Қанатты телехабар тарату жүйесі "Stratovision"

Кіріспе

Ұшақтарды теледидар хабарларын тарату үшін пайдалану

Stratovision – жоғары биіктікте ұшатын ұшақтарды пайдаланатын әуедегі теледидар хабарларын тарату релелік жүйесі. 1945 жылы Гленн Л. Мартин компаниясы мен Вестингхаус Электр корпорациясы бастапқыда кішкентай қалалар мен ауылдық аймақтарды, сондай-ақ ірі қалаларды он төрт ұшақ арқылы қамтуды ұсынды, бұл АҚШ халқының шамамен 78 пайызын қамтиды. Бұл жүйе ешқашан іске асырылмаса да, ол АҚШ-та, Оңтүстік Вьетнамдағы АҚШ әскерлері мен басқа елдерде ішкі хабар тарату үшін қолданылды.

Технология

Stratovision хабар тарату антеннасы әдетте ұшу кезінде ұшақтың астына ілінетіндіктен, тікелей таралуға өте қолайлы жағдайға ие. Тарату қашықтығы атмосфералық жағдайларға байланысты болғанымен, Жер бетінен 30 000 фут (9144 м) биіктіктегі тарату антеннасының тікелей көру қашықтығы шамамен 238 миль (383 км) құрайды. Stratovision 25 кВт қуаттылығы бар 600 МГц жиілікті таратушы, 30 000 фут (9144 м) биіктіктен жұмыс істегенде, 30 фут (9 м) биіктіктегі қабылдау антеннасына дейін 383 км қашықтықта 2 милливольт/метрге дейін электр өрісін қамтамасыз етеді.

Алғашқы сынақтар

Стратовизия сынақтары 1948 жылдың маусымынан 1949 жылдың ақпанына дейін жүргізілді. Бірінші кезеңді Glenn L. Martin компаниясы мен Westinghouse бірлесіп, 25 000 фут (7620 м) биіктікте ұшқан екі қозғалтқышты PV 2 ұшағы арқылы жүзеге асырды. Балтимор, Мэриленд қаласында 107,5 МГц жиілігінде 250 ватт және 514 МГц жиілігінде 5 кВт қуатпен хабар таратылды. Бұл, Норфолк, Вирджиниядан Питтсбург, Пенсильванияға және Бостон, Массачусетс штатына дейінгі түрлі локацияларда жазбалар жасауға мүмкіндік берді. Сынақтың екінші кезеңін осы компаниялар 30 000 фут (9144 м) биіктікте ұшқан B 29 Superfortress ұшағын пайдаланып жүргізді. Ұшақ Балтимордағы WMAR TV телеарнасынан ретрансляциялық сигналдарды қабылдауға жабдықталды, содан кейін 5 кВт видео және 1 кВт аудио хабар таратушылар арқылы 82–88 МГц жиілігінде 6-шы арнаға қосылған теледидар арқылы қабылдау үшін ретрансляцияланды. Ұшақ өзінің бастапқы сигналдарын ұшақтың тік қанатының үстіндегі 2,5 метрлік мачтаға орнатылған дөңгелек дипольдерден алды. 9 метрлік хабар тарату антеннасы ұшақтың астында тік түрінде орнатылды. Ол видео үшін екі элементтен тұратын турниктік массивтен және дыбыс тарату үшін бір элементтен тұратын дөңгелек дипольден құралды. Қабылдағыштар, хабар таратушылар және қажетті кондиционерлер ұшақтың қозғалтқыштарымен қуаттандырылды. Кондиционер болмаса, ұшақтың ішіндегі хабар таратушылардың температурасы 134 градус Фаренгейтке (57 градус Цельсийге) дейін көтерілуі мүмкін еді, ал сыртқы ауа температурасы 25 градус Фаренгейтке (минус 4 градус Цельсийге) тең болғанда. 1948 жылдың 23 маусымында жүйедегі әуедегі хабар таратушы Филадельфия, Пенсильванияда өткен Республикалық Ұлттық Конвентті EDT уақыты бойынша сағат 21:00-ден 22:00-ге дейін тоғыз штатты қамтитын аймаққа қайта таратып берді. Іс-шараның бір бөлігі ретінде, хабар тарату аймағының шетіндегі шағын қала – Занесвилл, Огайода қабылдағыш орнатылды, бұл жүйенің "шағын қалалар мен шаруалар үйлеріне" жете алатынын газет тілшілеріне көрсету мақсатында жасалды. Көптеген теледидар көрермендері сынақтарды тамашалап, қабылдау туралы есептерді жіберді. Осы есептерге сүйене отырып, Stratovision трансконтиненталдық желіні қамтамасыз ету үшін сегіз ретрансляциялық ұшақ, ал АҚШ-тың 78% қамтуын қамтамасыз ету үшін тағы алты қосымша ұшақ қажет екені есептелді. Westinghouse компаниясының Stratovision бөлімінің басшысы Чарльз Эдвард Ноблс өз есебінде былай деді: "Жүйенің негізгі техникалық мәселелері шешілді, коммерциялық даму тек әуедегі хабар тарату ұсынатын кеңейтілген қызметтерге қоғамдық сұраныстың қалыптасуын, осы сұранысты қанағаттандыру үшін радио индустриясының жүйені қолдануын және осы қолдануды мүмкін ететін арналардың нақтылануын күтеді".

