудырғандарға жеткізеді. Израильдіктердің оларға деген көзқарасының дұрыс емес екенін айтады және интеграцияға жету мүмкіндіктерінің төмен екенін көреді: «Сендер сатқындық жасадыңыз және сіздерді «негр» деп атады. Израильге келдіңіз, бірақ бәрі бекер».
Young Ethiopians living in Israel have transformed their collective and personal experiences of alienation, both real and imagined, into an ideology identifying themselves as the blacks in Israeli society and attributing the relatively poor achievements of Ethiopians and their sense of inferiority and failure to racism. Their language of disappointment, disillusionment and hostility is addressed to those they hold responsible for their situation. They believe Israelis to be prejudiced towards them and see in them the reason that their chances of achieving integration are low: ‘You feel betrayed and are called ‘n gger’. You made it to Israel and it doesn’t work.’
Музыка, әсіресе афроамерикандық музыкамен байланыс, эфиопиялық-израильдік жасөспірімдер арасында қоғамдық байланыс пен бірегейлік сезімін қалыптастырды. «Олардың үйді іздеуі регги мен рэп арқылы уақытша толықтырылады. Бұл қара музыка жанрларымен кездесу тек музыкалық таңдау мәселесі ғана емес, сонымен қатар өзінің және басқалардың көзіндегі бейнесінің мәселесі». Бұл дуэт 2015 жылы MTV Europe Music Awards жүлдесіне «Үздік Израиль әртісі» номинациясына ие болды.
Глобализацияның әдісі ретінде хип-хоп
Хип-хопты әлемнің көптеген елдері қабылдаса да, Израиль музыка саласында "глокализацияның" көрінісінің басты мысалы болып табылады. Бұл ұғымды батысқа 90-жылдардың басында британдық социолог Роланд Робертсон енгізді. Хартвиг Венс өзінің "World Press" журналында жазған мақаласында айтып өткендей, жаһандану идеясы "жаһандық пен жергіліктіні біріктіретін" көркем гибридтердің пайда болуын сипаттайды, бұл осы екі көріне бермейтін сала арасындағы өзара әрекеттесуді дәл көрсетеді. Глокализацияның екі жақты табиғатын мойындау арқылы хип-хоптың Израиль қоғамындағы рөлін ашып, оның қарсы күштерді біріктіріп, шығармашылық және түпнұсқа өнім жасау табиғатын көрсетуге болады. Венстің пікірінше, Израильдің хип-хопы – бұл елеулі түрде ғаламдастырылған және АҚШ-тың ықпалына ұшыраған, бірақ Израиль қоғамы мен мәдениетіне тән ерекшеліктерді танытатын, еліктейтін өнер түрі. Израильдің хип-хоп әншілерінің көбісі өз музыкасына әлемдік және жергілікті ықпалдарды қосу туралы ойланады. Осылайша, әлемдік күштер Израильдегі хип-хопқа әсер етуде және қалыптастыруда күшті екенін дәлелдейді. Тіпті Израильдегі рэп музыкасының басталуы да Батыс әлемінің әлемдік музыкаға деген үстемдігі мен маңыздылығын көрсетеді. Шоуда алғаш рет ұсынылғаннан кейін де орындаушылар тек ағылшын тілінде рэп айту арқылы хип-хоптың американдық шығу тегін сақтады. Тек хип-хоп басқа музыкалық өнерпаздарды қамтуға мүмкіндік бергеннен кейін ғана еврей тілі қоғамның пікірлері мен нанымдарын тарату үшін тіл ретінде қолданылды. Тіпті сол кезде де ағылшын тілі рэп әнін орындау мен тыңдаушыларға қол жеткізудің тиімді құралы ретінде қолданылып келді. Көптеген мысалдар бар, бірақ бір музыкалық видео осы құбылысты толықтай