Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузияның географиялық шолуы
Overview of the geography of Georgia
Грузия – Кавказ аймағында, Қара теңіз жағалауында орналасқан мемлекет. Кейде құрлықтар аралық ел деп есептеледі, ол Шығыс Еуропа мен Батыс Азияның тоғысқан жерінде жатыр және қазіргі таңда Еуропаның бір бөлігі деп саналады. Солтүстік және солтүстік-шығысында Ресеймен, оңтүстігінде Түркия және Армениямен, оңтүстік-шығысында Әзірбайжанмен шектеседі.
Georgia is a country in the Caucasus region, on the coast of the Black Sea. Sometimes considered a transcontinental country, it is located at the intersection of Eastern Europe and West Asia, and is today generally regarded as part of Europe. It is bordered to the north and northeast by Russia, to the south by Turkey and Armenia, and to the southeast by Azerbaijan.
Орналасқан жері
Грузияның көп бөлігін Шығыс Еуропа мен Батыс Азияның табиғи шекарасын құрайтын Үлкен Кавказ және Кіші Кавказ таулары қоршап тұрады. Еуропа – Азия шекарасы көбінесе "тарихи және мәдени тұрғыдан жасалған" болғандықтан, Грузияның континенттік орналасуы әртүрлі болған. Анаксимандр Еуропа мен Азия арасындағы шекараны Фасис өзені (қазіргі Риони өзені) арқылы жүргізді, бұл Грузияның солтүстік бөлігін Еуропаға, ал оңтүстік бөлігін Азияға орналастырды, Геродот та осылай қарастырды. 18-шы ғасырдағы бір анықтамада Кума-Маныч ойысы құрлық шекарасы ретінде белгіленген, сол бойынша Грузия және бүкіл Кавказ Азия құрамына кірді. Дегенмен, тағы бір анықтама Арас өзенін шекара ретінде қарастырып, Грузияның барлық бөлігін Еуропаға жатқызды. Географиялық орналасудағы айырмашылықтарға қарамастан, Грузияның Еуропаның көп бөлігіне жақын орналасуы және тарихи, мәдени және саяси факторлардың әсері оның Еуропа құрамына енуіне ықпал етті. Ел Еуропа Кеңесі және Евроконтроль сияқты еуропалық ұйымдарға мүше болды және болашақта қалаған жағдайда Еуропалық Одаққа мүшелікке үміткер ретінде танылды.
Georgia is largely surrounded by the Greater Caucasus and Lesser Caucasus mountains, which form part of a natural boundary between Eastern Europe and West Asia. Because the Europe–Asia boundary is essentially a "historical and cultural construct", Georgia's continental placement has varied greatly. Anaximander placed the boundary between Europe and Asia along the Phasis River (the modern Rioni River), which effectively located northern parts of Georgia in Europe and the south in Asia, a convention also followed by Herodotus. According to one 18th century definition, which set the Kuma–Manych Depression as the continental boundary, Georgia and the entire Caucasus fell into Asia. However, yet another definition drew the line at Aras River, effectively placing all of Georgia in Europe. Notwithstanding variations in geographic placement, Georgia's proximity to the bulk of Europe, combined with various historical, cultural and political forces, has led increasingly to its inclusion in Europe. The country has joined European organizations, such as the Council of Europe and Eurocontrol, and has been deemed eligible to apply for membership of the European Union if it so wishes in the future.
Топография
Грузияның аумағы шағын болғанымен, бұрынғы Кеңес Одағы республикаларының арасында ең әртүрлі жер бедеріне ие. Ол Еуропадағы ең таулы елдердің бірі және көбінесе Кавказ тауларында орналасқан, оның солтүстік шекарасының бір бөлігі Үлкен Кавказ жотасымен белгіленген. Жағалау сызығының бөліктері – Ажария (Ажара) және Абхазия жағалаулары. Грузияның Қара теңіздегі эксклюзивті экономикалық аймағы бар.
Despite its small area, Georgia has one of the most varied topographies of the former Soviet republics. It is one of the most mountainous countries in Europe, lying mostly in the Caucasus Mountains, with its northern boundary partly defined by the Greater Caucasus range. of the coastline, is the coastline of Ajaria (Ajara) and is the coastline of Abkhazia. Georgia has an Exclusive Economic Zone of in the Black Sea.
Қоршаған орта мәселелері
1980 жылдардан бастап Қара теңіздің ластануы Грузияның туристік индустриясына зор зиян келтірді. Бұл жағдайдың негізгі себебі – тиісті кәріздік тазартпау. Мысалы, Батумиде 1990 жылдардың басында теңізге жіберілген ағынды судың бар болғаны 18 пайызы ғана тазартылған. 1990 жылдардың басында жер бетіндегі судың шамамен 70 пайызында денсаулыққа қауіпті бактериялар анықталды, бұл Грузиядағы ішек ауруларының жоғары деңгейімен байланысты болды. Абхазиядағы соғыс аймақтың бірегей экологиялық ортасына айтарлықтай зиян келтірді. Басқа жағынан, сарапшылар Грузияның экологиялық проблемаларын, көбінесе өнеркәсіптік дамыған бұрынғы Кеңес республикаларымен салыстырғанда, одан аз деп санайтын. Дегенмен, Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі жылдары Грузияның экологиялық проблемаларын шешу ұлттық үкіметтің басты басымдығы болған жоқ. 1993 жылы қоршаған ортаны қорғау министрі осы бейәрекеттілікке наразылық білдіріп, отставкаға кетті. 1994 жылдың қаңтар айында Министрлер кабинеті қоршаған ортаны қорғау министрлігінің басшылығымен жеке бағдарламаларды біріктіру мақсатында ведомствоаралық экологиялық мониторинг жүйесін жариялады. Жүйеге орталық экологиялық ақпараттық-зерттеу агенттігі кірді. 1993 жылы Жасылдар партиясы парламенттегі өкілдерін экологиялық мәселелерді көтеру үшін пайдаланды. Грузия көптеген халықаралық экологиялық келісімдерге қатысады. Ол мыналарға мүше: Ауаның ластануы, Биологиялық әртүрлілік, Климаттың өзгеруі, Климаттың өзгеруі Киото протоколы, Шөлейттену, Құрып кету қаупі төнген түрлер, Қауіпті қалдықтар, Теңіз құқығы, Озон қабатын қорғау, Кемелердің ластануы және Батпақты жерлер.
Beginning in the 1980s, Black Sea pollution has greatly harmed Georgia's tourist industry. Inadequate sewage treatment is the main cause of that condition. In Batumi, for example, only 18 percent of wastewater was treated before release into the sea as of the early 1990s. As of the early 1990s, an estimated 70 percent of surface water contained health endangering bacteria to which Georgia's high rate of intestinal disease was attributed. The war in Abkhazia did substantial damage to the ecological habitats unique to that region. In other respects, experts considered Georgia's environmental problems less serious than those of more industrialized former Soviet republics. Solving Georgia's environmental problems was not a high priority of the national government in the post Soviet years, however; in 1993 the minister for protection of the environment resigned to protest this inactivity. In January 1994, the Cabinet of Ministers announced a new, interdepartmental environmental monitoring system to centralize separate programs under the direction of the Ministry of Protection of the Environment. The system would include a central environmental and information and research agency. The Green Party used its small contingent in the parliament to press environmental issues in 1993. Georgia participates in a number of international environmental agreements. It is a party to: Air Pollution, Biodiversity, Climate Change, Climate Change Kyoto Protocol, Desertification, Endangered Species, Hazardous Wastes, Law of the Sea, Ozone Layer Protection, Ship Pollution, and Wetlands.