Stratovision tests were undertaken between June 1948 to February 1949. The first phase was undertaken by the Glenn L. Martin Co. and Westinghouse using a twin engine PV 2 aircraft flying at 25,000 feet (7620 m) that transmitted with 250 watts on 107.5 MHz and 5 kW on 514 MHz at Baltimore, Maryland so that recordings could be made at various locations ranging from Norfolk, Virginia to Pittsburgh, Pennsylvania and Boston, Massachusetts. The second phase of testing was undertaken by these companies using a stripped down B 29 Superfortress flying at 30,000 feet (9144 m). The plane was equipped to receive a relay transmission from WMAR TV in Baltimore, which was then relayed over a 5 kW video transmitter and a 1 kW audio transmitter for reception on 82 88 MHz with a television set tuned to Channel 6. The aircraft received its originating signals from circular dipoles attached to a streamlined eight foot (2.5 m) mast atop of the aircraft's vertical tail fin. The retractable 28 feet (9 m) long broadcasting antenna hung vertically beneath the aircraft. It was composed of a two element turnstile array for video and a single element circular dipole for sound transmissions. The receivers, transmitters and necessary air conditioning were all powered by the plane's engines using three 15 kVA, 500 Hz alternators. Without air conditioning the transmitters in the interior of the aircraft would have generated a temperature of 134 degrees Fahrenheit (57 degrees Celsius) with an outside air temperature of 25 degrees Fahrenheit (minus 4 degrees Celsius). On 23 June 1948 the system's airborne transmitter rebroadcast the Republican National Convention, being held in Philadelphia, Pennsylvania, to the surrounding nine state area during the 9 to 10 pm EDT time period. As part of the activity, a receiver was set up in a hall in Zanesville, Ohio, a small city on the outskirts of the broadcast area, to demonstrate to invited newspaper reporters that the system was capable of reaching "small town and farm homes". The tests were watched by many television viewers who sent in reception reports. From these reports it was calculated that Stratovision would require only eight relay planes to provide a transcontinental network, and six additional planes to provide coverage to 78% of the United States. Charles Edward Nobles, the head of Stratovision for Westinghouse, said in his report:
"The major technical problems of the system have been solved, and the commercial development awaits only the crystallization of public demand for the expanded services offered by airborne broadcasting, application of the system by the radio industry to meet this demand, and the clarification of channel facilities available to make possible this application."

Спорт

1954 жылдың 30 қыркүйегінде Куба АҚШ-тан бейсбол чемпионатын тікелей эфирде тарату үшін DC-3 ұшағын пайдаланды, бұл алғашқы континенттер аралық тікелей хабар тарату болды.