көрсетеді. "Bababa" әнінің клипінде Сублиминаль әртүрлі музыкалық элементтерді, соның ішінде Мири Бен Аридің скрипкадағы талантын енгізеді. Алғашқы 30 секундтық ән мәтіні толығымен ағылшын тілінде жазылған, оны Америкада жазылған және шығарылған хип-хоп әндерімен оңай шатастыруға болады. "All my real" және "One is for the money, two is for the show five for that flow" сияқты сөздер Америка хип-хопының әлемнің жартысында шығарылған музыкаға қаншалықты әсер ететінін көрсетеді. Музыкалық клип америкаландырудың басқа элементтерін де көрсетеді, соның ішінде Грамми туралы сөз қозғау және актерлерді хип-хоп субмәдениетінің стереотиптік мүшелері ретінде ұсыну. Мұндай афроамерикалық ер адамның Нью-Йорк Янкилерінің бейсбол шапкесін киіп жүргені көрсетілді, ал бейнеде аз киінген әйелдер билеп, американдық хип-хоп мәдениетінің стереотиптерін көрсетеді. Оның тағы бір клипінде "Toro" Сублиминаль Батыс әлемінің қасиеттерін білдіреді. Видео тек Америкадағы хип-хопты ғана еске түсірмейді, сонымен қатар регетон мен испандық түбірлердің кейбір элементтерін қамтиды, әсіресе хорда "dinero" сөзін (испанша "ақша") нақты атап өткен кезде. Сондықтан, Израильдің хип-хоп музыкасында Америкадан қарыз алу ағылшын тілінің және жаргондық терминдердің ән мәтіндеріндегі жалпы қолданыста, сондай-ақ американдық хип-хоп мәдениетінің кейбір элементтерін, мысалы, брейк-данс пен белгілі бір киімдерді енгізу арқылы айқын көрінеді. Израиль Америка Құрама Штаттарымен қарым-қатынасын сақтап қана қоймай, батыс қасиеттерін қабылдап, америкалыққа айналды, сонымен қатар Америкаға өз артефактілерін таратты. Израильдік хип-хоп он жыл бұрын пайда болғанымен, АҚШ-қа сәтті тарады, негізінен Америкада тұратын еврей сионистерінің жас жанкүйерлері арқылы. Кейбір әртістер, әсіресе Хадаг Накаш және Сублиминаль, Америкада өздерінің жанкүйерлерін жинады және өздерінің музыкасын одан әрі насихаттау үшін әлемді (әсіресе АҚШ-қа) жиі саяхаттайды. Америка мен Израиль арасында күшті байланыс бар, негізінен Израиль құрылған жеріне байланысты. Оның мемлекет ретінде құрылуы сионисттік қозғалыстың нәтижесінде болғандықтан, Құрама Штаттарда тұратын көптеген еврей сионистері өздерінің діни отанымен жеке қарым-қатынасын және мақтаныш сезімін сезінеді. Сондықтан сионист жастар Израильдегі қазіргі саяси және әлеуметтік жағдайларға қатысады. Сонымен қатар, олар Израиль музыка индустриясы шығарған және шығарған кез келген мәдени артефактілерді өте жақсы қабылдайды, сондықтан Израиль суретшілерінің хип-хоп музыкасы американдық еврей жастар арасында оңай дамып келеді. Сондықтан көптеген адамдар америкалық хип-хоп әншілерінің Америкаға концертке келуіне қуанады. Израильдік хип-хоп қазіргі заманғы жаһандық үрдістерді бейнелегендей, әндер мен ән мәтіндеріне осы нақты елге тән жағдайлар мен қасиеттер енген. Хип-хоп арқылы саясат пен дін сияқты мәселелер шешіліп жатқандықтан, Израиль рэп әншілері кең ауқымды пікірлерді ұсынады және орындайды. Лирон Теени, американдық хип-хопты Америкаға алғаш енгізген радио диджей айтқандай, бұл перспективалардың алуан түрлілігі тек шындықты көрсетеді, өйткені "рэптер мәселе бойынша жақтарды таңдайды, хип-хоп батылдық