Америка Құрама Штаттарының географиялық атаулар дерекқоры

АҚШ және аумақтарының 2 миллионнан астам географиялық объектілерінің аты мен орналасқан жері туралы мәліметтер базасы – GNIS. USGS әзірлеген географиялық анықтамалық.

9 мин оқу

100%

Дереккөз: Geographic Names Information System — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Географиялық деректер базасы

Географиялық атаулар туралы ақпарат жүйесі (GNIS) – АҚШ және оның аумақтарындағы, сондай-ақ Маршалл аралдары, Микронезия Федеративтік Штаттары және Палау мемлекеттерімен байланысты екі миллионнан астам физикалық және мәдени нысандар туралы атаулар мен орналасқан жерлері туралы ақпаратты қамтитын деректер базасы; сонымен қатар Антарктида. Бұл – газеттердің бір түрі. Ол АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) Географиялық атаулар жөніндегі кеңеспен (BGN) бірлесіп нысандар атауларын стандартизациялау мақсатында әзірленген. Деректер екі кезеңде жинақталды. Үшінші кезең қарастырылған болатын, ол жергілікті қолданыстағы атаулар картадағыдан өзгеше болған жағдайларда атауларды өзгертуге қатысты, бірақ ол басталған жоқ. Деректер базасы топографиялық карталардың атауларын және библиографиялық сілтемелерді қамтитын жүйенің бір бөлігі болып табылады. Нысанның немесе жердің атауын растайтын кітаптар мен тарихи карталар келтірілген. Нысанның ресми федералды атауларына қосымша балама атаулар да тіркеледі. Әр нысанға тұрақты, бірегей нысан жазба идентификаторы беріледі, оны кейде GNIS идентификаторы деп атайды. Деректер базасы ешқашан жазбаны жоймайды, "көзге түріп тұрған қайталау жағдайларын" қоспағанда.

Бастапқы мақсаттары

ГНИС бастапқыда төрт негізгі мақсатта құрылған: түрлі деңгейдегі басқа да үкіметтердің географиялық деректерді жинақтау жұмысындағы қайталауды болдырмау, үкімет пен басқа да ұйымдар үшін географиялық деректердің стандартизацияланған жиынтығын ұсыну, АҚШ үкіметінің ресми федералды және штаттық карталарындағы барлық атауларды тіркеу және федералды үкімет үшін бірыңғай географиялық атауларды сақтау.

1-кезең

1-ші кезең 1978 жылдан 1981 жылға дейін жалғасты, ал 1976 жылы Канзас және Колорадо штаттарында жүргізілген пилоттық жобаға дайындық болды және 5 деректер базасын құрды. Ол бірнеше нысан кластарын қамтыған жоқ, себебі олар USGS карталарында емес, әуежайлар, радио және теледидар станцияларының хабар тарату мұнаралары, әкімшілік бөлімдер, аймақтық және тарихи атаулар, жеке ғимараттар, жолдар және триангуляциялық станциялардың атаулары сияқты басқа карталарда жақсы жазылған. Деректер базалары бастапқыда қағаз түрінде (бір штатқа 2-3 спиральмен тілген том), микрофишеде және магниттік таспада (басқа талап етілмесе) EBCDIC форматында, 248 байттық белгілі бір ұзындықтағы жазбалармен, 4960 байттық блоктарда сақталды. Әр атаумен байланысты нысан кластары (мысалы) "жергілікті орналасқан жер" (адам қызметі болған немесе болатын орын, басқа нысан класымен қамтылмаған), "халық қоныстаны" (үйлер шоғырланған немесе шашыраңқы орналасқан жер немесе аймақ), "бұлақ" (бұлақ), "лава" (лава ағыны, кепула немесе басқа ұқсас нысан) және "құдық" (құдық) кірді. Таулық нысандар "қырат", "жота" немесе "шың" кластарына жатты. Көлдер үшін кейде "бак" класы қолданылды, бұл бірнеше мәселеге әкелді. Бұл нысан класы құжатталмаған және ол (АҚШ Әскери инженерлік корпусының Инженерлік топографиялық зертханаларының 1986 жылғы есебінде) "негірленбеген шешім" деп сипатталды, тіпті Cayuga көлі "бак" деп белгіленген. USACE есебінде "бак" дегені "суқойма" дегенді білдіреді деп болжанды және "бактардың" координаттары көбінесе олардың шекарасынан тыс және "бөгет орналасқан деп есептелетін нүктеде" екені байқалды.

