Кіріспе

Компьютерлік перне – Apple пернесі немесе бұрынғыда Apple пернесі деп те аталатын, Apple пернелерінде кездесетін модификатор перне. Command пернесінің мақсаты – пайдаланушыға бағдарламалар мен жүйеде пернетақта командаларын енгізуге мүмкіндік беру. Көп таралған "кеңейтілген" Macintosh пернетақтасында екі Command пернесі болады, олар бос орынның екі жағында орналасқан; ал кейбір шағын пернетақталарда тек сол жағында ғана болады. Символ ("ілмектелген квадрат") Сьюзан Каре таңдаған, себебі Стив Джобс мәзір жүйесінде (пернетақта командалары көрсетілетін жерде) Apple логотипін тым көп пайдалану дұрыс емес деп шешкен. Apple компаниясының U+2318 Юникод кодымен белгіленген символының қолданылуы, ішінара, Скандинавия елдерінде мәдени ескерткіштер мен қызықты орындарды көрсету үшін қолданылуынан туындаған. Символ "Сент-Джонның екі қолы", "Фанки квадрат" және "Боуэн түйіні" деген басқа да атаулармен белгілі.

Тарих

Apple компаниясының 1979 жылғы Apple II Plus компьютерлерінде командалық перне болған жоқ. Ол алғаш рет 1980 жылғы Apple III моделінде пайда болды, онда екі монохромды Apple пернесі болды, екеуі де пернетақтаның ең төменгі қатарындағы бос орын пернесінің сол жағында орналасқан. Apple компаниясының тағы екі ерте модельдегі, 1982 жылғы Apple IIe және 1984 жылғы Apple IIc компьютерлерінде де осындай екі перне болды, біреуі бос орын пернесінің сол жағында, екіншісі оң жағында; бұл модельдерде олар қосылған джойстиктің бірінші екі оқ тудыру пернесіне сәйкес келетін. Бұл модификатор пернесі мен негізгі пернесінің (мысалы, C әрпімен көшіру үшін Open Apple) икемді комбинациясын, қосымша сымдар мен ROM-ды өзгертусіз жасауға мүмкіндік берді, себебі Apple II бір уақытта тек бір перне басылғанын анықтай алатын (Shift және Control пернелері ASCII кодтарын жасайтын пернетақтаның кодтау аппараттық құралдарында өңделді). Барлық жағдайларда сол жақтағы Apple пернесінде контурлы "ашық" Apple логотипі болды, ал оң жақтағысында мөлдір емес, "жабық" немесе "толық" Apple логотипі болды. Apple Lisa тек жабық Apple логотипіне ие болды. 1984 жылы Macintosh ұсынылғанда, пернетақтада бір командалық перне болды, оның үстінде бұралаңдаған шаршы белгісі (⌘, U+2318) бейнеленген, себебі Стив Джобс Apple логотипін мәзірлерде пернетақтаның қысқа жолы ретінде көрсету "оны бекер пайдалану" дегенді білдірген. Осылайша, ⌘ белгісі Macintosh мәзірінде негізгі модификатор пернесінің символы ретінде пайда болады. Macintosh-тің бастапқы нұсқасында сонымен қатар Option пернесі болды, ол негізінен кеңейтілген таңбаларды енгізу үшін қолданылды. 1986 жылы Apple IIGS ұсынылды. Жаңа Macintosh компьютерлері сияқты, мысалы Macintosh SE, ол пернетақта мен тышқан үшін Apple Desktop Bus жүйесін пайдаланды. Дегенмен, ол әлі де Apple II болды. Apple IIGS пернетақтасындағы пернелерді Mac пернетақталарындағыдай Command және Option пернелеріне өзгертті, бірақ бұрынғы Apple II ұрпақтарының қолданбаларымен үйлесімді болу үшін Command пернесіне ашық Apple логотипін қосты. (Option пернесінде жабық Apple болған жоқ, мүмкін Apple II қолданбалары жабық Apple пернесін ашық Apple пернесінен әлдеқайда сирек қолданғандықтан; сондықтан оны сақтап тұру қажеттілігі болған жоқ.) Кез келген ADB пернетақтасын IIGS-пен пайдалануға болатындықтан, Apple-дің барлық ADB пернетақталары – тіпті Mac үшін арналғандары да – ашық Apple логотипін қажет етті және ол жиырма жылдан астам уақыт бойы сақталды, Apple II сериясы өндірістен шыққаннан кейін де шатасу тудырды. 2007 жылғы қайта жобалау кезінде Apple логотипі алынып тасталды, бұл пернеде перненің атауын көрсетуге мүмкіндік берді – қазір пернеде "command" деген сөз жазылған.