Білім

1961 жылы коммерциялық емес Midwest Program on Airborne Television Instruction ұйымы Пердью университетінің әуежайынан Stratovision қызметін бастады. Бұл жоба Форд қорынан қаржыландырылған үш жылдық тәжірибе ретінде жоспарланды. Бағдарлама аптасына төрт күн бойы Индиана штатының солтүстік-орталық аймағындағы Монпельер қаласының үстінен 7010 метр биіктікте ұшқан DC-6AB ұшағынан білім беру телебағдарламаларын ұйымдастырып, өндіріп, таратып отырды. MPATI бағдарламаларын UHF диапазонында 72 (шақыру таңбасы KS2XGA) және 76 (KS2XGD) телеарналарына жеткізді, ұшақтан бейнежазбадағы лекцияларды 13 000 мектеп пен колледждің шамамен 5 000 000 студентіне таратып берді. Ұшақта екі бейнежазба құрылғысы және екі UHF хабар таратушысы орнатылған еді. MPATI эфирге шыққанда "үнді бас" тесттік суретін қолданды, ол бағдарламалардың басталмас бұрын және арасында бес минут бойы көрсетілді. 1968 жылы Stratovision технологиясын қолдану мәселесі бойынша Westinghouse компаниясымен туындаған сот дауына қатысқаннан кейін қызмет тоқтатылды.

Вьетнам соғысы

Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері 1966 жылдан 1972 жылға дейін Оңтүстік Вьетнамның Сайгон аймағында "Көк бүркіт" операциясын жүргізген кезде "Стратовизия" теледидар технологиясын пайдаланды. Телевизиялық бағдарламалар екі арнада екі түрлі көрерменге бағытталған: бірі жалпы халыққа, екіншісі Оңтүстік Вьетнамдағы АҚШ әскерлерінің ақпараттандырылуы мен ойын-сауығы үшін. 1966 жылғы 3 қаңтарда "Broadcasting" журналында жарияланған мақаласында "Вьетнам әуедегі теледидар алады: осы айда екі арналы қызмет басталады – бірі вьетнамдықтар үшін, екіншісі АҚШ әскерилері үшін" делінген. Оңтүстік Вьетнамның теледидар хабарларын тарату 21 қаңтарда басталады және ол әуеден жүзеге асырылады. Жер бетінде айналып ұшатын екі ұшақ екі телеарнада хабар таратады: бірі Сайгон үкіметінің бағдарламаларын, екіншісі – АҚШ бағдарламаларын көрсетеді. Жобаны АҚШ Әскери-теңіз күштері басқарады. АҚШ Ақпарат агенттігі мен Халықаралық даму агенттігі де қатысады. Екі Lockheed Super Constellation ұшағын өзгерту жұмыстары Эндрюс Әуе күштері базасында Әскери-теңіз күштерінің электроника мамандарымен жүргізілуде. Бұл жоба Куба мен Доминикан Республикасы дағдарыстары кезінде Әскери-теңіз күштері қолданған, сол елдерге радио және теледидар хабарларын жіберген хабар тарату ұшағының нәтижесі болып табылады. Сол мақалада 1965 жылғы қазан айында өткен бейсболдан әлем чемпионатында Stratovision әскерлерге ойындарды жеткізу үшін де қолданылғаны айтылған. Ұшақ Калифорниядан "Америка дауысының" радио хабарларын қабылдап, сигналды жердегі хабар тарату станциясына жіберген. Халықаралық даму агенттігі (AID) әскери пошталық алмасу қызметі арқылы түрлі отандық қуат көздерінде жұмыс істеуге бейімделген 1000 монохромды, 23 дюймдік теледидар сатып алды және олар 1965 жылғы 28 желтоқсанда Оңтүстік Вьетнамға әуемен жеткізілді. Олар Сайгон маңындағы қоғамдық орындарға орналастырылуы тиіс болды. AID сондай-ақ Оңтүстік Вьетнамға барлығы 2500 теледидар жеткізу үшін 2,4 миллион доллар жұмсады. Жобаның барлық жұмысын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің капитаны Джордж С. Диксон қадағалап отырды. Ол ұшақтарға AM, FM, қысқа толқынды және теледидар таратушыларын орнатуды жоспарлап, олардың қуатын борттағы 100 кВт дизельді генератордан алуды көздеді. Ұшақтар кинофильмдер мен бейнежазбалардан бағдарламаларды ғана емес, сонымен қатар өздерінің тікелей эфирлік бағдарламаларын жасау үшін тікелей эфирлік камераларды да пайдаланатын болады. Жердегі хабарлар ұшақтан 11-арнадағы Қарулы Күштер теледидары және 9-арнадағы вьетнам тіліндегі бағдарламаларға қосылған теледидарларға қабылданады. Радиодағы хабарлар AM үшін 1000 кГц, FM үшін 99,9 МГц жиілігінде бапталады. 1966 жылғы 7 ақпанда "Broadcasting" журналы бірқатар техникалық мәселелер шешілгеннен кейін 9-арнадағы алғашқы хабар кешкі сағат 19:30-да басталатынын, онда Оңтүстік Вьетнамның премьер-министрі Нгуен Цао Кьи және АҚШ елшісі Генри Кэбот Лодж түсірілген видеоролик көрсетілетінін, содан кейін кешкі сағат 20:00-де 11-арнада генерал Весморленд екі сағаттық бағдарламаны ұсынатынын, оның бір сағаты Нэшвилл, Теннессиде түсірілген Grand Ole Opry бағдарламасынан құралатынын хабарлады. Одан кейін вьетнамдық арна күн сайын бір жарым сағат, ал АҚШ арнасы күн сайын үш сағат көрсетіледі. 1966 жылғы 8 ақпанда "The New York Times" газетінде жарияланған "Оңтүстік вьетнамдықтар алғашқы телешоуды көреді" деген мақаласында Оңтүстік вьетнамдық көрермендердің дыбысты жақсырақ естіу үшін теледидардың дыбыс күшін арттыру керектігі айтылды. АҚШ-тың NWB телеарнасының 11-арнасында Боб Хоуптың "Голливуд Вьетнамға сәлем" деп аталатын екі сағаттық арнайы бағдарламасы көрсетілді, содан кейін жарты сағат бойы Grand Ole Opry және тағы жарты сағат "Менің құпиям бар" викторинасы көрсетілді. Шоулардың тұрақты тізіміне "Бонанза", "Перри Мейсон", "Эд Салливан шоуы" және Джонни Карсонды басты рөлдегі "Tonight Show" кірді.

