Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуамның губернаторы (1987–1995 жылдар аралығында)
Governor of Guam from 1987 to 1995)
Джозеф Франклин Ада (3 желтоқсан 1943 жылы туған), көбінесе Джозеф Ф. Ада деп танылады, – 1987 жылдан 1995 жылға дейін Гуамның 5-ші губернаторы болған американдық (АҚШ азаматы) саясаткер. Губернаторлыққа тағайындалғанға дейін Ада 1979 жылдан 1983 жылға дейін Гуамның 3-ші вице-губернаторы қызметін атқарған. Ол Гуам Республикалық партиясының мүшесі. 1975 жылдан 1979 жылға дейін Гуам заң шығарушы жиналысының бас спикері және 1975 жылдан 1979 жылға дейін, сондай-ақ 1983 жылдан 1987 жылға дейін сенатор ретінде қызмет еткен.
Joseph Franklin Ada (born December 3, 1943), better known as Joseph F. Ada, is an American (U. S. citizen) politician who served as the 5th Governor of Guam from 1987 to 1995. Before his accession to the governorship, Ada previously served as the 3rd Lieutenant Governor of Guam from 1979 to 1983. He is a member of the Republican Party of Guam. He is the member of the Guam Legislature as the lead speaker from 1975 to 1979 and member as the senator from 1975 to 1979 and again from 1983 to 1987.
Ерте өмір
Ада Гуамның Тамунинг қаласында Хосе "Пинг" Торрес Ада (1915–1984) және Регина Сан Николас Херреро (1921–2009) отбасында дүниеге келген. Ол екі жыл бойы Гуам колледжінде оқығаннан кейін Портленд университетіне түсіп, 1968 жылы корпоративтік қаржы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған. Аданың қайтыс болған әкесінің әкесі Йозеф Мартинес Ада 1930 жылдардың басынан 1955 жылы қайтыс болғанға дейін Анигуадағы Ada's Soap Factory иесі болған. Ада Розан Жаклин Сантосқа үйленген, үш баласы бар: Эрик Ада, Трисия Ю және Эстер Дела Паз, сондай-ақ бес немересі бар. Оның әйелі 2021 жылдың 18 наурызында дүние салды.
Ada was born in Tamuning, Guam, to José "Ping" Torres Ada (1915–1984) and Regina San Nicolas Herrero (1921–2009). He attended the College of Guam for two years before entering the University of Portland, where he graduated with a bachelor's degree in corporate finance in 1968. Ada's late grandfather Josef Martinez Ada who owned Ada's Soap Factory in Anigua from the early 1930s until his grandfather's death in 1955. Ada is married to Rosanne Jacqueline Santos and has three children, Eric Ada, Tricia Yoo, and Ester Dela Paz, and has five grandchildren. His wife died on March 18, 2021.
Гуамның заң шығарушы органы
Аданың мемлекеттік мансабы 1970 жылы губернатор Карлос Г. Камачо оны Қоғамдық жұмыстар департаментінің директорының орынбасары етіп тағайындауымен басталды. Ол кезде 27 жасқа толған Ада 1972 жылға дейін Қоғамдық жұмыстар директорының орынбасары болып қызмет етті, содан кейін сайлауға алғаш рет түсу үшін отставкаға кетті. 28 жасында ол Гуамның 12-ші заң шығарушы жиналысына республикалық партияның азшылық топтарының мүшесі ретінде сайланды. Гуамның 13-ші заң шығарушы жиналысына сайлауда республикашылар көпшілікке ие болды, ал Ада ең көп дауыс жинаған кандидат болды. Әріптестері оны 31 жасында Гуамның 13-ші заң шығарушы жиналысының спикері етіп таңдады. Ада Гуамның 14-ші заң шығарушы жиналысында да ең көп дауыс жинады және қайтадан спикер болып сайланды. Ада Камачоның оған алғашқы басшылық қызметін ұсынғанын ешқашан ұмытқан жоқ. Губернатор болғаннан кейін ол Камачоның үлгісін жалғастырып, дарынды жастарға кабинеттік лауазымдар ұсынды, олардың көптегені өздері жетекшілерге айналды. Спикер ретінде Ада білім беруді ынталы түрде қолдады және алдағы жылдары да маңызды болатын басымдықтарды белгіледі. Ол Гуам қауымдастық колледжін құру туралы заң жобасын бірлесіп дамытты және кәсіптік білім беруге маңызды инвестициялар жасады. Спикер ретінде ол Гуам жастары үшін демалыс және спорт бағдарламаларын қаржыландыруды да қолдады. Ада 1970-жылдардың ортасында Гуамның кеме жөндеу зауытында (SRF) жаппай қысқартуларға қарсы күресті жетектеді. Ол Вашингтонға сапар шегіп, SRF-тің жабылуын болдырмау үшін Гуамның мәселесін таныстырып, жүздеген жергілікті жұмыс орындарын сақтап қалды. Жиырма жыл өткен соң кемежай жекешелендірілді, бірақ жұмыс орындары сақталды.
