Кіріспе

Канадалық кәсіподақ жетекшісі (1944 жылы туған)

Базил Элдон "Базз" Харгроув (8 наурыз 1944 жылы туған) – канадалық еңбек қозғалысының қайраткері және Канадалық автожұмысшылар кәсіподағының бұрынғы ұлттық президенті. Қазір Торонто Метрополитен университетінің Тед Роджерс басқару мектебінде ерекше қонақ профессор болып жұмыс істейді. Жаңа Брансуик провинциясының Бат қаласында туған Харгроув алғаш рет Онтарио штатының Виндзор қаласындағы Chrysler жинау зауытында желілік жұмысшы ретінде автомобиль саласында жұмыс істеген. 1992 жылы Боб Уайттан кейін CAW президенті болып тағайындалды. 2008 жылдың 8 шілдесінде 65 жасқа толғанға дейін зейнетке шығу ниетін білдірді. CAW Ұлттық атқару комитеті мен қызметкерлері сол кездегі CAW Local 444 президенті Кен Левензаны Харгроувтың орнына ұлттық президенттік лауазымға ұсынды, ал 2008 жылдың 6 қыркүйегінде Левенза арнайы кәсіподақ съезінде ресми түрде сайланды. 1998 жылы Харгроув Уэйн Скенмен бірлесіп «Махаббат еңбегі: Адамгершілік Канаданы құру жолындағы күрес» атты кітап жазды. Сондай-ақ 1998 жылы Брок университеті оған құқық докторы ғылыми дәрежесін берді. 2003 жылы Виндзор университетінен, 2004 жылы Уилфрид Лориер университетінен, 2008 жылы Жаңа Брансуик университетінен және 2009 жылы Куинс университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2008 жылы Канада орденінің офицері атанды. Харгроув әлеуметтік кәсіподақшылдықты қолдайтын адам ретінде танымал, ал оның жақтастары CAW-ді белсенді кәсіподаққа айналдырғанын мәлімдейді. Бірақ сайлау саясаты саласында оның басшылығымен CAW солшыл Жаңа демократиялық партияны ұзақ жылдар бойы қолдауын тоқтатып, оның орнына Канада либералдық партиясын қолдады. Харгроув Онтарио еңбек қатынастары жөніндегі кеңесінің делдалдық қызметкері Дениз Смоллға үйленген.

1999 жылғы Онтарио сайлауы

Харгроув 1999 жылғы Онтарио провинциялық сайлауында тактикалық дауыс берудің (кейде «стратегиялық дауыс беру» деп те аталады) басты жақтаушысы болды. Харгроув бұл тәсілді Майк Харристің Прогрессивті консервативтік партиясының үкіметін жеңу мақсатымен ұсынды. Харгроувтың осы тәсілді қолдауы және оның кәсіподағының кейіннен оған ресурстар жұмсауы, КАҚ-ның Онтарионың Жаңа демократиялық партиясын сөзсіз қолдау саясатынан алғашқы маңызды қалың қадам болды. Бірақ КАҚ бұрынғы 1990-1995 жылдардағы Боб Рейдің Жаңа демократиялық үкіметі енгізген «әлеуметтік келісім» үнемдеу шараларына қарсы болғандықтан, Онтарионың Жаңа демократиялық партиясынан біршама шеттенген еді. Дегенмен, 1999 жылғы сайлауда кәсіподақ алғаш рет НДП-ны ресми түрде қолдамады, оның орнына өзінің мүшелерін (және барлық сайлаушыларды) Прогрессивті консервативтік үміткерді жеңуге ең көп мүмкіндігі бар үміткерге – НДП немесе Либералдық партиядан – дауыс беруге шақырды. Тактикалық дауыс беру торилердің тағы да көпшілік үкіметке қайта сайлануына кедересі келмеді, сонымен қатар Жаңа демократия партиясы партияның нашар сайлау көрсеткіштері үшін осыны кінәлады, нәтижесінде 1995 жылғы сайлаудағы 17 депутаттан тек 9-ын ғана қайтаруға қол жеткізді. 1999 жылғы Онтарио сайлауынан кейін Харгроувты Онтарионың НДП-сынан шығаруға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ Харгроувтың провинциялық лидер Говард Хэмптонмен қарым-қатынасы шиеленіскен күйінде қалды.

