Алясканың Крузенстерн мүйісі ұлттық ескерткіші және археологиялық ауданы
Cape Krusenstern National Monument
Алясканың солтүстік-батысындағы Кейп Крузенстерн ұлттық ескерткіші – 9 мың жылдық тарихы бар археологиялық қазбалар, теңіз жағалауы мен ландшафты. ANILCA 1980 актісімен құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Ұлттық ескерткіші және Ұлттық тарихи ескерткіш
U. S. National Monument and National Historic Landmark
Крюзенстерн мүйісі ұлттық ескерткіші және Крюзенстерн мүйісі археологиялық ауданы – АҚШ Ұлттық ескерткіші және Ұлттық тарихи ескерткіш. Ұлттық ескерткіш 1980 жылғы Алясканың ұлттық мүдделерді қорғау туралы заңымен (ANILCA) белгіленген Ұлттық парқ қызметінің он бес жаңа бірлігінің бірі болды. Ол 1978 жылдың 1 желтоқсанында президент Джимми Картердің Ескерткіштер туралы заңына сәйкес ұлттық ескерткіш деп жарияланды. Крюзенстерн мүйісі негізінен жағалау жазығы, үлкен лагуналар мен әктас төбелерін қамтиды. Жарларда Чукчи теңізінің жағалау сызығындағы мыңдаған жылдар бойы болған өзгерістер, сондай-ақ 9000 жылға жуық адамдардың қоныстанғандығының дәлелдері сақталған. Парктің басты ерекшеліктері – атауын мүйістен алған 114 жағажай қырқасы, олар құмды және қиыршық тасты қырқалармен, тар көлдермен кезектесіп орналасқан. Ескерткіштің жері толығымен Арктикалық аймақта, мәңгілік тоң қабатында орналасқан және термокарст нысандарына ие.
Cape Krusenstern National Monument and the colocated Cape Krusenstern Archeological District is a U. S. National Monument and a National Historic Landmark centered on Cape Krusenstern in northwestern Alaska. The national monument was one of fifteen new National Park Service units designated by the Alaska National Interest Lands Conservation Act (ANILCA) of 1980. It was initially declared a national monument under the authority of the Antiquities Act by President Jimmy Carter on December 1, 1978. Cape Krusenstern is primarily a coastal plain, containing large lagoons and rolling hills of limestone. The bluffs record thousands of years of change in the shorelines of the Chukchi Sea, as well as evidence of some 9,000 years of human habitation. The park's central features, 114 beach ridges at the eponymous cape, alternate between sandy and gravelly ridges and narrow ponds. Located entirely above the Arctic Circle in a region of permafrost, the monument's lands include typical thermokarst features.
Сипаттама
Крузенстерн мысығының ұлттық ескерткіші Чукчи теңізінің жағалауын Кобук өзенінің сағасындағы Хотем шығанағының басталуынан бастап, солтүстікке қарай Имикрук лагунасына дейін созылады. Ол құрлыққа қарай шамамен 32 километрге дейін кеңейеді. Ең биік нүктесі солтүстікте Мулгрейв тауларындағы Кикмиксот тауы (696 метр), ал оңтүстікте Игичук тауларындағы Ноак тауы (613 метр) болып табылады. Жағалау құмды тілшелермен теңізден бөлінген лагуналар тізбегімен сипатталады. Ең ірісі – Крузенстерн мысығындағы Крузенстерн лагунасы. Басқаларына Котлик лагунасы, Имик лагунасы және Аукулак лагунасы жатады. Жергілікті тау жыныстары докембрийден девон кезеңіне дейінгі әктас, доломит, филлит және херттен тұрады. Жер Иллинойс мұз басу кезеңінде мұзбен жабылған, бірақ Висконсин мұз басу кезеңінде тұрақты мұздан бос болды. Содан бері 6000 жыл бойы жағалау ағындары жағажайлық қырқаларды қалыптастырды.
Cape Krusenstern National Monument comprises the coast of the Chukchi Sea from the opening of the Hotham Inlet at the mouth of the Kobuk River, extending northwards along the coast to a point just short of Imikruk Lagoon. It extends inland about 20 mile (32 km), with a high point in the north at Kikmiksot Mountain (2285 feet (696 m)) in the Mulgrave Hills and in the south at Mount Noak (2010 feet (613 m)) in the Igichuk Hills. The coastline is marked by a series of lagoons separated from the sea by sandspits. The largest is the Krusenstern Lagoon at Cape Krusenstern. Others include the Kotlik Lagoon, Imik Lagoon and Aukulak Lagoon. The local bedrock is composed of limestone, dolomite, phyllite and chert from the Precambrian through Devonian times. The land was glaciated during the Illinoian glaciation, but was free of permanent ice during the Wisconsonian glaciation. Longshore currents have deposited beach ridges since then for 6,000 years.