Ada's public career began under Governor Carlos G. Camacho, who appointed him deputy director of the Department of Public Works in 1970. Ada, who had just turned 27 at the time, remained as Public Works deputy director until 1972, when he resigned to make his first bid for elected office. He won a seat in the 12th Guam Legislature as a member of the Republican minority at the age of 28. In the election for the 13th Guam Legislature, the Republicans were swept into the majority and Ada was the overall top vote getter. His colleagues chose him to be Speaker of the 13th Guam Legislature at the age of 31. Ada was a top vote getter again in the 14th Guam Legislature and was again chosen as Speaker. Ada never forgot what Camacho did for him by offering Ada that first leadership position. He followed Camacho's example after he became governor, offering cabinet positions to bright young people, many who became leaders in their own right. During his term as speaker, Ada, a strong advocate of education, established priorities that would remain important to him in the years to come. He cosponsored a bill that created the Guam Community College and made a substantial investment in vocational education. As Speaker, he also pushed for additional funding for recreation and sports programs especially for Guam's youth. Ada led the fight to prevent massive personnel lay offs at Guam's Ship Repair Facility (SRF) in the mid 1970s. He traveled to Washington, D. C., and presented Guam's case to forestall the closure of SRF, saving hundreds of local jobs. Twenty years later the shipyard was privatized but the jobs were still there.
Вице-губернатор
1978 жылғы сайлауда сенатор Пол Кальво Аданы Гуам губернаторы және вице-губернаторы лауазымдарына республикалық үміткерліктің бірлескен кандидаты ретінде өзіне қосылуын сұрады. Екеуі де сайлауда жеңіске жетті және 35 жастағы Ада Гуамның вице-губернаторы болды. Аймақтың болашағы бұзылмаған мұхит ресурстары мен балық шаруашылығына байланысты дегенге берік сенген Ада, АҚШ пен Жапонияның Тынық мұхитына ядролық және химиялық қалдықтарды төгуіне қарсы күресті жетектеді. Ол Вашингтонда және Токиода Тынық мұхитының мәселесін көтеріп, ядролық қалдықтарды мұхитқа төгу жоспарына тоқтау салуға көмектесті. Ада 1982 жылы Кальвомен екінші мерзімге түсуден бас тарды және оның орнына заң шығарушы органға қайта оралуды жөн көрді. Ол қайтадан сауалнамаларда көшбасшылықты алып, 1982 және 1984 жылдары Гуамның 17-ші және 18-ші заң шығарушы жиналыстарына сайланды. Алайда, осы мерзімдерде республикашылар азшылықта болғандықтан, үлкен жетістіктерге қол жеткізу қиын болды. Содан кейін Ада губернаторлыққа үміткер болуға шешім қабылдады.
In the election of 1978 Ada was asked by Sen. Paul Calvo to join him as his running mate for the Republican nomination as Governor and Lieutenant Governor of Guam. The two won the election and Ada, now 35, became the Lt. Governor of Guam. Believing strongly that the future of the region depended on unspoiled ocean resources and fisheries, Ada led the fight to stop both the United States and Japan from dumping nuclear and chemical wastes into the Pacific Ocean. He presented the Pacific case in Washington and in Tokyo and helped stop the plan for ocean dumping of nuclear waste. Ada declined to run for a second term with Calvo in 1982 and chose instead to return to the legislature. Topping the polls again, he was elected to the 17th and 18th Guam Legislatures in 1982 and 1984. The Republicans, however, were in the minority during these terms and it was difficult to make progress. Ada then decided to run for governor.
