Кіріспе
Американдық микробиология профессоры және өнертапқышы (1935–2021)
Рустем Игорь Гамов (4 қараша 1935, Джорджтаун, Колумбия округі – 15 сәуір 2021) Колорадо университетінде микробиология профессоры және өнертапқыш болған. Оның ең белгілі өнертабыстары Гамов қапшығы және беткей су астында тыныс алу аппараты болып табылады. 2004 жылы ол жыныстық қысым көрсету және зорлық-зомбылық айыптаулары бойынша университеtten босатылды.
Ерте өмір және білім
Рустем Игорь Гамов – кеңестік эмигранттар Джордж Гамов пен Любовь Вохминцева "Рхо" Гамовтың ұлы. 17 жасында мектепті бітірген соң Ұлттық балет труппасына қосылды. 1958 жылы Колорадо университетінде оқытуға түсуге дейін жылқыларды жаратумен, мотоциклмен жұмалықтарды жеткізумен және каратэ сабақтарын өткізумен айналысты. Игорь Гамов Колорадо университетінде биологиядан бакалавр, магистр және биофизикадан доктор ғылымын қорғады.
Зерттеу
Гамов Макс Дельбрюктың жетекшілігімен Калтехте докторантурадан кейінгі зерттеулер жүргізген кезінде Phycomyces blakesleeanus-ты зерттеді. CU Boulder-де ол Phycomyces-ты жиырма жылдан астам зерттеді, негізінен қашу реакциялары мен анемотропиялық жауаптар, спиральді өсім және жасуша қабырғасының механикалық қасиеттерін зерттеді. Ол сондай-ақ Буа констрикторының инфрақызыл сезімталдарын зерттеді. Табиғатты жақсы көретін Гамов, сыртқы шаралардың қауіпсіздігі үшін бірнеше өнертабыс жасады. Оның 1990 жылы патенттелген алғашқы маңызды өнертабысы – Гамов сөмкесі, ол таушыларға қоршаған қысымды көтеру арқылы биіктікке шығу кезіндегі аурудың алдын алуға мүмкіндік берді. Эверест тауына алғашқы болып шыққан экспедиция жетекшісі сэр Эдмунд Хиллари оған құттықтау хатымен жауап берді. Тағы бір құрылғысы – «SUBA» деп аталатын су астында тыныс алу аппараты, бұл қысымды қолданатын сноркель жүйесі, ол жүзушілерге су астында он фут тереңдікке дейін оңай дем алуға мүмкіндік береді. Игорь Гамов сонымен қатар бионика саласында жұмыс істеді, ол – жамбас бұлшық етінен энергияны жинап, тізеге ортопедиялық қолдау жасап, төртбас бұлшық етіне қайта бағыттайтын тізе тіреуіш құрылғысын жасады.
КО-да тоқтату
2002 жылы Гамовтың бұрынғы көмекшісі университетке қарсы сотқа жүгініп, жеті әйелге қатысты жыныстық қысым көрсету және жыныстық зорлау жасады деген шағым айтты. Сотқа шағым түскеннен кейін университет Гамовты жұмыстан босату үшін қадамдар жасады. 2004 жылы КО Регенттер кеңесі Гамовты "әдепсіздік" жасады деген негізбен қызметтен босату туралы ұсынысты бірауыздан мақұлдады. Гамов жұмысына қайта орналасу үшін КУ-ға қарсы сотқа жүгінді. 2006 жылдың мамыр айында КУ Гамовтың бұрынғы көмекшісінің қозғалған сотына жеңіліп, оған 285 000 доллар және адвокаттық шығыстарды төлеуге міндеттелді. 2011 жылдың қыркүйегінде Гамов Колорадо университетінен босатылуына себеп болған оқиғалар туралы қате пікірлерді түзете отырып, ашық хат жариялады.