Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық микробиолог
American microbiologist
Стэнли "Стан" Фальков (24 қаңтар 1934 - 5 мамыр 2018) – американдық микробиолог және Джорджтаун университетінің, Вашингтон университетінің және Стэнфорд университетінің медицина мектебінің микробиология профессоры. Фальков молекулалық микробтық патогенез саласының негізін қалаушы ретінде танымал. Фальков 50 жылдан астам уақыт бойы бактериялардың ауру туғызатын молекулалық механизмдерін және оларды қалай тежеуге болатынын зерттеді. Оның анасы Польшадан келген еврей иммигранттарының отбасынан шыққан. Ол "олардың бірнеше бөлмелерін жалға алып, кейіннен корсет дүкенін ашты". Жоғары мектептің соңғы курсына дейін үлгерімі нашар болғандықтан, кеңесші колледжге емес, әскери қызметке баруды ұсынды. Уолтер Ридте ол афроамерикалық микробиолог Отелло Вашингтонмен жұмыс істеді. Вашингтон Фальковтан үлкен және тәжірибелі болды, бірақ Стэннің техникі болып тағайындалды. Танысқаннан кейін Фальков пен Вашингтон екі адамның команда ретінде жұмыс істеуі дұрыс және тиімді деп шешті. Екеуі бірлесіп қозғалмалы генетикалық элементтерді бөліп алып, E. coli мен Salmonella арасындағы гендердің берілуі жөнінде зерттеу жүргізіп, Proteus түрлері туралы мақала жариялады. Фальков сонымен қатар Шигелла түрлерімен жұмыс істеді және жұқтырған маймылдың нәжісі бетіне тигеннен кейін дизентерияға шалдықты, бұл оны ауруханаға жатқызуға себеп болды. 1981 жылы Стэнфорд университетінің медицина мектебінде Медициналық микробиология кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды, ол 1985 жылға дейін осы қызметте болды. Стэнфордта Фальков Эстер Ледербергті плазмидтер, транспозондар және инсерциялық тізбектердің халықаралық тізілімі болып табылатын Стэнфорд плазмидтік анықтама орталығын басқаруды жалғастыруға ынталандырды.
Stanley "Stan" Falkow (January 24, 1934 – May 5, 2018) was an American microbiologist and a professor of microbiology at Georgetown University, University of Washington, and Stanford University School of Medicine. Falkow is known as the father of the field of molecular microbial pathogenesis. Falkow spent over 50 years uncovering molecular mechanisms of how bacteria cause disease and how to disarm them. His mother came from a family of Jewish immigrants from Poland. She "rented several of their bedrooms and later opened a corset shop". Because of poor grades until his senior year of high school, an adviser suggested military rather than college. While at Walter Reed, he worked with African American microbiologist Othello Washington. Washington was older and more experienced than Falkow, but was assigned to be Stan's technician. Upon meeting, Falkow and Washington decided it would be more appropriate and better for both men to work together as a team. The two men worked together on isolating mobile genetic elements and the transfer of genes between E. coli and Salmonella and published a paper together about Proteus species. Falkow also worked with Shigella species and contracted dysentery, which lead to hospitalization, after being exposed to infected monkey feces flung at his face by an infected monkey. In 1981, he was named chairman of the Department of Medical Microbiology at Stanford University School of Medicine, a position he held until 1985. While at Stanford, Falkow encouraged Esther Lederberg to continue directing the Stanford Plasmid Reference Center, an internationally used registry for plasmids, transposons and insertion sequences.)
Жеке өмір және өлім
1958 жылғы қаңтарда Фальков Рода Острофқа үйленді, олардың екі қызы болды. 1983 жылы олар ажырасты. 1983 жылғы желтоқсанда ол Люси С. Томпкинске үйленді. Оның қазасы туралы хабарландырылып, өмірлік жетістіктері «The New York Times», «Washington Post», «Nature», «Science» газеттерінде, Америка Микробиологиялық Қоғамының баспасөз хабарламасында және әртүрлі халықаралық жаңалықтар құралдарында жарияланды.
Falkow was married to Rhoda Ostroff in January, 1958 with whom he had two daughters. They divorced in 1983. In December, 1983, he married Lucy S. Tompkins. His death was announced and lifetime achievements highlighted in obituaries in The New York Times, Washington Post, Nature, Science, in a press release from the Americain Society of Microbiology and in various international news sources.