Бірінші кезең
Ада өзінің бірінші мерзімін бастаған кезде Гуам экономикалық дағдарыстың қысымында болды, ал үкімет ауыр дефициттен зардап шекті. Ада өзінің әкімшілігінің барлық күшін Гуам экономикасын жаңғыртуға жұмсады, және нәтижесінде ол арал тарихындағы ең жылдам өскен және ең күшті экономикалардың біріне жетекшілік етті. Бұл, ішінара, жапон экономикасының өркендеуінен туризмнің өсуіне байланысты болды. Өзінің мерзімінің басында ол үнемдеу бағдарламасын іске қосты, содан кейін Азиядан инвестициялар мен сауданы ынталандыру бағдарламасын жүзеге асырды. Ол үш жылдың ішінде мемлекеттік дефицитті жойды. Федералдық шығындар төмендесе де, Гуам экономикасы екі есеге өсті және шамамен 25 000 жаңа жұмыс орны құрылды. Бұл жұмыс орындарының көп бөлігі Гуамның жеке секторда өсіп келеді. Аданың бірінші мерзімінде, Гуам экономикасындағы жеке сектордағы жұмыспен қамту, қазіргі заманда алғаш рет мемлекеттік сектордағы жұмыспен қамтудан асып түсті. 1980 жылы Гуамның жаңа саяси мәртебесін анықтау мақсатымен құрылған Өзін-өзі анықтау комиссиясының төрағасы ретінде Ада Гуамның Ортақ Иелік Актісін аяқтады және оны плебисцитте мақұлдау үшін Гуам халқына ұсынды. Акт мақұлданғаннан кейін Ада оны АҚШ Конгресіне әкелді. Гуамның өзін-өзі басқаруы мен өзін-өзі анықтауын ынтамен қолдаған ол Гуамның отаршылдық мәртебесін тоқтатуға шақырды және Гуам экономикасын федералдық ережелерден босатуға ұмтылды. Алайда Конгресс Гуамның саяси мәртебесі туралы Актіге қатысты әрекет етпеді, және Гуамның саяси мәртебесі әлі де шешілмей отыр. Ада Гуамның саяси жолға түсуі үшін қаржылық тұрғыдан сау болуы және АҚШ үкіметіне тәуелді болмауы керек деп сенді. Ол федералдық үкімет Гуамның қолына бірнеше рет шек қойғанын атап өтті, соғыстан кейінгі қауіпсіздік рұқсаты, АҚШ базалары үшін федералдық жерлерді иелену және Гуамды кеме тасымалы бойынша қаржылық жағынан нашар жағдайға түсіретін Джонс Актісін мысалға келтірді. Осы мәселелерді шешу үшін Ада Гуамның Экономикалық Даму Орталығында жаңадан әзірленген біліктілік сертификаты бағдарламасын қолдады, шетелдік инвестицияларды тартуға, Гуамға тунец тасымалдау үшін жақсы жанармай бағасын және порт жалдау ақысын алуға, сондай-ақ Корея мен Тайваньнан келген келушілерге визасыз келуді қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді, бұл Гуамды АҚШ федералдық долларына тәуелділіктен арылуына көмектесті. Сондай-ақ ол федералдық қаражат сұрамай, инфрақұрылымға арналған алғашқы облигацияны шығаруды тапсырды.
When Ada began his first term Guam was in the throes of an economic recession with the government suffering under a crushing deficit. Ada put all his administration's efforts toward Guam's economic recovery, and eventually he presided over one of the fastest growing and strongest economies in the island's history due in part to a growth in tourism from a booming Japanese economy. He launched an austerity program at the start of his term and followed it with a program to encourage investment and trade from Asia. He eliminated the government deficit in three years. Despite a decrease in federal spending, Guam's economy doubled and some 25,000 new jobs were created. A majority of these jobs were in Guam's growing private sector. During Ada's first term, private sector employment outstripped public sector employment in Guam's economy for the first time in the modern era. As chairperson of the Commission on Self Determination, established in 1980 to lead the way toward determining a new political status for Guam, Ada presided over the completion of the Guam Commonwealth Act and presented to the people of Guam for approval in a plebiscite. Upon the Act's approval, Ada took it to US Congress. A strong advocate for self government and self determination for Guam, he called for an end to Guam's colonial status and pushed for the liberation of Guam's economy from federal regulations. Congress, however, did not act on the Guam Commonwealth Act and Guam's political status remains unresolved. Ada believed that Guam needed to be financially healthy and not dependent on the US government in order to move forward politically. He said the federal government has tied Guam's hands more than once pointing to postwar security clearance, federal land takings for US bases and the Jones Act which puts Guam at a financial disadvantage for shipping. To address those concerns Ada said he supported the newly developed qualifying certificate program at the Guam Economic Development Authority to bring in foreign investment, pushed for good fuel rates and port lease fees to bring tuna transshipment to Guam, and worked on getting a visa waiver for visitors to Guam from Korea and Taiwan, all of which helped move Guam away from being dependent on US federal dollars. He also directed floating the first bond for infrastructure rather than ask for more federal funds.
Ада-Блас науқаны (1990)
1990 жылы қайта сайланғаннан кейін ол Гуамның қатарынан екінші мерзімге сайланған тұңғыш губернаторы болды, бірақ демократтар 6 қарашада Бордало-Дуэнас тобынан жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады, олардың сенаторлары Мэделин Бордало мен Пинг Дуэнас ағымдағы губернатор Адаға қарсы шықты.
He was the first governor of Guam to be reelected to a consecutive term in office, after winning reelection in 1990, but the Democrats were defeated in the general election by the Bordallo Duenas team on November 6, 1990, with their Senators Madeleine Bordallo and Ping Duenas upon the current governor Ada.
