Гликоздану – қанттардың ақуызға немесе майға қосылуы. Диабеттік асқынуларға, қарттыққа және ауруларға себеп болады. Гликоздану және гликозилдену аражігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қанттың ақуызға немесе липидке қосылуы
Attachment of a sugar to a protein or lipid
Гликация (ферменттік емес гликозилдеу) – қанттың ақуызға, липидке немесе нуклеин қышқылы молекуласына ковалентті қосылуы. Гликацияға қатысатын негізгі қанттар – глюкоза, фруктоза және олардың туындылары. Гликация – қант диабетінің көптеген (мысалы, микро және макроваскулярлық) асқынуларына себеп болатын ферменттік емес процесс және кейбір аурулар мен қартаюмен байланысты. Гликацияның соңғы өнімдері қант диабетімен байланысты қан тамырлары асқынуларының тудырушы себебі деп саналады. Гликозилдеуге қарасты, гликозилдеу – ферменттердің қатысуымен және АТФ-қа тәуелді түрде қанттардың ақуызға немесе липидке қосылуы. Гликация көбінесе қан ағынында сіңірілген қарапайым қанттардың – глюкоза, фруктоза және галактозаның шағын бөлігіне қатысты жүзеге асады. Фруктозаның гликозациялық белсенділігі глюкозадан шамамен он есе жоғары, ал глюкоза – организмнің негізгі отыны. Гликация Амадори реакциялары, Шифф негіздері реакциялары және Майллард реакциялары арқылы жүреді, нәтижесінде жоғары гликозациялық соңғы өнімдер (AGE) пайда болады. Ұзақ өмір сүретін жасушалар (мысалы, жүйке және ми жасушаларының түрлері), ұзақ сақталатын ақуыздар (мысалы, линза мен мүйіз қабығының кристаллиндері) және ДНК уақыт өте келе маңызды гликозацияға ұшырауы мүмкін. Гликациядан туындаған зақымдану қан тамырлары қабырғасындағы коллагеннің қатаюына алып келеді, бұл жоғары қан қысымын, әсіресе диабетте тудырады. Гликация қан тамырлары қабырғасындағы коллагеннің әлсіреуіне де себеп болуы мүмкін, бұл микро- немесе макроаневризмаға әкелуі мүмкін; егер бұл мида болса, инсульт тудыруы мүмкін.
Glycation (non enzymatic glycosylation) is the covalent attachment of a sugar to a protein, lipid or nucleic acid molecule. Typical sugars that participate in glycation are glucose, fructose, and their derivatives. Glycation is the non enzymatic process responsible for many (e. g. micro and macrovascular) complications in diabetes mellitus and is implicated in some diseases and in aging. Glycation end products are believed to play a causative role in the vascular complications of diabetes mellitus. In contrast with glycation, glycosylation is the enzyme mediated ATP dependent attachment of sugars to protein or lipid.]] Glycations occur mainly in the bloodstream to a small proportion of the absorbed simple sugars: glucose, fructose, and galactose. It appears that fructose has approximately ten times the glycation activity of glucose, the primary body fuel. Glycation can occur through Amadori reactions, Schiff base reactions, and Maillard reactions; which lead to advanced glycation end products (AGEs). Long lived cells (such as nerves and different types of brain cell), long lasting proteins (such as crystallins of the lens and cornea), and DNA can sustain substantial glycation over time. Damage by glycation results in stiffening of the collagen in the blood vessel walls, leading to high blood pressure, especially in diabetes. Glycations also cause weakening of the collagen in the blood vessel walls, which may lead to micro or macro aneurysm; this may cause strokes if in the brain.
ДНҚ гликозациясы
ДНК-ның гликозациясы термині жасушаларда қант метаболизмінің қосалқы өнімдері ретінде болатын реактивті карбонилдердің (атап айтқанда метилглиоксаль және глиоксаль) әсерінен туындайтын ДНК зақымдануын білдіреді. ДНК-ның гликозациясы мутацияға, ДНК тізілімінің үзілуіне және цитотоксикалық әсерге алып келуі мүмкін. ДНК-дағы гуанин гликозацияға ең осал негіз болып табылады. Гликоздалған ДНК зақымдану түрі ретінде, жақсы зерттелген тотығу ДНК зақымдануымен салыстырылатын жиілікте кездеседі. DJ 1 (сондай-ақ PARK7 деп те аталады) деген белок адамдарда гликоздалған ДНК негіздерін жөндеуге қатысады, ал осы белоктың гомологтары бактерияларда да анықталған.
The term DNA glycation applies to DNA damage induced by reactive carbonyls (principally methylglyoxal and glyoxal) that are present in cells as by products of sugar metabolism. Glycation of DNA can cause mutation, breaks in DNA and cytotoxicity. Guanine in DNA is the base most susceptible to glycation. Glycated DNA, as a form of damage, appears to be as frequent as the more well studied oxidative DNA damage. A protein, designated DJ 1 (also known as PARK7), is employed in the repair of glycated DNA bases in humans, and homologs of this protein have also been identified in bacteria.