Келесі

NeXT компьютерінің пернетақтасында бұл түйме жасыл түспен белгіленген. Менюлер командалық түймені көрсететін белгімен таңбаланбаған. Ол пернетақта түймелерінің қысқа жолдары үшін модификатор түйме ретінде ғана емес, сонымен қатар кейбір түймелердің функцияларын өзгерту үшін де қолданылған. Альфа-бұғаттауды қосу/өшіру, Enter жіберу және дыбысты өшіру/қосу функцияларын орындайды. Функциялар өзгертілген түймелердің беткі жағында жасыл түспен басылған. Бұл Z, X, C және V түймелерінде де жасалған (Жою, Кесу, Көшіру және Қою). (Сол жақтағы) түйме ұсталмайтын аппараттық қайта жүктеуді іске қосады, соның арқасында компьютер қатты қайта іске қосылады. (Бұл, ПК-мен үйлесімді компьютердегідей, тек бағдарламалық қайта жүктеуді іске қоспайды.) NeXT ADB пернетақтасында Command түймелері белгіленген түймелермен алмастырылды, ал Command түймесі бос орынның алдында кең Command жолағына айналды.

Функция

Command пернесінің мақсаты – пайдаланушыға қолданбалар мен жүйеде пернетақта арқылы шақыруларды енгізуге мүмкіндік беру. Macintosh Human Interface Guidelines әрдайым бағдарламашыларға осы мақсатта Command пернесін (Control немесе Option пернесін емес) пайдалануды ұсынған. Шағын пернетақта командалары (мысалы, кесу және қою, ашу және сақтау) дерлік барлық қолданбаларда стандартты болып табылады, ал көптеген басқа командалар да стандартталған (Find, Show Fonts). Егер қолданбаға латын әліпбиінің жиырма алты әріпінен артық қысқарулар қажет болса, Command+Option сияқты екі рет қолданылатын модификаторлар пайдаланылады. Бұл жүйенің бір артықшылығы, Microsoft Windows жүйесінде Control және Alt пернелерінің аралас қолданылуымен салыстырғанда, Control пернесі бастапқы мақсаты үшін қолжетімді болады: терминал қолданбаларында басқару таңбаларын енгізу. (Шындығында, алғашқы Macintosh-те Control пернесі болған жоқ; ол үйлесімді терминал бағдарламалық жасақтамасын қолдау үшін жақын арада қосылды.) Macintosh пернетақтасының тағы бір ерекше модификатор пернесі – Option пернесі, ол пернетақта арқылы шақыруларды енгізу үшін де, мәтін теру үшін де модификатор ретінде қолданылады. Ол шетел тіліндегі әріптерді, типографиялық белгілерді және басқа да арнайы символдарды енгізу үшін пайдаланылады.

Символдың шығу тегі

⌘ символы Macintosh жобасына соңғы кезеңде қосылды. Әзірлеушілер командасы бастапқыда бұрынғы Apple кілтін пайдалануды жоспарлаған, бірақ Стив Джобс Mac мәзіріндегі кілт командаларының қасына "алма" белгілерінің көптеп толуына наразы болды, себебі ол бұл компания логотипін тым көп пайдалану деп есептеді. (Бұл Дания, Финляндия, Исландия, Норвегия және Швеция елдеріндегі туристік орындарға көрсетілетін ресми жол белгісі, ал компьютерлік кілтті швед Mac пайдаланушылары көбінесе Fornminne – "көне ескерткіш" деп, ал Даниялық пайдаланушылар Seværdighedstegn – "көрікті орындар белгісі" деп атайды). Ол оны команданың қалған бөлігіне көрсеткенде, барлығына ұнады, соның салдарынан ол 1984 жылғы Macintosh командалық кілтінің символына айналды. Ал қызықты орынды білдіретін бұл белгіні алғаш рет 1950 жылдары Финляндияның жергілікті мұра федерациясы ұсынған. Символ Macintosh-тің Chicago шрифтіне енгізілген және белгілі бір пернелер комбинациясын басу арқылы енгізуге болатын. Unicode және HTML-де ол деп кодталған.

Басқа пернетақталарда

USB пернетақталарында пернелер GUI функцияларына арналған стандартты перне кодтарымен байланыстырылған. Macintosh компьютерін пернетақтасыз қолданғанда, Microsoft Windows бағытталған пернетақталардағы немесе Sun және басқа Unix пернетақталарындағы пернелер Command пернелерінің орнына пайдаланылуы мүмкін. Керісінше, Apple USB пернетақтасы басқа операциялық жүйелермен қолданғанда, Command пернелері Windows пернелері немесе Meta пернелері ретінде жұмыс істейді. Windows пернетақтасындағы және пернелерінің орны, Apple пернетақтасындағы және пернелерінің орнымен салыстырғанда ауыстырылған. macOS-та бұл пернетақта параметрлерінде (Modifier Keys) конфигурациялануы мүмкін, сондықтан Windows пернесі (бос орын тақтасының жанында) Mac пернесіне, ал керісінше, Mac пернесі Windows пернесіне айналады, осылайша пайдаланушыларға қозғалыс дағдыларын өзгертудің қажеті болмайды. Барлық модификатор пернелері, сондай-ақ , пайдаланушы қалаған модификатор пернесінің функциясына қайта бағдарлана алады, сондықтан дәстүрлі Unix стиліндегі пернетақталарды пайдаланушылар пернесін пернесі ретінде немесе басқа модификатор ретінде пайдалануды таңдауы мүмкін.