During the Vietnam War, the United States Navy used Stratovision television technology when it flew Operation Blue Eagle from 1966 to 1972 over the Saigon area of South Vietnam. The television programs were aimed at two audiences on two channels: one was aimed at the general public and the other was intended for the information and entertainment of US troops who were stationed in South Vietnam. On January 3, 1966, a Broadcasting magazine article, "Vietnam to get airborne TV: Two channel service —one for Vietnamese, other for U. S. servicemen—starts this month", noted:
Television broadcasting in South Vietnam begins January 21 and it's going to be done from the air. Two airplanes, circling above the ground, will broadcast on two TV channels—one transmitting Saigon government programs; the other U. S. programs. The project is being handled by the U. S. Navy. Also involved are the U. S. Information Agency and the Agency for International Development. Work on modifying two Lockheed Super Constellations has been underway by Navy electronics experts at Andrews Air Force Base The project is an outgrowth of a broadcasting plane used by the Navy during the Cuban and Dominican Republic crises when both radio and television were beamed to home in those countries. The same article went on to report that during the Baseball World Series of October 1965 Stratovision had also been used to bring the games to the troops. The aircraft had picked up Voice of America radio broadcasts from California and relayed the signal to a ground broadcasting station. The Agency for International Development (AID) had purchased through the military Post Exchange Service, 1,000 monochrome, 23 inch television sets modified to operate on a variety of domestic power sources, and which had been airlifted to South Vietnam on December 28, 1965. They were to be put into community facilities around Saigon. AID was also spending $2.4 million to supply a total of 2,500 TV sets to South Vietnam. The entire project was under the control of Captain George C. Dixon, USN. He claimed to be installing AM, FM, shortwave and TV transmitters on the aircraft which would get their power from an onboard 100 kW diesel fueled generator. The planes would not only relay programs from film chain kinescopes and video recorders, but they would also have live cameras to create their own live programs. Ground transmissions would be received from the aircraft on TV sets tuned to channel 11 for Armed Forces Television, and channel 9 for programs in Vietnamese. On radio the broadcasts would be tuned to 1000 kHz for AM and 99.9 MHz for FM. On 7 February 1966, Broadcasting magazine reported that after working out a number of technical problems that the first show on channel 9 would begin at 7:30 p. m. and feature South Vietnamese Prime Minister Nguyen Cao Ky and U. S. Ambassador Henry Cabot Lodge in a videotaped production, followed by channel 11 at 8 p. m. with General Westmoreland introducing a two hour program which incorporated one hour of the Grand Ole Opry filmed in Nashville, Tennessee. After that the Vietnamese channel would be seen for one and half hours a day and the U. S. channel for three hours daily. On 8 February 1966 The New York Times article "South Vietnamese Watch First TV Show" reported that South Vietnamese viewers had to strain their ears because the speakers on the TV sets would need to be amplified if they were going to be heard by a room full of people watching THVN TV channel 9. The U. S. programming on NWB TV channel 11 was Bob Hope in a two hour special called Hollywood Salute to Vietnam, followed by half an hour of the Grand Ole Opry and another half hour of the quiz show I've Got a Secret. The regular line up of shows included Bonanza, Perry Mason, The Ed Sullivan Show, and The Tonight Show Starring Johnny Carson.