туралы, шындықты айту туралы және жалғандыққа бармау туралы, тек шын нәрселер туралы айту туралы". Өзінің мазмұнымен ерекшеленетін "Hadag Nachash" әні толығымен Израильдегі көліктерге жапсырылған түрлі стикерлерден тұрады. Стикерлер Израильде өте танымал және көбінесе жүргізушінің саяси, діни және әлеуметтік ұстанымдарын көрсету үшін көліктерге жабыстырылады, сондықтан Хадаг Накаш елдің барлық жергілікті мәселелерге қатысты көптеген пікірлерін дәл көрсетеді. Осы стикерлердің әртүрлілігін жинап, оларды ән мәтіні ретінде тізімдеу арқылы Израиль азаматтарының кең ауқымындағы пікірлер бір әнге сыйып қана қоймай, тиімді түрде білдіріледі. Израильдік хип-хопқа жаһандық және жергілікті ықпалдың "глокализация" әсерін талқылау кезінде, бір музыкалық видео осы құбылысты дәл көрсетеді. Алон Де Локо мен Гад Эльбаз орындаған "Halayla Zeh Ha’zman" (немесе "Бүгін түн уақыты") видеосы глокализацияның Израиль хип-хопын қалай қамтығанын көрсетеді. Видеода палестиналықтар мен діншіл ортодоксалды еврейлер арасындағы көрінетін қақтығыспен басталады, видео американдық хип-хоптың әсерімен басталады, негізінен екі топтың брейк-дансы және американдық стильдегі киімдерде (мысалы, Puma жейдесі және "bling"). Ән орталық азиялық дыбыстар мен ырғақтарды қосу арқылы глокализацияны көрсетуді жалғастырады, ал хор Израиль музыканттары мен әншілерінің көптеген дауыстарында орындалады. Осылайша, музыкалық видео жаһандық және жергілікті көздерден алынған элементтердің Израильде қалай қолданылатынының айқын мысалы болып табылады, осылайша бірегей хип-хоп субмәдениетін құруға мүмкіндік береді.
BOCA
Бока 1991 жылы КСРО-да дүниеге келді және 1 айлық шаласында Израильге көшіп келді. 2004 жылы ол ата-анасымен бірге Румынияның Бухарест қаласына көшіп барды. Рэп оның әуесқойлықпен айналысатын хоббиі болған кезде ол алғаш рет хип-хоп жарыстарына қатыса бастады. Бока 2006 жылы Израильге қайтып оралып, рэппен айналысуын жалғастырды. Оның "Lod Bypass" әні түрлі елдерде танылды және Израиль радиостанцияларында ойнатылды. 2010 жылы ол алғашқы "7 Days" микстейпін шығарды, онда жеті күн ішінде жазылған алты ән болды. Кейіннен ол DJ Braindead-пен бірлесіп "Della Bocca" клубтық хитін жариялады. Оның екінші микстейпі "My World Your World" 14 тректен тұрды. 2011 жылдың 6 қаңтарында ол 9 трек кірген I. H. H. A – Израильдік Hip Hop Airlines альбомын шығарды.
Хадаг Нахаш
Хадаг Нахаш (ивритше: הדג נחש, ағылшынша: "Жылан балық") 1996 жылы құрылған және Израильде кең танымал болған алғашқы рэп топтарының бірі. Олармен бірге палестиналық музыкалық өнердің де дамуы байқалды. Олардың музыкасы фанк, джаз, әлемдік музыка және батыс поп элементтерінен құралған. Олар жиі американдық хип-хоп тобы The Roots-ке ұқсатылады, себебі олар диджейдің орнына тікелей музыка ойнайтын топты қолданады. Subliminal сияқты артистердің патриоттық "сионистік" хип-хопына қарамастан, Хадаг Нахаш музыкасы көбінесе сатиралық болып келеді және кейде солшыл көзқарасқа ие. Мысалы, олардың "Gabi & Debi" (иврит) әні оңшыл сионистік рэп музыкасын пародизациялайды, ал "Little man" (ағылшын) әні Иерусалим қаласындағы діни қақтығыстардан туындаған бейшаралықты көрсетеді.
