Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Мэриленд және Вирджиния штаттарындағы бес канал
Five canals in Maryland and Virginia, USA
Патоумак каналы, кейде Потомак каналы деп аталады, АҚШ-тың Мэриленд және Вирджиния штаттарында орналасқан, қазіргі Вашингтон, округ Колумбия аймағының жоғары жағындағы Потомак өзеніндегі тасылдарды айналып өту үшін салынған бес қолданысқа жарамсыз каналдардың жиынтығы. Олардың ең танымал каналы – Ұлы сарқырама айналып өтетін канал, оның қалдықтары Ұлттық саябақтар қызметімен басқарылады, себебі ол Ұлы сарқырама саябағының құрамына кіреді, ал ол Джордж Вашингтон ескерткіштік жолының ажырамас бөлігі. Каналдың бірінші бөлігі 1795 жылы ашылды және 1828 жылы канал қызметін тоқтатты.
The Patowmack Canal, sometimes called the Potomac Canal, is a series of five inoperative canals located in Maryland and Virginia, United States, that was designed to bypass rapids in the Potomac River upstream of the present Washington, D. C., area. The most well known of them is the Great Falls skirting canal, whose remains are managed by the National Park Service since it is within Great Falls Park, an integral part of the George Washington Memorial Parkway. The first section of the canal opened in 1795, and the canal ended operations in 1828.
Каналды жоспарлау
Джордж Вашингтон үшін Потомак өзенін Огайо өзенінің аңғарына дейін кеме жүзе алатын ету жобасынан артық ешбір іс-шара болған жоқ. Революциялық соғыстан кейінгі белгісіз кезеңде Вашингтон, жақсы көлік және сауда Аллегени тауларының батысынан жерлерді АҚШ-қа тартады және "сол адамдарды ешқашан үзілмейтін тізбекпен бізге байланыстырады" деп сенді. "Жол, - деп жазды Вашингтон, - оңай және біздің ең айқын мүддемізге сәйкес келеді. Ол – сол аймақтың өнімдерінің біздің нарықтарымызға өтуіне кең есік ашып, жолды тегістеу". Батысқа қарай ағып жатқан Потомак өзені сол "есік" бола алатын. Бұл, шығыс жағалауға және Атлантика арқылы саудаға қолжеткізе алатын, сонымен қатар батыс шебіне қолжеткізе алатын Огайо өзенінің бастауы арасындағы ең қысқа мүмкін жол еді. Бірақ саяси және физикалық кедергілерді жеңу қажет болды. Потомак өзенін ашу үшін Вирджиния және Мэриленд штаттарының ынтымақтастығы қажет еді, олардың екеуі де өзенмен шектесетін. 1784 жылы Вашингтон штаттардың жиналыстарын Камберленд, Мэриленд және Джорджтаун маңындағы тасқын сулары арасында Потомак өзенін жақсарту үшін компания құруға көндірді. 1785 жылдың 17 мамырында құрылған Патомак компаниясы екі штаттың да директорлары мен жазылушыларын тартты. Содан кейін Вашингтон өзінің күнделігінде "Патомак компаниясының президенті лауазымы менің мойныма түсті" деп жазды. Ол жобаны елдің бас атқарушысы (АҚШ Президенті) болғанға дейін басқарды. 1785 жылы Вашингтонның үйінде кездескен Вирджиния және Мэриленд делегаттары өзенде еркін сауданы қамтамасыз ететін Вернон тауы келісімін жасады. Вирджиния және Мэриленд заң шығарушылары келісімді бекітті, содан кейін барлық 13 штатты 1786 жылы Аннаполистегі конвенцияға делегаттар жіберуге шақырды, "олардың ортақ мүдделері үшін коммерциялық ережелерінде бірыңғай жүйе қаншалықты қажет болуын қарастыру үшін". Аннаполис конвенциясы келесі мамыр айында Филадельфиядағы жалпы жиналысқа әкелді. Осылайша, Джордж Вашингтонның Потомак өзеніндегі мемлекетаралық ынтымақтастыққа қолдау көрсетуі 1787 жылғы Конституциялық конвенцияға жол ашты.