2006 жылға дейінгі федералды саясат

Харгроув сонымен қатар федералды НДП көшбасшысы Алекса Макдоноудың да ұзақ уақыт бойы сыншысы болды және бірнеше рет оның отставкасын талап етті. Ол Макдонофты федералды НДП саясатын жаңғыртуға жасаған тырысы үшін сынады, бұл саяси орталыққа жылжу және «Үшінші жол» саясатын қабылдауды қамтыды. Харгроув НДП-нің солға қарай жылжуы керектігін бірнеше рет мәлімдеді. 2002 жылы ол НДП төрағалығына кандидат болуды жоспарлады, бірақ өзінің мүмкіндігіне «көзге түсетіндей ынта жоқ» екенін анықтады. Оның орнына ол төртінші орын алған CAW адвокаты Джо Комартинді қолдады. Харгроув бастапқыда Макдоноудың ізбасары Джек Лейтонды жақсы қолдады, ал CAW 2004 жылғы федералды сайлауда федералды НДП-ні толық қолдады. НДП халықтың дауысында маңызды жетістіктерге қол жеткізді, бірақ барлығы 5 мандатты ғана жеңіп алды, жалпы саны 19-ға жетті, бұл 40 немесе одан да көп мандатқа деген үміттерінен әлдеқайда төмен болды. Харгроув премьер-министр Пол Мартин мен Джек Лейтонды 2005 жылғы федералды бюджетке НДП ұсыныстарын қосу шартымен либералдық үкіметті билікте ұстау үшін бюджеттік келісімге келуге көмектескендігі хабарланды. Алайда Харгроув 2005 жылдың қараша айында Консервативтік партияның жетекшісі Стивен Харпер және Квебек блогының жетекшісі Жиль Дюсеппен бірігіп, либералдық үкіметті сенімсіздік дауысы арқылы құлатуына қатысты Лейтонды қатаң сынады. Ол сондай-ақ Лейтон да партияны солға қарай жеткілікті түрде жылжытпайды деп, Макдонофқа қатысты бұрынғы сын-ескертпелерін қайталады. Либералдық азшылық үкіметін құлату келесі сайлауда консерваторлардың азшылық үкіметіне әкелді.

Тактикалық дауыс беру

2006 жылғы Канада федералды сайлауында Харгроув тактикалық дауыс беруді бұрынғы қолдауын жаңартты және CAW мүшелерін (және барлық сайлаушыларды) консервативті кандидатты жеңуге ең көп мүмкіндігі бар кандидатқа – НДП немесе Либерал партиясына дауыс беруге шақырды. 2006 жылғы науқанның соңғы күндері Харгроув Канададағы барлық прогрессивті сайлаушыларды Либерал партияға дауыс беруге шақырды, оның пікірінше, осы партия ғана Канаданың Консервативтік партиясының сайлауда жеңіске жетуіне тосқауыл қоя алады. Ол журналист сұрағанда «идеология маңызды емес» деп ашық айтты. 40 «жеңіске жетуге мүмкіндігі бар» округтердегі НДП-ның қазіргі депутаттары мен кандидаттарын қолдауына қарамастан, Харгроувтың сөзі БАҚ-та Либерал партияны қолдау ретінде кеңінен жарияланды. Бұл туралы сұраған журналистке Харгроув «Джек Лейтонның жүргізген науқанын ұнатпағанын» және Лейтонды «либералдарға шабуылдауға тым көп уақыт жұмсағаны үшін» сынға алғанын айтты. Оның Пол Мартинмен бірге CAW жакеттерін киіп суретке түскені бұл әсерді күшейтті. Ол сайлаушылар консервативтерді жеңе алатын округтердегі қазіргі НДП депутаттары мен НДП кандидаттарын қолдауы керек екенін мәлімдеді.