Таңдаусыз
Коби Шимони, көбінесе Subliminal (Еврейше: סאבלימינל) деген атпен танымал, Израильдегі ең танымал рэперлердің бірі. Ол "Израильдің Эминемі" деп сипатталған. The Shadow әріптесімен бірге жарық пен көлеңке альбомы Израильде 80 000 дана сатылып, қос платиналық альбом мәртебесіне ие болды. Сублиминаль Израильдің Тель-Авив қаласында дүниеге келген. Ол 12 жасында музыкамен айналыса бастады, ал 15 жасында Йоав Элиасимен танысты, ол кейіннен "Қайрат" (Ха'Тзел) деген атпен оның өнердегі серігіне айналды. Екеуі хип-хопқа деген ортақ сүйіспенділіктерінің арқасында тез дос болып кетті. 1995 жылы олар Израиль клубтарында кең киімдер мен алтын тізбектер киіп өнер көрсете бастады. Олар елдің жастары арасында жылдам танымал болды және "The Light From Zion" атты алғашқы альбомын шығарды. 2000 жылы зорлық-зомбылықтың күшеюінен кейін олар патриоттық әндер жазды. Олар "Сионистік хип-хоптың" негізін қалаушылар ретінде танылды. Көптеген хип-хоп өкілдеріне тән бүлікшіл, "заңнан тыс" сипаттан өзгеше, олар әскери қызметті мақтап, есірткі мен темекіден бас тартады. Араб тіліндегі мәтіндері мен "Орта Шығыста бейбітшілік" сияқты әндері арқылы олар болашаққа үмітпен қарап, қазіргі жағдайға наразы емес екендіктерін көрсетеді. Сублиминаль мен Ха'Тзел палестиналық рэпер Тамер Нафарды тауып шығарды; олар бірлесіп жұмыс істеді, бірақ саяси келіспеушіліктерге байланысты ажырасып кетті. Олардың музыкалық қарым-қатынасының аяқталуы Channels of Rage деректі фильмінде көрсетілген.
SHI 360
Шай Хаддад Израильдің Хайфа қаласында дүниеге келді, содан кейін он бір жасында Канаданың Монреаль қаласына көшіп барды. Ол көшіп баруға қарсылық көрсетті және бұл өзгерісті ұнатпады. Мемлекеттік мектепте оқығанда көп антисемитизмге тап болды. Сондай-ақ, ол жергілікті еврей қауымындағы шиеленісті де байқады. Оның достарының көп бөлігі қара және испаниялықтар болғандықтан, олар оны шетте қалған адам деп қарады. Канадалық хип-хоп саласы оның рэп карьерасын бастауға көмектесті. Ол ашық микрофон кештеріне қатысты және Монреальдегі IntelektMusik лейблі арқылы "Linguistiks" атты алғашқы винил синглын жаздырды. 1996 жылы Хаддад Израильге рэп мансабын жалғастыру үшін оралды. Бұл жолы ол SHI 360 (ивритше: שי 360) деген атпен танылды. SHI – «Supreme Hebrew Intelekt» деген сөздердің қысқартылған түрі, ал 360 саны Канададан Израильге оралуын білдіреді. SHI 360-тың өлеңдері Израиль радиосында кең таралған жақсы көңіл көтеруші поп музыкадан өзгеше, саяси және әлеуметтік тақырыптарды қамтиды. «Break the silence» әнінде ол балаларға үй ішіндегі зорлық-зомбылық туралы айқындап сөйлеуге шақырады. Ол өзін саналы рэпер деп санайды. SHI 360 Израильдегі радионың дыбысталуын өзгертуді үміттенеді. Бірнеше жыл рэппен айналысқаннан кейін ол Израиль рэпері Subliminal-мен танысты, ол сол кезде «Caveman» деп белгілі болған. Хаддад Subliminal есімін ұсынды, ол осы есімді өнерлік псевдонимі ретінде қабылдады. Subliminal және Дэвид Леви T.A.C.T. Entertainment тобын құрды.