Few ventures were dearer to George Washington than his plan to make the Potomac River navigable as far as the Ohio River Valley. In the uncertain period after the Revolutionary War, Washington believed that better transportation and trade would draw lands west of the Allegheny Mountains into the United States and "bind those people to us by a chain which never can be broken." "The way," Washington wrote, "is easy and dictated by our clearest interest. It is to open a wide door, and make a smooth way for the produce of that Country to pass to our Markets." As a waterway west, the Potomac River could be that "door." It was the shortest potential route between tidewater, with access to East Coast and trans Atlantic trade, and the headwaters of the Ohio River, with access to the western frontier. But both political and physical obstacles had to be overcome. Opening the Potomac required cooperation of Virginia and Maryland, both of which bordered the river. In 1784, Washington convinced the states' assemblies to establish a company to improve the Potomac between its headwaters near Cumberland, Maryland, and tidewater at Georgetown. The Patowmack Company, organized May 17, 1785, drew directors and subscribers from both states. Then, Washington wrote in his diary, the office of president of the Patowmack Company "fell upon me." He presided over the project until he became the nation's chief executive (President of the United States). Delegates from Virginia and Maryland, meeting at Washington's home in 1785, drew up the Mount Vernon Compact, providing for free trade on the river. Virginia and Maryland legislators ratified the compact and then invited all 13 states to send delegates to a convention in Annapolis in 1786 "to consider how far a uniform system in their commercial regulations may be necessary to their common interest." The Annapolis Convention led to a general meeting in Philadelphia the following May. Thus, George Washington's lobbying for interstate cooperation on the Potomac helped prepare the way for the Constitutional Convention of 1787.
Каналды салу
Бес арна жасалды: Кіші шарлауық, Үлкен шарлауық, Сенека шарлауығы (Сенека өзенінің қарсы жағында), Шенендоаның Пейн шарлауығы және Хаус шарлауығы (Харперс-Ферридің жанында, Вирджиния штаты, қазіргі Батыс Вирджиния штаты). Үш арнаға құлыптар қажет болмады: Сенека, Хаус және Пейн шарлауықтары. Кіші шарлауықта уақытша ағаш құлыптар қолданылды. Үлкен шарлауықта Потомак өзені де кеме жүруге физикалық кедергі келтірді. Ол Камберлендтен теңіз деңгейіне дейін 200 шақырымға созылып, 600 футқа төмендейді. Көктемгі жаңбырлар өзенді қауіпті деңгейге дейін көтереді, ал жазғы құрғақшылық оны кешіп өтуге мүмкін емес етеді. Өзенді тіпті аз су айдағы кемелермен жүзуге қолайлы ету үшін Патоумак компаниясы өзен төсегінің бөліктерін теріп, бес шарлауықты айналып өтуге мәжбүр болды.
Five skirting canals were made: Little Falls, Great Falls, Seneca Falls (across from Seneca Creek), Payne's Falls of the Shenendoah, and House Falls, (near Harpers Ferry, Virginia, now West Virginia). Three of the canals did not require locks: the Seneca Falls, House Falls, and Payne's Falls. Little Falls used wooden locks, which were not meant to be permanent. At Great Falls, the Potomac presented physical obstacles to travel as well. Narrow and winding in places, it drops over 600 feet in 200 miles from Cumberland to sea level. Spring rains swell the river to dangerous heights; summer droughts can render it impassable. To make the river navigable by even shallow draft boats, the Patowmack Company had to dredge portions of the riverbed and skirt five areas of falls.