Екінші мерзім
Екінші президенттік мерзімінде Ада экономикалық жаңару бағдарламасының нәтижелерін пайдаланып, Гуам білім беруіне сол кезге дейін жасалған ең ірі инвестицияны жасады. Ол оңтүстік Гуамдағы жаңа жоғары мектептің (қазіргі Гуам Оңтүстік жоғары мектебі), Тамунинг, Инаражан және Дедедодағы жаңа бастауыш мектептердің құрылысы, сондай-ақ Упи мен Ордот Чалан Пагодағы мектептерді қайта жаңарту үшін шамамен 170 миллион доллар көлемінде облигация шығаруды ұйымдастырды. Бұдан өзге, аралдың мектептеріндегі сыныптардың толуын азайту мақсатында көптеген жаңа сыныптар салынды. Мемлекеттік мектептердің жұмыс бюджеттері жыл сайын арттырылды. Ада басшылығымен Гуамның барлық мектептерінде компьютерлер мен компьютерлік сабақтар енгізілді. Оның мерзімі аяқталған кезде барлық мектептің барлық сыныптары компьютерлік сабақтарға қол жеткізе алды. Екінші Ада әкімшілігі кезеңінде Гуам бірнеше табиғи апаттарға ұшырады. 1991 жылы аймаққа қатарынан төрт тайфун келді, ал «Омар» тайфуны ең көп зиян келтірді. 1993 жылдың 8 тамызында 7,8 магнитудалы Гуам жер сілкінісі болды, оның ең жоғары Меркалли шкаласы бойынша қарқындылығы IX (Күшті) деңгейінде бағаланды. Зардап миллиондаған долларды құрады, бірақ тек екі ғимарат қирады. Бұл апаттармен қатар Жапониядағы экономикалық төмендеу туризм саласына уақытша қиындықтар туғызды.
In his second term Ada capitalized on the fruits of his economic recovery program and made the largest investment in education in Guam up to that time. He directed the floating of a bond which made some $170 million available for the construction of a new high school in southern Guam (now Guam Southern High School), new elementary schools in Tamuning, Inarajan and Dededo, and reconstruction of schools in Upi and Ordot Chalan Pago. Additionally many new classrooms were built to relieve overcrowding in schools around the island. Operating budgets for the public schools were increased annually. Under Ada computers and computer classes were introduced in all Guam schools. At the end of his term every grade level in every school had access to computer classes. Guam suffered from a string of natural disasters during the second Ada administration. Four sequential typhoons affected the area in 1991, with Typhoon Omar causing the most damage. The 7.8 Mw Guam earthquake occurred on August 8, 1993, with a maximum Mercalli intensity of IX (Violent). Damage ran into millions of dollars though only two buildings were destroyed. These disasters, combined with a recession in Japan, caused the tourism industry to suffer for a time.
Ада-Камачо науқаны (1998)
Екінші мерзімі аяқталғаннан кейін, ол 1998 жылы қайтадан губернаторлыққа кандидат болды, сол кездегі сенатор Феликс Камачо оның серігі болды, содан кейін сенатор Феликс Перес Камачо, бірақ ол үстем демократ губернаторы Карл Т.С. Гутиеррес пен оның серігі Мадлен Бордаллодан тартысты жарыста жеңіліп қалды, соңғы шешім АҚШ Жоғарғы Сотымен қабылданды. 2000 жылы Ада тағы да сенаторлыққа үміткер болып, сайланды және заң шығарушы органдағы республикашыл көпшілікке қосылды. 2002 жылы ол демократ Мадлен Бордаллоға қарсы Конгресс делегаты болып сайланды, бірақ жеңілді.
When his second term was over, he once again ran for governor in 1998, with then Sen. Felix Camacho as his running mate then Senator Felix Perez Camacho, but was defeated by incumbent Democratic governor Carl T. C. Gutierrez and his running mate Madeleine Bordallo for a contentious race ultimately decided by the U. S. Supreme Court. In 2000, Ada ran for senator once more and was elected, joining the Republican majority in the legislature. In 2002, he ran for Congressional delegate against Democrat Madeleine Bordallo, but lost.
UOG төрағасының орынбасары
Ол жақында Гуам университетінің қоры басқармасының төрағасының орынбасары қызметін атқарады. Хесус С. Леон Герреро құрған бұл қор университеттің академиялық деңгейін көтеру, студенттерге стипендия беру және кампустың жалпы жақсартуы үшін жаңа қор жинау жолдарын дамыту арқылы оны қолдауға бағытталған.
He recently serves as the vice chairman of the board of the University of Guam Endowment Foundation. Founded by Jesus S. Leon Guerrero, the foundation is dedicated to promoting the university through academic enhancements, scholarship opportunities, and development of creative fundraising opportunities for overall improvements to the campus.