DAM
Израильдік еврей рэперлері елдегі поп-мәдениетте көп кездессе де, палестиналық хип-хоп топтары аз, бірақ олардың бірі кеңінен танымал болды. Топтың атауы, DAM, араб тілінде "мәңгілікке дейін" немесе "әлемнің соңына дейін" (دام) деген мағынаны білдіретін сөз, сонымен қатар еврей тілінде "қан" (דם) деген сөзді де білдіреді, бірақ "Da Arabian MCs" деген аббревиатурасы да болуы мүмкін. DAM-ды Subliminal-дың оңшыл көзқарасының тікелей қарсысы деп санауға болады. 1998 жылы құрылған DAM – бірінші араб-израильдік хип-хоп тобы болып табылады және Израиль азаматтығын иеленген үш палестиналықтан – Тамер Нафер, оның інісі Сухелл және досы Махмуд Джерриден тұрады. Рапперлер көбінесе араб тілінде ән айтса да, олар өз аудиториясына кеңірек жетіп, әндерін еврей және ағылшын тілдерінде де жазады. Олардың әндерінің мазмұны негізінен Израиль мен палестиналықтар арасындағы көптеген қақтығыстарға, соның ішінде палестиналықтардың елде екінші дәрежелі азаматтар сияқты сезіну мәселесіне арналған. DAM өзінің өлеңдерімен сионизмге қарсы тұрып, Израиль үкіметін расизм мен теңсіздікке айыптайды. Олардың көптеген әндері Израильдің еврей азаматтарына қарағандай, оларға да тең қарауды талап етеді. Жетекші рэпер Нафердің айтуынша, "біздің хабарымыз – адамзатқа шақыру, бірақ ол саяси да, біз наразылық әндерін жасаймыз". DAM-ның 2001 жылғы тұңғыш синглы "Meen Erhabe?" ("Кім террорист?") ресми жазбалар компаниясынан шықпаса да, онлайн желіден миллионнан астам адам жүктеп алды. Олардың соңғы рэп синглы "Born Here" ("Мұнда тудым") олардың аудиториясын кеңейту үшін еврей тілінде жазылып, орындалды. Нафар еврей тіліне ауысу себебінің Израильдіктерге әділетсіздік туралы хабарды нақты жеткізу екенін айтты. Нафар өзінің ұстанымын саясаткерлерді алмастыру деп мәлімдеді: "Саясаткерлер біздің буынмен сөйлеспейді. Бірақ саясат – біздің өмір салтымыз, сондықтан мен өмір салтын олардың тілінде жеткіземін". 2006 жылдың қараша айында DAM "Dedication" ("Берілгендік") атты ресми альбомын шығарды.
Саголь 59
Сагол 59 (Хен Ротем, 1 қазан 1968 жыл) – Иерусалимдегі хип-хоп MC. Израильдегі кибуцта өскен. Израиль қорғаныс күштерінде міндетті 3 жылдық қызметтен кейін Сагол музыкаға бет бұрды, 1990-шы жылдардың ортасында хип-хопқа көшуге дейін блюз, фанк және рок жанрында мансап бастады. Одан немесеулы ол Иерусалимге көшіп келді. Саголды қаланың алғашқы (қазір тоқтатылған) тәуелсіз лейблы Fact Records қолға алды. Кейіннен ол ірі лейбл NMC Records-пен келісімшарт жасады. Бүгінгі күнге дейін 5 студиялық альбомын шығарған, алуан түрлі әртістермен көптеген музыкалық ынтымақтастықтар жасаған және Израиль мен шетелде (АҚШ, Еуропа) көптеген концерттер берген Сагол Израильдегі қазіргі рэп бумын болжады және оның жетекшілерінің бірі ретінде бекінді. Соңғы он жылда Сагол палестиналық және араб музыканттарымен бірге көптеген шараларға қатысып, Матисияху, DJ Spooky, Кенни Мохаммед The Human Orchestra, Remedy, Killah Priest, Anticon тобынан Sole, Spearhead тобынан Майкл Франти, Йитц Джордан, сондай-ақ Y Love, Taskforce және Израиль әртістері Hadag Nachash, Coolooloosh, Mook e, Teapacks, Йосси Файн және тағы да басқалармен бірге өнер көрсетті. 2001 жылы ол өзінің "Summit Meeting" (feat. DAM тобынан Тамер Нафар және Hadag Nachash тобынан Шанан Стрит) атты жаңашыл жұмысы үшін сыншылардың жоғары бағасын алды, бұл ізраилдік және палестиналық MC-лердің қатысуымен жасалған алғашқы бірлескен жазба болды. Ол "Көше Пайғамбарлары" сериясын тұрақты түрде ұйымдастырады, бұл Иерусалимдегі әртүрлі мәдени қауымдастықтарды хип-хопқа ортақ қызығушылық арқылы біріктіруге бағытталған мәдени жоба. Сагол Corner Prophets жобасы арқылы Израиль мен Палестинаның жаңа буынына өнерге, зорлық-зомбылыққа емес, ортақ тіл табуға шақыруды мақсат етеді.