Кішкентай құламалар каналы
Литтл-Фолс каналы өзеннің Мэриленд жағында 3814 ярдты құрады. Қазіргі Флетчердің қайық үйі тұрған жерге жақын алғашқы шлюздер ағаштан салынған, ал канал 1795 жылы аяқталды. Бұл ағаш шлюздер 1817 жылы тас шлюздерге алмастырылды, олардың көтерілу биіктігі 37 фут болды. Алғашқы екі шлюз Марта Вашингтон мен Джордж Вашингтонның құрметіне "Марта" және "Джордж" деп аталды. Кейін бұл канал Чесапик және Огайо каналына (C&O) ішінара №1 қоректендіргіш ретінде, ал Флетчердің қайық үйіне дейін 5-ші шлюзден бастап каналдың өзі ретінде қайта қолданылды. Тас шлюздердің қалдықтары Балтимор және Огайо темір жолы (B&O) 1910 жыл шамасында Джорджтаун тармағын салған кезде қиратылды. (Бұл темір жол желісі кейін тасталып, 1990 жылдары Капитал Крессент жолына айналдырылды.)
The Little Falls canal ran 3814 yards on the Maryland side of the river. The original locks, near today's Fletcher's Boat House, were made of wood, and the canal was finished in 1795. These wooden locks were replaced with stone locks in 1817, and had a lift of 37 feet. The first two locks were named "Martha" and "George" (after Martha Washington and George Washington). This canal was later repurposed for the Chesapeake and Ohio Canal (C&O), partially as Feeder #1, and as the canal itself from Lock 5 to just before Fletcher's Boat House. The remains of the stone locks were destroyed when the Baltimore and Ohio Railroad (B&O) built its Georgetown Branch line c. 1910. (The rail line was later abandoned and converted to the Capital Crescent Trail in the 1990s.)
Ұлы құламалар каналы
Ең қиын міндет – Потомак өзенінің Ұлы сарқырамасынан өту үшін шлюздері бар канал салу болды. Өзен тастың үстінен құлай келіп, бір шақырымдай жерде шамамен 80 метрге түседі. Жылдам ағыстар, қатты тау жыныстары және қаржылық және еңбек мәселелері Ұлы сарқырамадағы Патоумак каналының құрылысын қиындатты. Құрылыс 1785 жылы басталды және аяқталуына он жеті жыл кетті – өзен бойындағы он шақырымдай қашықтықтағы жаңа федералды қала Вашингтонды іздеуге, салуға және қоныстандыруға кеткен уақыттан алты жыл артық. Құрылысқа инженерлік білім мен 18 ғасырдағы Америкада оңай табылмайтын жұмыс күші қажет болды. Ұжымдарда білікті емес жұмысшылар, білікті үй шаруашылық қызметкерлері және жақын жердегі плантациялардан жалдаған құлдар болды. Жұмыс қиын және қауіпті болды. Елдегі қара ұнтақтың жарылысын қолданудың алғашқы мысалдарының бірі ретінде жұмысшылар соңғы үш шлюз үшін тас жартастардан арна жасады. Каналдың ұзындығы 1820 метр, ол 1801 жылы аяқталды және 1802 жылы қозғалысқа ашылды. Оның бес шлюзі кемелерді Ұлы сарқыраманы айналып өту үшін көтеріп немесе түсіріп, Мэриленд штатындағы өзеннің арғы жағындағы Сенека карьерінен алынған қызыл құмтастан салынды. Каналдың барлық бөлігінен өтуге шамамен бір сағат уақыт кетті. Құрылыс алаңының маңында Патоумак компаниясының кеңсесі және жұмысшылардың үйі болу үшін толыққанды қала өсті. Қаланың негізін қалаушы, Революциялық соғыс батыры Жеңіл атты Гарри Ли оған Матильдавиль деп ат қойды. Роберт Лидің әкесі Гарри Ли қалаға өзінің бірінші әйелі Матильда Лидің құрметіне ат берді.