Жаңа демократиялық партиядан шығу

Харгроувтың стратегиясы ұзақ жылдар бойы НДП белсенділері мен кәсіподақ мүшелері арасында дау тудырды, олар оны еңбек және солшыл идеологияның негізгі принциптерінен бас тарту деп қарады. Харгроувтың көптеген қарсыластары 1990-шы жылдардың ортасында либералдардың таусылмайтын дефицитті азайту шаралары денсаулық сақтау жүйесіне елеулі зиян келтіргенін айтты. Харгроувтың күмәнді қолдауына 2006 жылғы федералды либералдардың үміткерлері – «Toyota» компаниясының басқарушысы Грейг Морду және «Magna International» компаниясының өкілі Белинда Стронах кірді. «Toyota» Солтүстік Америкада кәсіподақсыз жұмыс күшін ұстап тұрды, ал Морду «CAW»-дың Кембридж зауытын ұйымдастыру әрекеттеріне қарсы тұрды. «Magna» компаниясы бұрынғы бас директорлар Франк Стронах және Дональд Уокер басшылығымен дәстүрлі түрде кәсіподаққа қарсы болды. Олар митингілерде Харгроувқа қарсы плакаттарды алып жүрді және «Кетіп қал! Мен НДП-ге дауыс беремін» деген ұран жазылған төсбелгілерді таратты. Дәстүрлі НДП қолдаушылары өз қозғалысын «Спонсорлық» және табысқа байланысты сыбайлас жемқорлыққа қатысқан либералдармен байланыстыруға да қарсы болды. Харгроувтың қолдаған 40 үміткерінің бірі болғанына қарамастан, Канадалық мемлекеттік қызметкерлер одағының Онтарио филиалының төрағасы және Ошавадан үміткер Сид Райан өзінің жеңілісіне тактикалық дауыс беруді кінәлады. Райан Харгроувтың мәлімдемесі округіндегі әлеуетті НДП қолдаушыларын шатастырғанын және олардың кейбіреулері Либералдарға дауыс бергенін, тіпті либералдық үміткердің жеңіске жеткізе алмайтыны белгілі болғанына қарамастан, олардың дауысы консерваторлардың жеңісін болдырмауға көмектеседі деп ойлағанын мәлімдеді. Ошавада жүргізілген сауалнама бойынша, бастапқыда Райанға дауыс беруді жоспарлаған, бірақ науқан соңында үшінші орынға шыққан либералдық үміткерге қолдауын ауыстырған сайлаушылардың саны Райанның тартысты жеңілісінен әлдеқайда көп болды. Сауалнаманың нәтижесі дұрыс болса, бұл тактика консерватор Колин Кэрридің сайлануына себеп болды. Кейбіреулер Харгроувтың стратегиялық дауыс беруге шақыруы Канаданың федералдық сайлауды қаржыландыру жүйесінде, әрбір федералдық партияға олардың халықтың қолдауына байланысты үлестеме төленетінін еске салып, НДП-ге қаржылық зиян келтіргенін атап өтті. Харгроув сондай-ақ Альберталықтардың принциптерін, әсіресе Стивен Харперді сынады (дегенмен Харпер шын мәнінде Торонтода, Онтариода туып өскен және тек жиырма жасында Альбертаға көшіп келген), «Оның көзқарасы Альбертаға қатысты, Альбертадағы байлық, барлығы мойындайды, Канаданың кез келген жерінен әлдеқайда көп. Оның (Харпердің) тәрбиесі мен сенімдері Канаданың қалған бөлігімен үйлеспейді» деді.