Ұлттық географиялық атаулар қоры

National Geographic Names деректер қоры (NGNDB) бастапқыда 57 компьютерлік файлдан тұрды, АҚШ-тың әрбір штаты мен аумағы үшін (Аляскадан басқа, оған екі файл болды) және Колумбия округі үшін бір файл. Екінші Аляска файлы – USGS 1967 жылы құрастырған Аляска жер-атауларының сөздігі, бұл бұрынғы деректер қоры болды. Кейіннен бүкіл АҚШ-ты қамтитын тағы екі файл қосылды, олар қалған 57 файлдағы деректердің қысқартылған нұсқалары еді: біреуі – 50 000 ең танымал елді мекендер мен нысандар үшін, екіншісі – көптеген елді мекендер үшін. Файлдар USGS топографиялық карталарындағы барлық атаулардан, сондай-ақ түрлі штаттық карта көздерінен алынған деректерден жинақталды. 1-кезеңде биіктіктер тек футтармен тіркелді, метрикалық жүйеге ауыстырылмады және карта нысаны үшін нақты биіктік тіркелген жағдайда ғана тіркелді. Олар нысанның ең төменгі немесе ең жоғары нүктесін көрсететін болды. 2-кезеңде контур сызықтары арасындағы интерполяция арқылы есептелген интерполяциялық биіктіктер қосылды. Атаулар ресми атаулар болды, бірақ атауларда сол кездегі компьютерлік файлдардың кодировкасы қолдау көрсете алмаған диакритикалық белгілер болған жағдайда (бұл 1-кезеңде кейінірек жаңарту үшін жұлдызшамен белгіленді). Жалпы белгілеулер нақты атаулардан кейін келтірілді, сондықтан, мысалы, Сент-Хеленс тауы «Сент-Хеленс, тау» деп жазылды, ал Зәйтүн тауы деп аталған қалалар, шын мәнінде таулар емес, «тау» деген жалпы бөлікті қабылдамай, «Зәйтүн тауы» ретін сақтады. Аймақты алып жатқан нысандардың негізгі географиялық координаттары нысанның аузының немесе нысан аймағының шамамен ортасының орналасқан жері болды. Мұндай шамамен алынған орталықтар сандық түрлендіруді жүргізген адамдардың «көзбен шамалауымен» анықталды, аймақтық нысандардың орталықтары олардың ішіндегі басқа нысандардың ішінде орналастырылмауы керек деген шектеу сақталды. Осы мақсатта аллювиалды жайылмалар мен өзен дельталары ауыздар ретінде есептелді. Қалалар мен басқа да ірі елді мекендер үшін координаттар қалалық әкімшілік, басты қоғамдық кітапхана, басты тас жол торабы, басты почта бөлімі немесе орталық бизнес ауданы сияқты негізгі азаматтық нысандардың координаттары болып саналды, уақыт өте келе өзгерістерге қарамастан; бұл координаттар «негізгі нүкте» деп аталды. Екіншілік координаттар тек нысанның қай топографиялық картада орналасқанын анықтауға көмектесті, және «тек нысан мен оған байланысты топографиялық картадағы кез келген нүкте» болатын. Өзендердің бастауы ең қысқа ағыс арқылы анықталды, олардың атауларымен өзенмен байланысты басқа нысандардың жақындығы ескерілді.