1999 ж. Югославия Федеративтік Республикасына НАТО-ның бомбалауы

EC 130 Commando Solo 1999 жылы НАТО-ның Югославия Федеративтік Республикасына жасаған бомбалау кезінде, күмәнді нәтижелермен пропагандалық соғыста пайдаланылды. Өндірісі өте арзан болды, Югославия Федеративтік Республикасындағы жергілікті теледидар стандарттарынан төмен сапада, слайд-шоу және баяндама негізіндегі жаңалықтар таратылды. Қабылдау сапасы өте нашар еді, таралу аймағы да шағын болды.

Ирак соғысы

2000 жылдары EC 130 Commando Solo ұшағы әртүрлі теле- және радио жиіліктері арқылы АҚШ үшін ақпарат пен насият таратуға қолданылды. Ол Босния және Ирак сияқты бірнеше операция аймақтарында пайдаланылды.

Пираттық теледидар

1969 жылы Ұлыбританияда "Радио Каролина" атты кемедегі пират радиостансасын құрған Ронан О'Рахилидің сол кезде эфирде болмаған "Каролина Телевидениесін" іске қосуға дайындалып жатқаны туралы хабарлар тарады. Оның жоспары бойынша, екі ұшақ – біреуі жұмыс істеп, екіншісі резервте болып, Stratovision жүйесі арқылы Ұлыбританияға коммерциялық телебағдарламалар тарату көзделген. Бұл туралы әңгімелер біраз уақытқа созылғанмен, жоба іске аспады. Қазіргі күнге дейін Stratovision арқылы ешбір пират радиостанса немесе телеарна жұмыс істеген емес.

Уақытша қызмет түрінде пайдалану

Кабельдік-оптикалық теледидар жүйелерінің және тікелей спутниктік хабар тарату қызметтерінің пайда болуы Stratovision-ды теледидарды тұрақты жеткізу құралы ретінде ығыстырды. Stratovision концепциясы жердегі хабар тарату стансалары мүмкін болмайтын және үлкен аумақтарды телебағдарламамен қамтамасыз ету қажет болған жағдайларда, уақытша шешім ретінде қолданыла береді.

Танымал мәдениет

1986 жылы түсірілген «Riders of the Storm» (немесе «The American Way») комедиялық фильмінің сюжеті ұқсас идеяға негізделген, онда Вьетнам соғысының ардагерлері тобы үнемі ұшып жүрген B-29 бомбалаушысынан пираттық телеарнаны («S&M TV») басқарады. 1950 жылы Роберт А. Хайнлайнның «Айды сатқан адам» әңгімесінде де вертолеттерді пайдаланатын ұқсас жүйе айтылады.