Нәтижелер

2006 жылғы сайлау науқанының соңында консерваторлардың жеңіске жететінін сезінген НДП жетекшісі Джек Лейтон Пол Мартин мен Харгроувтың барлық прогрессивті дауыс берушілерді либералдардың туы астында біріктіру туралы тілегіне мойын бұрмады. Лейтон либералдардың сыбайлас жемқорлықтарына шабуылдарын күшейтті, сонымен қатар азшылық үкіметінде НДП-нің беделін пайдаланып "консерваторларды тежеуге" уәде берді. НДП партиясы өзінің қатарын 29 орынға дейін арттырды, бұл 2004 жылғы сайлаудан айтарлықтай үлкен жетістік болды. Харгроув кейін стратегиялық дауыс беру консерваторлардың көпшілік үкімет құруына тосқауыл қойғанын айтты және үш негізгі оппозициялық партия бірнеше маңызды заңдарды қабылдау үшін коалиция құра алатынын ұсынды.

Жаңа демократиялық партиядан шеттету

Сайлаудан кейін 2006 жылдың 11 ақпанында Онтарионың Жаңа демократиялық партиясының (НДП) провинциялық атқарушы органы Харгроувтың НДП мүшелігін тоқтата тұрып, либералдарды қолдағаны үшін оны партиядан шығарып тастады. Бұл қадам сонымен қатар оның федералды партиядағы мүшелігін автоматты түрде тоқтатты; НДП, басқа ірі канад партияларынан айырмашылығы, федералды және провинциялық/аумақтық деңгейлерде біріктірілген. Харгроув бұл шешімге «шок болғанын және таңғалғанын» айтты, бірақ ол 2006 жылғы сайлау кезінде жасаған әрекеттері үшін кешірім сұрамайды және болашақта басқа партиялардың кандидаттарын қолдамауға уәде бермейді. 2006 жылдың 23 ақпанында Харгроув Онтарионың НДП атқарушы органының шешіміне шағымданудан бас тартатынын растады. CAW Харгроувты партиядан шеттетуге жауап ретінде НДП-мен барлық байланыстарын үзіп, бұл шешімді 2006 жылғы CAW конвенциясында ресмиледі.