Молекулалық микробиология зерттеулері
Фальковты "молекулярлық микробтық патогенездің әкесі" деп атайды, бұл инфекциялық микробтар мен жаңашыр жасушалардың молекулалық деңгейде ауруды қалай тудыратынын зерттеу саласы. Фальков инфекцияны инфекция тасымалдаушыға да, жаңашырға да байланысты процесс ретінде қарастыру тұрғысынан қарады. Фальков және оның алғашқы аспиранты Ричард П. Сильвер эпизомалардың (плазмидтердің) ДНК-ның тікелей бөліктеріне бөлініп, конъюгация кезінде екі бактериялық жасуша арасында тікелей ДНК ретінде тасымалданатынын анықтады. Содан кейін ол мексикалық ғалымдар Эмма Галиндо және Хорхе Олартемен бірлесіп, Мексика қаласындағы балалар науқастарынан алған Шигелла штамдарында пенициллинге қарсы тұрудың жаңа түрлерін зерттеді, бұл антимикробтық қарсы тұруға жауапты "R факторлары" гендерінің жаңа түрлерін табуға әкелді. Фальков 1972 жылы Герб Бойердің (EcoRI рестрикциялық ферментін ұсынған) және Стэнли Коэннің (плазмидті ұсынған) Вайкики жағажайындағы танымал кездесуіне қатысты, нәтижесінде рекомбинантты ДНК технологиясын дамыту жоспары жасалды. Бұл бактериялық вируленттілік факторын, яғни E. coli бактериясының жылуға төзімді токсинін алғаш рет клондауға әкелді, бұл 1976 жылы Магдалена Йх Сомен бірлесіп жасалған жұмыс, молекулалық генетиканы гендердің ауысуын түсіну үшін қолдануға бастады және соңында синтетикалық биология саласын құруға әкелді. Фальков және оның шәкірттері биологиялық зерттеулерді алға жылжытқан көптеген әдістерді жасады, мысалы: науқастардың сынамаларын ішек патогендеріне тексеру әдісі, науқастардың сынамаларындағы Salmonella және Shigella-ны лизин метаболизміне сүйене отырып анықтау, бактериялық түрлерді ажырату үшін нуклеин қышқылының гибридизациясын қолдану, әртүрлі өлшемдегі плазмидтерді бөліп алу үшін агарозды гельдерді қолдану, қазіргі уақытта клондау векторлары ретінде қолданылатын плазмид негіздерін оқшаулау және жасау, оқшауланған 16S рибосомалық РНҚ тізбегіне негізделген өсірілмейтін патогендерді анықтау әдісі, ағын цитометриясы қолданбалары үшін GFP-тің жақсартылған нұсқасы және жаңашыр жасушаларының ішінде патогендермен экспресстелетін гендерді анықтау үшін флуоресценцияға негіделген әдіс және тағы да басқа техникалар. Көптеген патогенді микроорганизмдердің ДНК құрамын зерттегеннен кейін Фальков бактериялық таксономия фенотиптік байқауларға емес, ДНК құрамына негізделуі керек екенін алғашқылардың бірі болып ұсынды. Фальков және басқалар плазмидтер үшін бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан әмбебап номенклатуралық жүйені жасады. Фальков Стэнфорд университетінде зейнеткерлік демалысына шыққаннан кейін де студенттерге сабақ берді. Шындығында, ол Люси Томпкинспен бірге инфекциялық аурулар тарихы бойынша бакалавр және магистратура студенттеріне арналған сабақты ортақ түрде оқыды. Фальков антимикробтық қарсы тұру туралы шақырылған спикерлердің алғашқы халықаралық симпозиумын ұйымдастырды. Фальков АҚШ Конгресіне рекомбинантты ДНК қолдану жөніндегі саясатты ұсынып, алғашқы NIH рекомбинантты ДНК комитетінің құрамында қызмет етті. Фальков өмірінің бойы АҚШ-тың FDA-мен мал азығында қолданылатын антимикробтық заттарды азайтуды қолдау үшін жұмыс істеді.
Falkow has been referred to as the "father of molecular microbial pathogenesis", the study of how infectious microbes and host cells interact to cause disease at the molecular level. Falkow adopted the perspective of viewing infection as a process that is ultimately dependent on both the infecting agent and the host. Falkow and his first graduate student, Richard P. Silver, discovered that episomes (plasmids) are nicked into linear pieces of DNA and transported as linear DNA between two bacterial cells during conjugation. He then collaborated with Mexican scientists Emma Galindo and Jorge Olarte to investigate new forms of penicillin resistance in Shigella isolates from pediatric patients in Mexico City, which lead to the discovery of new forms of "R factors" genes responsible for antimicrobial resistance. Falkow was present at the famous Waikiki beach meeting in 1972 between Herb Boyer (who provided the restriction enzyme EcoRI) and Stanley Cohen (who provided the plasmid) that led to a plan to develop recombinant DNA technology. This led to the first cloning of a bacterial virulence factor, the heat stable toxin of E. coli, in a seminal 1976 paper with Magdalene Yh So, which heralded the application of molecular genetics to understanding gene transfer, and ultimately led to the creation of the field of synthetic biology. Falkow and his trainees developed many methods that moved biological research forward such as: a method for screening patient samples for enteric pathogens, the identification of Salmonella and Shigella in patient samples based on lysine metabolism, the application of nucleic acid hybridization to distinguish different bacterial species, the application of agarose gels to isolate plasmids of various sizes, isolation and creation of different plasmid backbones now used as cloning vectors, a method for identifying unculturable pathogens based on isolated 16S ribosomal RNA sequence, an optimized version of GFP for flow cytometry applications, and a fluorescence based method for the detection of genes expressed by pathogens inside of host cells, among many other techniques. After studying the DNA content of many different pathogenic microbes, Falkow became one of the first scientists to suggest bacterial taxonomy should be based on DNA composition rather than phenotypic observations. Falkow and others created the universal nomenclature scheme for plasmids still in use today. When Falkow became an emeritus Professor at Stanford University, he still taught students. Indeed, he co taught with Lucy Tompkins a class open to undergraduate and graduate students on the history of Infectious Disease. Falkow organized the first international symposium of invited speakers on antimicrobial resistance. Falkow served on the first NIH Recombinant DNA committee to recommend policy guidelines for the use of recombinant DNA to the United States of America Congress. Falkow worked with the FDA of the United States throughout his career to advocate for the decrease of antimicrobial agents used in livestock feed.
