Кіріспе

Кремнийлі минерал
Иносиликат минералы

Күммингтонит (КУМингтонит) – метаморфтық амфибол, химиялық құрамы магний-темір кремний гидроксиді. Моноклиндық күммингтонит құрамы жағынан ұқсас және орторомбтық антофиллитпен полиморфты, ол магнийге бай амфиболдың көп таралған түрі, соңғысы метастабильді. Күммингтонит арфведсонит, глаукофан және рибекит сияқты сілтілік амфиболдармен құрамында аздаған ұқсастықтарды бөліседі. Амфибол құрылымындағы сілтілік элементтер мен ферромагнезиан элементтерінің арасындағы алмасудың мүмкін болмауы және кристалл түрінің өзгешелігіне байланысты бұл минералдардың арасындағы ерігіштік төмен.

Атауы және ашылуы

Каммингтонит 1824 жылы Массачусетс штатындағы Каммингтон қаласында табылып, осы қаланың атымен аталады. Ол сонымен қатар Швецияда, Оңтүстік Африкада, Шотландияда және Жаңа Зеландияда да кездеседі.

Химия

Кюмингтонит – магнийге бай кумингтониттен темірге бай грунеритке дейінгі кумингтонит-грунерит қатты ерітінділер сериясының бір мүшесі. Кюмингтонит минералдарының формуласында 30-дан 70 процентке дейін аралықта болады, сондықтан кумингтонит – осы серияның аралық нүктесі. Манганий де кумингтонит амфиболындағы B-орын атомдарын алмастырады. Бұл минералдар жоғары дәрежелі метаморфты жолақты темір кендерінде кездеседі және (тиродит) пен (даннеморит) арасындағы құралымдық серияны құрайды. Кюмингтонитте кальций, натрий және калий концентрациясы төмен. Кюмингтонит, байланысты антофиллитке қарағанда кальцийді көбірек алмастырады. Сол сияқты, кумингтонитте антофиллитке қарағанда темір мен алюминийдің мөлшері аз. Амосит – Оңтүстік Африканың Трансвааль провинциясының шығыс бөлігінде ғана асбест ретінде қазылған грунериттің сирек асбест тәрізді түрі. Атаудың шығу тегі – "Амоса", "Оңтүстік Африканың асбест кендері" тау-кен компаниясының аббревиатурасы.

Пайда болуы

Каммингтонит көбінесе магнийге бай метаморфоздық тау жыныстарында кездеседі және амфиболиттерде табылады. Әдетте ол мүйізді бленде немесе актинолит, магнийлі клинхлор хлориті, талк, серпентин-антигорит минералдары немесе метаморфты пироксенмен қатар кездеседі. Магнийге бай каммингтонит антофилитпен де бірге болуы мүмкін. Каммингтонит кейбір фелсикалық жанартау жыныстарында, мысалы дациттерде де кездеседі. Марганецке бай түрлері метаморфоздық Mn-ға бай тау жыныстарынан табылады. Грунэриттің құрамы Супериор көлі аймағы мен Лабрадор ойысының метаморфоздық темір кен орындарына тән. Прогрессивті метаморфизм кезінде каммингтонит және грунэрит оливин мен пироксен тобының минералдарына айналады.