By far the most demanding task was building a canal with locks to bypass the Great Falls of the Potomac River. Roaring over the rocks, the river drops nearly 80 feet in less than a mile. Swift currents, solid rock, and constant financial and labor problems hindered progress on the Patowmack Canal at Great Falls. Construction begun in 1785 and took seventeen years to complete six years longer than the time required to locate, build, and begin occupying a new federal city, Washington, D. C., ten miles downriver. Construction required engineering skills and a labor force not easily found in 18th century America. Crews consisted of unskilled laborers, skilled indentured servants, and slaves rented from nearby plantations. The work was difficult and dangerous. With one of the earliest uses in this country of black powder blasting, workers forced a channel through the rock cliffs for the final three locks. The canal is 1,820 yards long and was completed in 1801, and opened to traffic in 1802. Its five locks raised or lowered boats to skirt around Great Falls, and were constructed of red sandstone from the Seneca Quarry across the river in Maryland. Locking through the whole canal could be accomplished in about an hour. An entire town grew up around the construction site to serve as headquarters for the Patowmack Company and home for the workers. The town was named Matildaville by its founder, the Revolutionary War hero Light Horse Harry Lee. Harry Lee, the father of Robert E. Lee, named the town for his first wife, Matilda Lee.
Сенека құлдыраулары каналы
Бұл каналдың ұзындығы 1320 ярдты құрады және 7 футқа төмен түссе де, шлюздері болған жоқ, ол Вирджиния жағында орналасқан. Бұл канал 1785 жылы салынды. Кейбір қайықшылар бұл каналды "Bullring Canal" деп атаған (Томас Мурдың 1820 жылғы жазбаларында бұл құламалар "Bullring Falls" деп аталған), және ол екі қысқа, жағалай каналдан тұрады, олардың арасында шамамен бір шақырымдай су ағыны болған. Ескерту: Харперс-Ферри маңындағы каналдарға қатысты Потомак компаниясының тізімдерінде де көптеген шатасулар бар, олардың бірінен әлде бірі "Шенноа каналы" деп аталады (кейде қате түрде).
This canal was 1,320 yards long and despite going down 7 feet, had no locks, and is on the Virginia side. This was worked on in 1785. This was also called the Bullring Canal by some boatmen (the falls also being called "Bullring Falls" according to Thomas Moore's 1820 writings), and was made up of two short skirting canals with a "short sheet of water about a quarter mile" between them. Note: There is a good deal of confusion, even in the Potomac Company Records, to the canals around Harpers Ferry, more than one being called the "Shenandoah Canal" (sometimes inaccurately).
Басқа да жақсартулар
Потомакқа басқа да салалар жұмыс жүргізді, мысалы Конокочейг ағысы, Монокаси өзені, Паттерсон ағысы, Оңтүстік тармағы, Какпон ағысы, Опекуон ағысы және Шенандоа өзені. Гондолалар – бір рет қолданылатын, шамамен 60x10 фут көлемді, көп тонна жүкті таситын ағаштан жасалған салдар еді. Sharper – 60 футқа 7 фут көлемді, түбі жалпақ қайықтар. Бұлар да өзенмен итеріліп жүргізілді, бірақ олар көктемгі су тасқыны кезінде Потомак өзенінің сайлауларынан жыл бойы 45 күн ғана өте алатындықтан, олар көп қолданылмады. Кемелердің апатқа ұшырауы және жүктің жоғалуы жиі болғандықтан, Куни (Литл Фолсқа жақын кішкентай елді мекен) халқы апаттардан құтылған көмірмен, ұнмен, етпен (және т.б.) жақсы қамтамасыз етілген деп жазылған.
Some other tributaries to the Potomac had work done on them, such as Conococheague Creek, the Monocacy River, Patterson Creek, South Branch, Cacpon Creek, Opequon Creek, and the Shenandoah River. Gondolas were one use log rafts, about 60 by 10 feet, and held many tons of cargo. Sharpers were flatbottomed boats 60 feet by 7 feet. These also were poled down the river, but were not used as much, since they could only get through the shallows of the Potomac 45 days per year during spring flooding. Wrecks and loss of cargo were probably frequent, since it is written that the people of Cooney (a hamlet near Little Falls) was well supplied with coal, flour, meat (etc.) from wrecks.