The National Geographic Names database (NGNDB hereafter) was originally 57 computer files, one for each state and territory of the United States (except Alaska which got two) plus one for the District of Columbia. The second Alaska file was an earlier database, the Dictionary of Alaska Place Names that had been compiled by the USGS in 1967. A further two files were later added, covering the entire United States and that were abridged versions of the data in the other 57: one for the 50,000 most well known populated places and features, and one for most of the populated places. The files were compiled from all of the names to be found on USGS topographic maps, plus data from various state map sources. In phase 1, elevations were recorded in feet only, with no conversion to metric, and only if there was an actual elevation recorded for the map feature. They were of either the lowest or highest point of the feature, as appropriate. Interpolated elevations, calculated by interpolation between contour lines, were added in phase 2. Names were the official name, except where the name contained diacritic characters that the computer file encodings of the time could not handle (which were in phase 1 marked with an asterisk for update in a later phase). Generic designations were given after specific names, so (for examples) Mount Saint Helens was recorded as "Saint Helens, Mount", although cities named Mount Olive, not actually being mountains, would not take "Mount" to be a generic part and would retain their order "Mount Olive". The primary geographic coordinates of features which occupy an area, rather than being a single point feature, were the location of the feature's mouth, or of the approximate center of the area of the feature. Such approximate centers were "eye balled" estimates by the people performing the digitization, subject to the constraint that centers of areal features were not placed within other features that are inside them. alluvial fans and river deltas counted as mouths for this purpose. For cities and other large populated places, the coordinates were taken to be those of a primary civic feature such as the city hall or town hall, main public library, main highway intersection, main post office, or central business district regardless of changes over time; these coordinates are called the "primary point". Secondary coordinates were only an aid to locating which topographic map(s) the feature extended across, and were "simply anywhere on the feature and on the topographic map with which it is associated". River sources were determined by the shortest drain, subject to the proxmities of other features that were clearly related to the river by their names.

USGS топографиялық карталар атаулар базасы

USGS Топографиялық карта атаулары дерекқоры (әрі қарай TMNDB) – карта атауларын қамтитын 57 компьютерлік файл болды: NGNDB-дегідей, 1:24000 масштабтағы USGS карталары үшін 56 файл, ал 57-ші файл (екінші Аляска файлы емес) – 1:100000 және 1:250000 масштабтағы USGS карталарынан алынған деректерді қамтыды. Карта атаулары карталардың өзінде көрсетілгендей дәл жазылған, NGNDB-дегідей, диакритикалық белгілерге қатысты ерекшеліктер болды. NGNDB-ден өзгешелігі, орналасқан жері берілген картаның оңтүстік-шығыс бұрышының географиялық координаттары болды, бірақ Америка Самоасы және Гуам карталары үшін – солтүстік-шығыс бұрышы болды. TMNDB кейіннен 1990 жылдары Географиялық жасуша атаулары дерекқоры (GCNDB) деп өзгертілді.

Жалпы деректер қоры

Жалпы деректер қоры – карта көздерінен алынған терминдер мен аббревиатуралардың машинамен оқылатын сөздігі, олардың анықтамаларымен бірге, байланысты терминдер жинақтары бойынша топтастырылған.

Ұлттық Атлас дерекқоры

Ұлттық Атлас дерекқоры NGNDB-нің толық емес нұсқасы болды, ол АҚШ-тың Геологиялық қызметінің (USGS) Ұлттық Атласының көрсеткішіндегі жазбаларды ғана қамтыды, бұл ретте бұрынғы деректердің координаттары соңғысында жарияланған координаттармен алмастырылды.

Географиялық атаулар жөніндегі кеңес дерекқоры

Географиялық атаулар жөніндегі кеңестің дерекқоры – АҚШ Геологиялық қызметінің Географиялық атаулар жөніндегі кеңесінің ішкі атаулар комитетінің 1890 жылдан бастап жүргізген зерттеу жұмыстарының және қабылданған шешімдерінің тізімі, сондай-ақ Конгресс актілерімен бекітілген атаулардың тіркелмесі болды. Биіктік және орналасу туралы деректер NGNDB дерекқоры үшін қолданылған ережелерге сәйкес келді. Диакритикалық белгілері бар атаулар да осылай болды.