2006 жылғы CAW көшбасшылық жарысы

2005 жылдың 9 желтоқсанында Харгроув 2006 жылдың тамызында Ванкуверде өткен кәсіподақ съезінде CAW президенті лауазымына алтыншы және соңғы үш жылдық мерзімге үміткер болатынын растады. Бұл Харгроувтың 65 жасқа толғанда міндетті түрде зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік беретін CAW конституциясына сәйкес қызмет етуге құқығы бар соңғы мерзім болады. Алдағы CAW конгресі кезінде Харгроув 62 жаста болатын. 2006 жылдың 8 ақпанында Maclean's журналы алғаш рет Харгроувтың CAW президенттігіне қарсы кандидатпен кездесуі мүмкін деген қауесеттерді жариялады. CAW Local 1256 төрағасы және Оквиль және округтік еңбек кеңесінің президенті Уилли Ламберт кейіннен оппозициялық кандидат ретінде расталды. 1999 жылы Ламберт сол жылы Онтарионың Еңбек федерациясының (OFL) съезінде дауыс беретін делегаттардың 40% астам қолдауын алды, бірақ Уэйн Самуэльсонға қарсы OFL президентігіне жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды. 2006 жылдың 13 ақпанында CAW-тің бұрынғы бас экономисі Сэм Гиндин Харгроувқа жолдаған ашық хатында CAW-тің саяси, сайлау және келіссөздер жүргізу бағыты туралы бірқатар сұрақтар қойды. Аталған хат, Харгроувтың жауабы және Гиндиннің Харгроувқа берген жауабы канадалық саяси сайтта жарияланды. Гиндин кейіннен Ошауадағы (Онтарио штаты) General Motors зауытында CAW-тің соңғы келіссөздерде жасаған жеңілдіктерін сынап, тағы бір мақала жазды, ол 22 наурыздағы Socialist Project бюллетенінде жарияланды. 2006 жылдың 22 мамырында Ошауадағы (Онтарио штаты) A. G. Simpson автокөлік бөлшектері зауытының жұмысшылары жұмыс берушілеріне қарсы ереуілге шықты. Харгроув бұл дауды "жабайы" (рұқсатсыз) ереуіл деп сипаттап, қатысқан жұмысшыларды сынады, жағдайды басқа автокөлік жұмысшыларының жұмысына қауіп төндіретін "жарылысқа дайын қазан" деп сипаттады. Алайда Харгроувтың қарсыласы Ламберт жұмысшыларды толық қолдап, пикетке қосылды және Харгроувтың әрекетін ашық хатта айыптады. Еңбек дауы 2006 жылдың 25 мамырында сәтті шешілді, бірақ қатысқан жұмысшылар Харгроув пен Ұлттық CAW-тің араласуына сын көзбен қарады. 2006 жылдың 22 маусымында CAW Local 1256 атқару комитеті Ламберттің үйдегі жергілікті бөлімі Ламберттің науқанына қолдау көрсетуді қайта қарастыру және оның орнына Харгроувқа қолдау көрсету туралы ұсыныс қабылдады. Ламберт жергілікті атқару комитеті бұл әрекетті Харгроувтың атқарушы көмекшісі Хеми Митичтің ықпалымен жасады деп мәлімдеді, ол 1256 жергілікті бөлімін таратып, оны үлкен CAW Local 707-ге біріктіруге әрекеттенген. Митич пен жергілікті кәсіподақ президенті Джеймс Маккензи бұл айыптауды жоққа шығарды. Ламбертке қолдау көрсетуді қайта қарау туралы ұсыныс 2006 жылдың 9 шілдесінде Local 1256-ның жалпы мүшелері тарапынан үлкен көпшілік дауысымен жеңіліске ұшырады, бұл Local 1256 Ламбертке қолдау көрсетуді жалғастыратынын растады. Басшылық сайлау өтуі жоспарланған CAW Конституциялық Конвенциясы 15 тамызда сейсенбі күні басталып, 18 тамызда жұма күні Ванкувердегі Конвенция және көрме орталығында өтті. Делегаттар CAW атқарушы органдарына 17 тамызда дауыс беруді жоспарлаған. Алайда, 16 тамыздағы мәлімдемеде кәсіподақ Ламберттің CAW президенті лауазымына үміткерлігінен бас тартқанын жариялады, бұл Харгроувты қарсылықсыз қалдырды. Алайда бұл толық шындық емес еді. Кәсіподақтың стандартты тәжірибесіне сәйкес, CAW лауазымдарына үміткерлер тіркелгеннен кейін ғана сайлауға қатыса алады. Ламберт өзі делегат болмағандықтан, оның президенттікке үміткер болуы мүмкін бе деген шешімді 1000-ға жуық сайланған делегаттар қабылдады. Бірақ ешкім де алға шықпады, тіпті оның кандидатурасын бірауыздан қолдаған жергілікті делегаттар да Ламбертке көшбасшылыққа қарсы тұруға тыйым салды, сондықтан Харгроув тағы бір мерзімге сайланды. "Жеңісінің" жарқырауында Харгроув өзінің ұзақ жылдар бойы сүйіктісі Дениз Смоллға ұсыныс жасап, қабылдау сөзін аяқтады. Екеуі кейіннен 2007 жылдың 22 желтоқсанында Торонтода шағын, жекелеген салтанатта үйленді. Харгроув Онтарио заң шығарушы органының барлық үш партиясын (либералдар, прогрессивті консерваторлар және жаңа демократиялық партия) Торонто көлік комиссиясы кәсіподағының жабайы ереуілінен кейін жұмысқа қайтару туралы төтенше заң қабылдағаны үшін сынады.