Каналды пайдаланудың аяқталуы
Эри каналы 1825 жылы ашылды және бірден Үлкен көлдер мен Шығыс жағалауы арасындағы байланысты бақылайтын басты бәсекелес айналды. Патовмак компаниясы 1828 жылы өз активтері мен міндеттемелерін жаңа құрылған C&O Canal компаниясына тапсырды. Жаңа компания 1830 жылы Патовмак каналын (Литл-Фолс бөлімінен басқа) одан да маңызды жобаға тоқтатып, Джорджтауннан Питтсбургке дейінгі жасанды су жолын салуға кірісті. Патовмак компаниясы қаржылық тұрғыдан сәтсіз болғанымен, оның құрылысшылары шлюздерді салу инженериясының негізін қалады және елдің дамуы үшін маңызды канал құрылысының толқынын тудырды. C&O каналының құрылысы Литл-Фолс айналма каналының жоғары жағында, 6-шы шлюздің жанында басталды. Соңында, Кішкентай құлама айналма каналы өзгертіліп, C&O каналының арнасы ретінде қайта қолданылды, сондай-ақ кейбір түзетулерден кейін оның сумен жабдықтау каналына (Inlet #1) айналды. 5-ші шлюзден Флетчердің қайық үйіне дейінгі бөлік Литл-Фолс айналма каналының төсегі болып табылады. Джордж Вашингтон өмір бойы армандаған кеме жүру жобасының аяқталуын көре алмады. Бірақ ол құрылыс барысында каналға барып, жұмыстың барысын тексерді. Ол 1799 жылы, Грейт-Фолс каналы ашылғанға дейін екі жыл бұрын қайтыс болды. Бірақ ұзақ мерзімде Вашингтонның тікелей, ұзақ қашықтықтағы сауда желісімен байланысқан күшті мемлекет туралы көрегендігі іске асты. Оның жиі айтатын тосты: "Потомак өзенімен кеме қатынасына сәттілік!" – американ тарихының бір бетіне жазылды.
The Erie Canal opened in 1825, and immediately became a rival, controlling a connection between the Great Lakes and the Eastern Seaboard. The Patowmack Company folded in 1828, turning over its assets and liabilities to the newly formed C&O Canal Company. The new company abandoned the Patowmack Canal (except for the section at Little Falls) in 1830 for an even more ambitious undertaking: a man made waterway stretching from Georgetown to Pittsburgh. Although the Patowmack Company was a financial failure, its builders pioneered lock engineering and stimulated a wave of canal construction important to the country's development. Groundbreaking for the C&O Canal took place close to Lock 6, near the upstream side of the Little Falls Skirting Canal. In the end, the Little Falls skirting canal was modified and repurposed for the C&O Canal prism as well as becoming its feeder canal (Inlet #1), after some modifications. From Lock 5 to almost Fletcher's Boat House is the bed of the Little Falls Skirting Canal. George Washington did not live to see the completion of the navigation project that had been his obsession since youth. But he did take pride in visiting the canal during the construction to inspect its progress. He died in 1799, two years before the canal opened at Great Falls. But in the long run Washington's vision of a strong nation linked by a direct, long distance trade network came true. His frequent toast, "Success to the navigation of the Potomac!" became a footnote of American history.
Қазіргі уақытта демалыс мақсатында пайдалану
1930 жылы АҚШ Конгресі каналдарды парк ретінде мақұлдады. Ұлттық саябақтар қызметі 1966 жылы оның басқаруын өз міндетіне алды. Патоумак каналын сақтау – саябақтың ерекше ресурстарын қорғау және сақтау жөніндегі Ұлттық саябақтар қызметінің үздіксіз жұмысының бір бөлігі. Патоумак каналы мен Матильдавл қирабалары 1979 жылғы Археологиялық ресурстарды қорғау заңымен қорғалады. Бұл заң археологиялық ресурстарды қазуға, алып кетуге немесе орын ауыстыруға тыйым салады. Патоумак каналының жас мемлекеттің дамуындағы маңызы оның Ұлттық тарихи маңызы бар орын ретінде тағайындалуынан көрінеді. Патоумак каналы – Ұлттық тарихи құрылыс-инженерлік ескерткіші және Вирджинияның тарихи ескерткіші. Сенека каналының қалдықтары Вирджиния жағында, Виолет шлюзінің (C&O каналында) қарсы бетінде әлі де сақталған.