2-кезең

2-кезең 1-кезеңнен ауқымы жағынан кеңейді, дерек көздерінің әлдеқайда үлкен жиынтығын қамтыды. Ол 1-кезең аяқталғаннан кейін басталды және 2003 жылға қарай 42 штаттың деректерін толығымен өңдеді, тағы 4 штат бойынша жұмыс жалғасуда, ал қалған 4 штаты (Аляска, Кентукки, Мичиган және Нью-Йорк) деректерді жүйелі түрде жинап, пайдалануға дайын болуын күтуде. Көптеген түрлі нысандар енгізілді, оның ішінде тасталған жергілікті американдық елді мекендер, көшпенді қалалар, қазір бұрынғыдан жоқ теміржол желілеріндегі теміржол станциялары, тұрғын үйлер, сауда орталықтары және тас жолдардағы демалыс алаңдары. Деректерді жинау жұмысын АҚШ үкіметі штаттар бойынша жеке компанияларға, мысалы университет зерттеушілеріне тапсырды.

Антарктиканың географиялық атаулар қоры

Антарктиканың географиялық атаулар дерекқоры (кейін AGNDB деп аталады) 1990 жылдары қосылды және Антарктидадағы, сондай-ақ Оңтүстік Оркни аралдары, Оңтүстік Шетланд аралдары, Баллени аралдары, Хёрд аралы, Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдары сияқты жақын орналасқан аралдардағы BGN бекіткен атаулардың тізімін қамтиды. Онда ғылыми бекеттер емес, тек табиғи нысандар туралы мәліметтер ғана болды.

Қосымша ақпарат құралдары

Деректер базасын алуға болатын медиа құралдары 1990-шы жылдары кеңейтілді (таспа мен қағаз да қолданыла берді), сондай-ақ флоппи-дискілер, FTP және CD-ROM пайдаланыла бастады. CD-ROM нұсқасына NGNDB, AGNDB, GCNDB және библиографиялық анықтама деректер базасы (RDB) ғана енді, бірақ PC DOS (немесе оған үйлесімді) 3.0 немесе одан жоғары нұсқасында жұмыс істейтін деректер базасын іздеу бағдарламалық қамтамасымен бірге келді. FTP сайтында қосымша тақырыптық деректер базалары болды: халыққа орналасқан елді мекендерге арналған ерекшелік кластары бар жазбаларды ғана қамтитын NGNDB-нің бір бөлігі, NGNDB-нің "негізгі нысандарын" тізімдеген "Қысқаша" бөлігі және қазіргі кезде жоқ нысандарды қамтитын "Тарихи" бөлігі.

Халық көп тұратын жерлер

Халықты мекендейтін жерлердің түрлері арасында ешқандай ерекшелік жоқ. Жоғарыда аталған 1986 жылғы USACE есебінде айтылғандай, «бір тұрғыны бар шағын елді мекен Нью-Йорк сияқты ірі мегаполис орталығымен бірдей маңызға ие». 2001 жылы Коннектикут университетінің зерттеушілері Landsat бағдарламасының «Тематикалық карталаушысы» деректерімен GNIS елді мекендерінің деректерін салыстырып қарағанда, Коннектикут штатындағы «көптеген» елді мекендердің жер пайдалану деректерінде анықталған адам қоныстары жоқ екенін және олардың жол тораптарында орналасқандығын анықтады. Олар нақты қонысы жоқ мұндай елді мекендердің аттарында жиі «Бұрыш» сөзі кездесетінін және бұл тарихи жазбалар немесе «картографиялық анықтағыштар» болуы мүмкін деген гипотезаны ұсынды. АҚШ-тағы жер өлшеуде «Бұрыш» – жер учаскесін қоршап тұратын көпбұрыштың бұрышын білдіреді, оның орны әр түрлі тәсілдермен, соның ішінде «көрсеткіш ағаштар» («ескі терминологияда куәгер ағаштар») немесе «бұрыш белгілері» арқылы белгіленген (немесе бұрыштар «жоғалған» немесе «жойылған» болуы мүмкін). 2004 жылы Калифорния университетінің (UCLA) профессоры Уильям Брайт дерекқордағы американдық атауларды зерттеп, сөздік құрастыру барысында GNIS-тің кейбір жазбалары «қате екенін немесе ешкім тұрмаған, ұзақ жылдар бұрын жойылған теміржол желілеріне қатысты екенін» байқады. Мұндай бұрыс жіктемелер басқа географиялық ақпарат көздеріне тарады, мысалы, Google картасында қалалар немесе аудандар ретінде дұрыс жіктелмеген теміржол станциялары пайда болып жатыр.

