Кіріспе

Канаданың географиялық ақпараттық жүйесі (CGIS) – 1960 жылдардың басында Канада үкіметі үшін әзірленген ерте заманғы географиялық ақпараттық жүйе (ГИС). CGIS Канаданың жер кадастрын жүргізу үшін геопространдық деректерді сақтауға қолданылды және Канададағы жерді пайдалануды басқару және ресурстарды мониторингтеу жөніндегі ережелерді әзірлеуге көмектесті. Сол кезде Канада өзінің кең аумақты жеріне байланысты туындаған мәселелерді сезіне бастады және табиғи ресурстардың қандай деңгейде бар екенін анықтауға тырысты. Федералдық үкімет өз ресурстарын басқаруға және инвентаризациялауға көмектесетін ұлттық бағдарламаны іске қосуға шешім қабылдады. Көп көлемді деректерді сақтау және өңдеуге арналған қарапайым автоматтандырылған компьютерлік процестер Канадаға жерді пайдалануды басқарудың ұлттық бағдарламасын бастауға және географиялық ақпараттық жүйелердің (ГИС) жетекші қолдаушысы болуға мүмкіндік берді. CGIS жиналған деректерді басқару, модельдеу және талдау арқылы оларды өте жылдам және дәл өңдеуге бағытталған. Канада мұндай үлкен геопространдық деректер жиынтығына ие болғандықтан, жерді тиімді басқару және сақтау үшін нақты аймақтарға немесе провинцияларға назар аудару қажет болды. CGIS пайдаланушыларға ұлттық деректерді тиімді жинауға және қажет болған жағдайда оларды провинциялық деректер жиынтығына бөлуге мүмкіндік берді. CGIS-тің алғашқы қолданылуы жерді пайдалануды басқару және Канада бойынша экологиялық әсерді бағалау бағдарламаларына пайда келтірді.

Даму

1960 жылы Роджер Томлинсон Оттава қаласында (Онтарио провинциясы) орналасқан Spartan Air Services әуелік зерттеу компаниясында жұмыс істеді. Компанияның басты назары Канада үкіметі үшін ірі масштабты фотограмметриялық және геофизикалық карталар жасауға бағытталған еді. 1960 жылдардың басында Томлинсон мен компаниядан Шығыс Африка мемлекетінің біріндегі жер учаскелерін талдау үшін карта жасау сұранысы түсті. Томлинсон жаңа автоматтандырылған компьютерлік технологиялардың осындай егжей-тегжейлі тапсырманы адамдардан тиімдірек және жылдам орындау үшін қолданылуы мүмкін екенін, тіпті қажет екенін бірден түсінді. Ақырында, Spartan Оттавадағы IBM кеңселерімен кездесіп, географиялық деректер мен компьютерлік қызметтер арасындағы бұрынғы қашықтықты қысқарту мақсатында ынтымақтастық орната бастады. Томлинсон географиялық білімін ұсынса, IBM компьютерлік бағдарламалау және деректерді басқару саласындағы тәжірибесін ұсынды. 1962 жылы Томлинсон мен Канада жерін инвентаризациялау (CLI) басшысы Ли Пратт арасындағы кездесуден кейін Канада үкіметі ұлттық бағдарламаны әзірлеу жұмысына кірісті. Праттқа Канаданың коммерциялық тұрғыдан пайдалы аймақтарының барлық аумағын қамтитын карталарды жасау тапсырылды, онда егіншілік, орман шаруашылығы, жануарлар дүниесі және демалыс аймақтары көрсетіліп, барлық санаттар бірдей классификация схемаларымен белгіленуі керек еді. Мұндай карталарды жасау өте қиын міндет болды, сонымен қатар Пратт компьютерлік автоматтандыру талдау процесіне де көмектесетінін түсінді. Томлинсон алғаш рет компьютерлік карталау бағдарламаларының жерді пайдалану инвентаризациясы және басқару бағдарламалары үшін, мысалы CLI үшін тиімді шешім болатынын бағалау үшін техникалық-экономикалық негіздемелік зерттеу жүргізді. Ол сонымен қатар "географиялық ақпараттық жүйе" терминін енгізгені үшін мақталады және "Қазіргі заманғы ГИС-тің әкесі" деп танылады. CGIS 1980 жылдардың соңына дейін Канада үкіметімен дербес жүйе ретінде дамытылып, қолданылды, содан кейін коммерциялық ГИС бағдарламалық қамтамасының кеңінен таралуы оны бірте-бірте қолданыстан шығарды. 1990 жылдардың басында еріктілер тобы ескі компьютерлік таспалардан барлық деректерді сәтті шығарып алды және деректер GeoGratis платформасында қолжетімді болды.