Кіріспе

Батыс Грузиядағы тарихи аймақ Одиши – Батыс Грузиядағы тарихи аймақ, бұрынғы Мингрелия княздығының ядролық иелігі, және "Одиши" атауы осы княздықпен жиі байланысты болған. 19 ғасырдың басынан бері бұл топонимнің орнын Мингрелия (Самегрело) алды.

География

Грузияның көптеген тарихи аймақтары сияқты, Одишидің де шекарасы өзгеріп отырды. Ол батыста Қара теңізбен, ал шығыста Цхенистскали өзенімен шектесетін. Солтүстік-батыста Одиши Абхазиямен шектесіп, кейде оның құрамына кіретін. Солтүстікте Таквери таулары, яғни қазіргі Лечхуми және Сванетия жатыр, ал оңтүстікте Одиши мен Гурияны Риони өзені бөліп тұрды. Тар мағынасында Одиши – Ингури мен Техури өзендері арасындағы, Қара теңіз суларымен жуылған жерді білдіреді. Басты қала және ең ірі елді мекен – Зугдиди. Мартвилидегі Чхондади – негізгі христиан кафедралық соборы болып табылды. Одиши тұрғындары грузин тілінде одишари деп аталды.

Этимология

Одишидің этимологиясы нақты емес. Георгий Климовтың пікірінше, мингрель тілінде Одиши термині Од иш деп жіктеледі, мұнда od протокартвель тіліндегі *ad (сары азалия) сөзіне қайнастырылады, ал иш – топоформативті элемент. Лаз тілінде де осы атауға түсіндірме бар, Оди ши (Одиси) – "Одиден" деген мағынаны білдіреді. 18 ғасырдың басындағы грузин ғалымы, принц Вахушти, өзінің "Грузия патшалығының сипаттамасында" аймақтың толық географиялық сипаттамасын келтірген, Одишидің халықтық этимологиясын "бір кезде бұл жер біздікі болған" деп түсіндірген. Жергілікті тұрғындар мен ертедегі грузин тарихи әдебиеттерінде Одиши – ауданның да, Дадиани билеген княздықтың да атауы болған. Еуропалықтар соңғысын оны мекендеген халықтың басты тобының атымен – Мингрелия деп білген, бірақ олар Одишиді Мингрелия княздығының екі маңызды бөлігінің бірі, ал екіншісі Леххуми деп те таныған. Грузин тіліндегі Мингрелияға сәйкес келетін Самегрело, ертеректегі жазбаларда кездессе де, 1804 жылы Ресей империясының гегемониясы орнағаннан кейін ғана кеңінен қолданысқа енді.