In 1930 the U. S. Congress authorized the canals as a park. The National Park Service took on responsibility for its management in 1966. The preservation of the Patowmack Canal is part of the Park Service's continuing efforts to protect and preserve special resources of the park. The Patowmack Canal and Matildaville ruins are protected by the Archaeological Resources Protection Act of 1979. This law prohibits excavation, removal, or displacement of archaeological resources. The significance of the Patowmack Canal in the development of the young nation is evident in its designation as a National Historic Landmark. The Patowmack Canal is a National Historic Civil Engineering Landmark, and a Virginia Historic Landmark. The remains of the Seneca canal still exist on the Virginia side, opposite Violette's lock (on the C&O Canal).
Қонақтар туралы ақпарат
Грейт Фоллс паркі күн сайын ашық, кіру үшін ақы төленеді. Паркте қауіпсіздік ең маңызды мәселе. Алкоголь, ашық от жағу, жүзу, кез келген ашық судың ішінде жүзу немесе кесіп өту секілді әрекеттерге тыйым салынған. Great Falls паркінде тауға шығу және каякпен жүзу сияқты спорттық іс-шаралармен тек тәжірибелі, қауіпті жағдайлармен және қауіпсіздік шараларымен таныс адамдар ғана айналысуы керек. Бұл өте қауіпті аймақ, жазатайым оқиғалардың салдарынан өлім жағдайлары жиі кездеседі. 2001-2013 жылдар аралығында паркте 27 адам қаза тапты. Патоумак каналы жолы 1-ші шлюзге дейін мүгедектер коляскасымен қолжетімді. Жолдың беті тығыздалған топырақтан тұрады, жаяу жүргізу жолдары жоқ. Ұлттық парктер қызметі 2005 жылдың қаңтарында Грейт Фоллсқа мүгедектер коляскасымен қолжетімді қарау алаңын ашты және 2005 жылдың мамыр айының соңында аяқталуға тиіс Грейт Фоллсқа екінші қарау алаңын жөндеу жұмыстарын жүргізіп жатыр. Каналдың Грейт Фоллс бөлігі, Матильдавиллдің археологиялық қалдықтары және басқа да жақын маңдағы каналмен байланысты орындар 1982 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, бұл елдегі ірі масштабты азаматтық инженерлік жобалардың бірі және Джордж Вашингтон мен Джеймс Мэдисон сияқты елдің негізін қалаушыларының көзқарастарын көрсетеді.
Great Falls Park is open to the public daily, with an admission fee. Safety is a primary concern in the Park. Prohibited activities include alcohol, open fires, swimming, wading or crossing of any open water. Sporting activities such as rock climbing and kayaking at Great Falls Park should be conducted only by experienced persons familiar with the dangers and safety protocols involved therein. These are dangerous grounds and accidental deaths are not uncommon. The park had 27 deaths between 2001 and 2013. The Patowmack Canal Trail is accessible by wheelchair as far as Lock 1. The trail surface consists of compacted soil with no curbs. The National Park Service opened a wheelchair accessible overlook to the Great Falls in January 2005 and was renovating a second overlook to the Great Falls due for completion in late May 2005. The Great Falls section of the canal, along with the archaeological remains of Matildaville and other nearby canal related sites, were designated a National Historic Landmark in 1982, as one of the nation's earliest efforts at large scale civil engineering, reflective of the visions of two of its Founding Fathers, George Washington and James Madison.