Археологиялық аудан
Археологиялық аудан шамамен 60 жылдық аралықта қалыптасқан 114 ежелгі жағажай тізбегінен тұрады. Олар 5000 жылдан астам уақыт бойы адамдар қоныстанғандығының тікелей куәсін көрсетеді. Ұлттық тарихи ескерткіш 1973 жылдың 7 қарашасында мәртебеленді және 9000 жылдан астам адамдар мекендегендігі анықталды. 1940 жылдардың соңында археолог Дж. Луис Гиддингс жасаған алғашқы зерттеулерде мұражайда 4000 жылға дейін сонатын кемпингтер, ал материкте одан да көне орындар табылды. Батл-Рок, Раббит-Маунтин және Лоуэр-Бенч сияқты ең көне құрлықтағы орындар Палеоарктика дәуіріне жатады, бұл шамамен 10 000 - 7 000 жыл бұрынғы кезге сай келеді. Ұқсас материалдар Севард түбегіндегі Беринг Лэнд Бридж Ұлттық қорығының Трейл Крик үңгірлерінен де табылды. Палисадес орнында қазіргі уақытқа дейін 6000 жыл бұрынғы Солтүстік Архаика кезеңіне тән материалдар анықталды. Аймақта сипатталған кейінгі кезеңдерге Арктикалық кішкентай құралдар дәстүрі және Солтүстік теңіз дәстүрі жатады. Иттер мен теңіз түлкісінің майын пайдаланған батыс Туле мәдениеті 950 жылдан 1400 жылға дейін дамыды және шамамен 1400 жылдан 1850 жылға дейін Котцебу мәдениетімен ығыстырылды, осы кезде еуропалықтар жергілікті мәдениеттерге әсер ете бастады. Котцебу орындары ескерткіш ішінде кеңінен таралған. Ескерткіш мәңгі тоң аймағында орналасқан. Жазық жерлерде жер термокарст процестерінің әсерінен қалыптасады. Ескерткіштегі термокарст ерекшеліктеріне пинголар, көпбұрышты мұз тілімдері және еріген көлдер жатады. Жағалаудағы ескерткіште ауа райының күрт өзгеруі жиі кездеседі. Қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура -ны құрайды, ал жазғы температураның орташа түнгі ең төменгі температурасы -ға жетеді. Парк Арктикалық шеңберден жоғары орналасқандықтан, күн 3 маусымнан 9 шілдеге дейін батпайды, ал қысқы күн тоқырауында күн тек 1,5 сағатқа көрінеді, күн шығысы мен батуының арасында ұзақ сұмдық болады. Солтүстік Алясканың барлық бөлігіндегідей, полярлық шамы (солтүстік жарық) күн белсенділігі жоғары болғанда қысқы түндерде көрінуі мүмкін. Жылдың кез келген уақытында қар жаууы мүмкін. Жағалауда желдің жылдамдығы -қа дейін жететін дауылды ауа райы болуы мүмкін. Салқын әрі ылғалды ортада гипотермияға қарсы сақтану қажет.
The archeological district comprises 114 ancient beach ridges which formed approximately 60 years apart. They provide a sequential look at over 5000 years of habitation. The national historic landmark was designated on November 7, 1973. and more than 9,000 years of human occupation. Initial investigations by archaeologist J. Louis Giddings in the late 1940s found campsites on the cape as much as 4,000 years old, and even older sites on the mainland. The oldest mainland sites such as Battle Rock, Rabbit Mountain and the Lower Bench date to the Paleo Arctic tradition, about 10,000 to 7,000 years before present. Similar materials have been recovered in the Trail Creek caves of Bering Land Bridge National Preserve on the Seward Peninsula. The Palisades site has yielded materials from the Northern Archaic period dating to about 6,000 years before the present. Later periods described in the region include the Arctic Small Tool tradition and the Northern Maritime tradition. The western Thule culture, which used dogs and seal oil extended from 950 AD to 1400, and was succeeded by the Kotzebue culture from about 1400 to about 1850, when Europeans began to affect native cultures. Kotzebue sites are widespread within the monument. The monument is in a permafrost region. In the lowland areas the land is shaped by thermokarst forces. Typical thermokarst features seen in the monument include pingos, polygon ice wedges and thaw ponds. Weather in the coastal monument is subject to extremes. Average low temperatures in January are , and can reach nighttime lows of Summer temperatures average around , and can reach Since the park is above the Arctic Circle, the sun does not set from June 3 to July 9, and the sun is visible for only 1 1/2 hours on the winter solstice, with long periods of twilight on either side of sunrise and sunset. As is the case over all of northern Alaska, the aurora borealis is often visible on winter nights when solar activity is high. Snow can happen at any time of the year. The coast can be stormy, with winds of to Visitors must take care against hypothermia in the cool, damp environment.
