Кіріспе

Fort Dayton) – қазіргі Нью-Йорк штатының Херкимер қаласында, Мохок өзенінің солтүстік жағында орналасқан Американдық Тәуелсіздік соғысы кезіндегі форт. Бұл жерде бұрын Француз және Үндістер соғысы кезінде де бекініс салынған болатын. Оны Нью-Йорк штатының Герман Флатс қаласында, Мохок өзенінің оңтүстік жағында орналасқан Форт Херкимермен шатастыруға болмайды.

Тарих

Форт Дейтон 1776 жылы құрылыс жұмыстарын басқарған полковник Элиас Дейтонның есімімен аталады. Бұл Мохок аңғарында салынған көптеген қамалдардың бірі еді. Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, форт "бірнеше бұзылған блокхаустан жақсырақ емес" деп сипатталды. 1776 жылдың күзінде генерал Филипп Шуйлердің бұйрығымен, 3-ші Нью-Джерси полкінің полковнигі Элиас Дейтонның қадағалауымен қайта салынды. Бұл ағаш және топырақтан тұрғызылған бекініс, ауылдың ең биік жерінде орналасқан тас шіркеуді және басқа да ғимараттарды қоршап тұрды, ол бұрын "Тас тізбегі" деп белгілі болған. Форт Дейтонды бақылайтын төбеде де блокхаус салынған. 1777 жылдың 4 тамызында генерал Николас Херкимер Трайон округінің милициясынан шамамен 900 әскерді Дейтон фортында жинады. Олар полковник Питер Гансвортты, Барри Сент-Легердің британдық және үнді әскерлерімен қоршауда қалған Стэнвикс фортына қолдау көрсету үшін аттанды. Геркимердің әскері, көбінесе Палатин неміс қоныс аударушыларынан құралған, Мохок өзенінің солтүстік жағалауымен жүріп, бірінші түнде Стерлинг (Старинг) ағысының батысында орналасты. 6 тамызда Геркимердің әскері кішкентай шатқалда Сент-Легердің британдық, тори және үнді әскерлерінің шабуылына ұшырады. Генерал Геркимердің өзі жараланды, бірақ Орискани шайқасы деп танылған шайқаста әскерін басқаруын жалғастырды. Генерал Геркимер 17 тамызда қазіргі Данубе қаласының жанындағы үйінде алған жарақатынан көз жұмды. 1779 жылдың 18 ақпанында Генри Уильям Дуайт өзінің бауырына: "Бұл жердегі халық әскер және азық-түлік жағынан қатты назарсыз қалдырылған" деп хат жазды. Ол "дән жоқ, сиыр еті де аз" деп шағымданды. (Sedgwick Papers)

Форт Дейтонға бірнеше рет шабуыл жасалды, соның ішінде 1778 жылғы Неміс Флатттарына жасалған шабуыл да бар. Форт Дейтон Йоханн Кристиан Шеллге Шелл Бушындағы тұруынан кейін көмек көрсеткен және Тори көшбасшысы Уолтер Батлер мен оның әскерін қуған әскерлер үшін де база болды. 1781 жылы Стэнвикс форты қиратылғаннан кейін ол Мохок аңғарындағы ең батыс фортқа айналды және 1782 жылы Мохок көшбасшысы Джозеф Брантпен қоршауға алынды.

Соғыстан кейін

1783 жылдың шілдесінде генерал Джордж Вашингтон Мохок аңғарына инспекциялық сапармен келген кезде Форт-Дейтонды аралады. Форт ақырында тасталып, 1832 жылы Эри каналын салу үшін бұзылып жатыр. Форт-Дейтон орнындағы ескерткішті Геркимердегі Солтүстік Бас көшесіндегі Тарихи Төрт бұрыштың қиылысында табуға болады. 1778 жылғы шабуыл және 1782 жылғы қоршау тарихи «Мохок барабандары» романында және 1939 жылғы осы кітапқа негізделген фильмде бейнеленген.

Археология

2015 жылы Геркимер округінің тарихи қоғамы (Нью-Йорк штаты) Форт-Дейтонның нақты орнын табу үшін іздеу жұмыстарын ұйымдастырды. Геркимер қаласында жүргізілген археологиялық қазбалардың бірінде құбырлар мен құдық табылғанмен, зерттеушілердің пікірінше, осы заттардың ешқайсысы он тоғызыншы ғасырдың ортасынан бұрынғы емес.