Марапаттар мен құрметтер
Фальков 1997 жылдың шілдесінен 1998 жылдың маусымына дейін Америка микробиология қоғамының президенті болып сайланды. 1997 жылы Медицина институтының мүшесі болып сайланды және 1999 жылы Ұлттық жұқпалы аурулар қорынан Максвелл Финляндия сыйлығын алды. Сондай-ақ, 1999 жылы Гуэлф университетінен (Гвельф, Онтарио) және Мэн университеті түлектерінің мансаптық сыйлығынан құрметті ғылым докторы атағын алды. Ол Еуропа мен АҚШ-та құрметті докторлық дәрежесін алған. Ол ғылымдағы жетістіктері үшін көптеген марапаттар алды, соның ішінде жұқпалы аурулар саласындағы ең үлкен жетістіктері үшін «Бристоль Майерс Сквибб» сыйлығы, Америка хирургиялық жұқпалы аурулар қоғамының «Альтемейер» медалі, Чикаго университетінің «Говард Тейлор Рикетс» лекциясы және «Пол Эрлих пен Людвиг Дармштадтер» сыйлығы. 2003 жылы ол Америка микробиология қоғамынан «Аббот өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін» сыйлығын және Ұлттық ғылым академиясының микробиология саласындағы «Селман А. Ваксман» сыйлығын алды. 2000 жылы Роберт Кох сыйлығымен марапатталды. Фальков Медицина институтының, Ұлттық ғылым академиясының және Ұлттық өнер және ғылым академиясының сайланған мүшесі, сондай-ақ Америка ғылымын дамыту қауымдастығының құрметті мүшесі болды. Ол сонымен қатар Ұлыбритания Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болып сайланды. 2008 жылдың қыркүйегінде Фальков медициналық зерттеулер үшін Ласкер сыйлығымен марапатталды. 2016 жылдың мамыр айында Барак Обама Фальковты микробтардың ауруды қалай туғызатынын және антибиотиктердің әсеріне қалай төтеп бере алатынын түсінуге қосқан зор үлесі үшін, сондай-ақ молекулалық микробтық патогенез саласын құруға бағыт бергендігі үшін Ұлттық ғылым медалімен марапаттады.
Falkow was elected President of the American Society for Microbiology from July 1997 through June 1998. He was elected to the Institute of Medicine in 1997 and received the Maxwell Finland Award from the National Foundation of Infectious Diseases in 1999. He also received in 1999 an Honorary Doctor of Science, University of Guelph, Guelph, Ontario, and the University of Maine Alumni Career Award. He has received honorary doctorates in Europe and the US. He received numerous awards for his achievements in science, including the Bristol Myers Squibb Award for Distinguished Achievement in Infectious Disease Research, the Altemeier Medal from the Surgical Infectious Diseases Society of America, the Howard Taylor Ricketts Award Lecture at the University of Chicago, and the Paul Ehrlich and Ludwig Darmstaedter Prize. In 2003, he received the Abbott Lifetime Achievement Award from the American Society for Microbiology and the Selman A. Waksman Award in Microbiology from the National Academy of Sciences. He received the Robert Koch Award in 2000. Falkow was an elected member of the Institute of Medicine, the National Academy of Sciences, and the National Academy of Arts and Sciences, an elected Fellow of the American Association for the Advancement of Science. He was also elected into the UK's Royal Society as a Foreign Member. In September 2008, Falkow was awarded the Lasker Award for medical research. In May, 2016, Falkow was awarded by Barack Obama the National Medal of Science for his monumental contributions toward understanding how microbes cause disease and resist the effects of antibiotics, and for his inspiring mentorship that created the field of molecular microbial pathogenesis.