Тау-кен өндірісі
Қызыл Ит кені – әлемдегі ең ірі мырыш кені. Кен 1989 жылы ашылды, ескерткіштен солтүстік-шығысқа қарай шамамен 48 км жерде, Ноатак ұлттық қорығының жанында, Алясканың жергілікті NANA аймақтық корпорациясына тиесілі жерде орналасқан. Кенді Teck Cominco Alaska компаниясы басқарады. Кеннен жүк таситын жол ескерткіштің жерінен өтіп, ескерткіштің жағасындағы шағын портқа дейін барады, ол солтүстік шекарасынан бірнеше шақырым оңтүстікте орналасқан. Осы порттан жыл бойы мұз кеткен 100 күн ішінде концентрленген қорғасын және мырыш ұнтағы тасымалданады. 89 км жолдың 32 км-і ескерткіш аумағында жатыр. 2006 жылғы зерттеуде жолға жақын алынған құстар мен егешкілерде қорғасын мен кадмийдің жоғары концентрациясы анықталды, бұл көрсеткіш бақылау орнындағы көрсеткіштерден асып түсті. Жануарлардың сынамасы жол маңындағы егешкілерде қорғасын мен кадмийдің жоғары деңгейін анықтаған алдыңғы зерттеудің нәтижесі болды. Бұл ластану жүк көліктерінен ұшып шыққан шаңға байланысты деп есептеледі. Алғашқы зерттеуден кейін жүк көліктеріне шаңды ұстап тұруға арналған өзгерістер енгізілді және шаң шығарылуын бақылау үшін сынама алу бағдарламасы іске қосылды.
The Red Dog mine is the world's largest zinc mine. The mine opened in 1989, located about 30 mile (48 km) northeast of the monument, close to Noatak National Preserve on land owned by the NANA Regional Corporation, an Alaskan native corporation. The mine is operated by Teck Cominco Alaska. A haul road from the mine crosses monument lands to a small port facility on the monument's shore a few miles south of the northern boundary, from which the concentrated lead and zinc powder is shipped during the 100 ice free days of the year. About 20 mile (32 km) of the 55 mile (89 km) road are within the monument. A 2006 study measured high lead and cadmium concentrations in voles and birds sampled near the road compared to those at a control location. The animal sample was a follow up to an earlier study that found elevated lead and cadmium levels in mosses near the road. The contamination is attributed to dust blown from trucks on the haul road. Following the first study changes were made to the trucks to contain dust and a sampling program was put into effect to monitor dust release.
Тарих және әкімшілік
Крузенстерн мүйісінің ұлттық ескерткіші 1980 жылы Алясканың ұлттық мүдделерді қорғау заңы (ANILCA) бойынша құрылған он бес жаңа Ұлттық парктер қызметінің мүлігінің бірі ретінде белгіленді. Ол алғаш рет 1978 жылғы 1 желтоқсанда президент Джимми Картер Антикварлар заңына сәйкес өкілеттіктерін пайдаланып, ұлттық ескерткіш деп жариялады, себебі Конгресс ANILCA заң жобасы бойынша келісімге келе алмады. ANILCA заңы 1980 жылы қабылданды және Картер оған 1980 жылғы 2 желтоқсанда қол қойды. Аляскадағы көптеген ұлттық парктердегідей, жергілікті тұрғындарға дәстүрлі аң аулауға рұқсат беріледі. Ескерткіштің ешбір бөлігі спорттық аң аулауға рұқсат беретін ұлттық қорық деп белгіленбеген. Ескерткіш аумағының шамамен 19 пайызы жергілікті корпорацияларға тиесілі. Кобук аңғары ұлттық паркі мен Ноатак ұлттық қорығының кеңселері мен келушілерге арналған қызметтер бір ғимаратта орналасқан. Бұл аймақтар Батыс Арктика ұлттық парктері ретінде біріктіріліп басқарылады және оларға Ұлттық парктер қызметінің бір бастығы жетекшілік етеді.
Cape Krusenstern National Monument was established as one of fifteen new National Park Service properties established by the Alaska National Interest Lands Conservation Act (ANILCA) of 1980. It was first declared a national monument by President Jimmy Carter on December 1, 1978 using his authority under the Antiquities Act when Congressional negotiations on the proposed ANILCA bill were stalled. ANILCA was finally passed in 1980, and signed by Carter on December 2, 1980. As is the case in most national park lands in Alaska, subsistence hunting by local residents is permitted. No part of the monument is designated as a national preserve, which would allow sport hunting. About 19% of monument lands are owned by native corporations. Offices and visitor services for Kobuk Valley National Park and Noatak National Preserve are in the same facility. The units are managed together as the Western Arctic National Parklands, with a single Park Service superintendent in charge.