Атаулар өзгертілді

Атауды өзгерту туралы өтініштердің әдеттегі көздері географиялық атаулар жөніндегі жеке мемлекеттің кеңесі немесе округтің әкімдер кеңесі болып табылады. Бұл әрқашанда табысқа жетеді емес, Монтананың мемлекеттік кітапханасы ГНИС деректер базасына енгізілмеген үш үлкен атауды өзгерту жиынтығын ұсынды. Керісінше, Аляскадағы орта мектеп оқушыларының тобы мұғалімдерінің, лингвистика профессорының және сол аймақтағы жергілікті америкалық жер атауларын жинау үшін көп жыл бойы жоба жүргізген адамның көмегімен бір күні сыныпта байқаған және нәсілшілдік деп айыпталған бірнеше жердің аттарын өзгертуге, соның ішінде "Негрохед Крик" атауын атауды атады. Атабаскалық атауы Лохениатт крик және "Негрохед Маунтин" Tl'oo Khanishyah тау, екеуі де Төменгі Тананада және Гвичинде "көпті тесіктер" деп аударылады. Сол сияқты, 2008 жылы АҚШ-тағы этностық лақаптар туралы кітапты зерттеу кезінде Сиракуза университеті Марк Монмониер Пенсильвания штатының Поттер округіне "Нигер төбе" деген қате транскрипцияны тапты.

Растық және этникалық қорлауларды жою

2021 жылдың қарашасында АҚШ Ішкі істер министрі "Squaw" сөзін АҚШ федералды үкіметінің қолдануынан алып тастау туралы бұйрық шығарды. Бұрынғы күш-жігерге 1962 жылы африкалық американдықтарды атау үшін "ниггер" деген нәсілдік қорлау сөзін "негро" деп, ал 1974 жылы жапондық американдықтарды атау үшін "жапондық" деген нәсілдік қорлау сөзін "жапондық" деп алмастыру кірді. 2015 жылы GNIS дерекқорының Нәсілдік Қорлаулар Тізімімен салыстыру нәтижесінде 1441 нәсілдік қорлау аталған жер-атаулар табылды, олардың барлығы АҚШ штатарында кездеседі, Калифорнияда 159, ал мұндай атаулардың ең көп саны Аризона штатында болды. Аризонадағы жер-атаулар бойынша екі стандартты анықтамалық еңбектің бірі – Бёрд Хоуэлл Гренджердің 1983 жылғы "Аризонаның есімдері: X Mark the Place" кітабы, онда GNIS дерекқорында жоқ көптеген нәсілдік қорлаулар бар атаулар қамтылған. Стюарт Удалл "ниггер" сөзін федералды үкіметтің қолдануынан алып тастағанына қарамастан, оның орнына келген "негро" сөзі 2015 жылы GNIS аталған жерлерде, сондай-ақ "Пикканнини", "Том аға", "Джим Кроу" және "Ниггерхед" деп аталған 33 жерде де сақталды. "Сквау" сөзін қамтитын 828 атау болды, оның ішінде "Сквау Тит" және "Сквау Теат" сөздерінің 11 түрі бар еді, бұл "Суссис Ніпл" сияқты американдық емес атауларда қолданылатын "Nipple" сөзімен салыстырылды.

Басқа органдар

АҚШ Халық санағы бюросы (USCB) халық санағымен белгіленген елді мекендерді Ұлттық географиялық атаулар тізіліміндегі орналасқан жерлердің бір бөлігі ретінде анықтайды. АҚШ Пошта қызметінің (USPS) 28-ші басылымы хат адрестеу стандарттарын ұсынады. Осы басылымда пошта қызметі екі әріптен тұратын штаттардың аббревиатураларын, бульвар (BLVD) және көше (ST) сияқты көше атауларын, сондай-ақ люкс (STE) сияқты қосымша идентификаторларды белгілейді.