Кіріспе

1935 жылғы жұмыссыз жұмысшылардың Канада үкіметіне қарсы наразылық қозғалысы 1935 жылғы наразылық. Канадада 1935 жылы жұмыссыз ер адамдардың арасындағы наразылықтың нәтижесінде туындаған жаппай наразылық қозғалысы болды. Көшпелі топ Ванкуверден басталып, жол бойына жаңа күштер қосып, шығысқа қарай пойыз вагондарында жүрді. Көшпелі топ Регинада тоқтатылды, онда 1935 жылдың 1 шілдесінде полиция оны таратып, адам өлімі мен жаппай тұтқындауларға әкелді. Федералдық жәрдем лагерлері Ұлы депрессияның нәтижесінде премьер-министр Р.Б. Беннеттің үкіметі кезінде құрылды. Ұлы депрессия Канада экономикасын қиратты және тоғыз азаматтың біреуін жәрдемге мұқтаж қалдырды. Алайда, бұл жәрдем тегін болған жоқ; Беннетт үкіметі Ұлттық қорғаныс министрлігіне жұмыс лагерьлерін ұйымдастыруды тапсырды, онда жалғыз жұмыссыз ер адамдар күн сайын жиырма центтік төлеммен жолдар мен басқа да қоғамдық жұмыстарды салуға жұмылдырылды. Жәрдем лагеріндегілер нашар жағдайда, өте төмен жалақымен өмір сүрді. 1933 жылы жұмысшылардың біртіндеп бірігуіне бастамашылық жасады, бұл бастаманы Жұмысшылардың Біртіндеп Бірігу лигасының (WUL) өкілі Артур "Слим" Эванс жетекшілік етті. Жұмысшылардың Біртіндеп Бірігу лигасы жұмысшыларға жәрдем лагері жұмысшылар одағын құруға көмектесті. 1934 жылдың желтоқсанында әртүрлі лагерьлерден шығып, Британдық Колумбиядағы Ванкуверде наразылық акциясын өткізді. Екі айлық наразылықтан кейін, үкімет комиссиясы олардың шағымдарын қарастырады деген уәде алғаннан кейін лагерьлерге оралды. Комиссия құрылмағандықтан, мүшелер екінші ереуілді мақұлдады және 1935 жылдың 4 сәуірінде ереуіл жарияланды. Шамамен 1000 ереуілші Оттаваға бет алды. Ереуілшілердің талаптары:
(1) білікті емес жұмысшылар үшін сағатына кемінде 50 центтік жалақымен, ал білікті жұмысшылар үшін кәсіподақ тарифтерімен, күніне алты сағаттық, аптасына бес күндік жұмыс режимі және айына кемінде жиырма жұмыс күні негізінде жалақымен жұмыс істеуді енгізу;
(2) лагерьдегі барлық жұмысшыларға жұмысшылардың өтемақысы туралы заң қолданылсын және жұмыс орындарында әрдайым бірінші көмек құралдары болуын қамтамасыз ету;
(3) Ұлттық қорғаныс және барлық әскери бақылауды, сондай-ақ қара тізімдер жүйесін жою;
(4) әр лагерьде демократиялық жолмен сайланған комитеттерді мойындау;
(5) жұмыссыздыққа байланысты төленетін сақтандыру жүйесін енгізу;
(6) барлық жұмысшыларға демократиялық дауыс беру құқығын беру;
(7) Қылмыстық кодекстің 98-бабын, Иммиграция заңының 41 және 42-баптарын, сондай-ақ кез келген шалақтарға қарсы заңдар мен жұмысшы табына қарсы заңдарды жою. Халықтың оларға көрсеткен қолдауы зор болды, бірақ муниципалдық, провинциялық және федералдық үкіметтер жауапкершілікті бір-біріне жүктеді. Содан кейін олар өз шағымдарын федералдық үкіметке жеткізуді шешті. 1935 жылдың 3 маусымында жүздеген ер адам "Оттаваға жол" деп аталған көшпелі топқа қатысып, шығысқа қарай пойыз вагондарында жолға шықты.

Оттавадағы кездесу

14 маусымда наразылар Саскачеван провинциясының Реджина қаласына жетті. Үш күннен кейін, 17 маусымда наразылық білдірушілер премьер-министр Р. Б. Беннетттің үкіметіндегі екі федералды министр – Роберт Манион мен Роберт Вейрмен кездесті. Роберт Манион мен Роберт Вейр наразылықтың сегіз сайланған өкілін (басшысы Артур "Слим" Эванс) Беннеттпен кездесу үшін Оттаваға шақырды, бірақ наразылықшылардың қалғаны Реджинада, Корольдік Канадалық шаруа полициясының ірі тобы орналасқан жерде қалу шарты қойылды. Қалған наразылар Реджина көрме алаңындағы стадионда "қала тұрғындары мен Саскачеван үкіметі тарапынан берілген азық-түлік және баспанамен" күйін жалғастырды. 2 шілдеде парламентте "наразылар оқ атқан, ал қала полициясы оқпен жауап берген" делінді. Одан кейін болған ұзақ сот процестерінде наразылардың көтеріліс кезінде оқ атқандығын көрсететін ешқандай дәлел ұсынылмады. Беннетт "Оттаваға жол жүруді" "заң мен тәртіпке қарсы ғана емес, бір топ адамның билікті басып алып, үкіметті құлатуға бағытталған нақты революциялық әрекет" деп сипаттады.

Әсерлер

Беннетт үкіметі "трек жетекшілерін және бүлік жасау мен шабуылға қатысқандарды соттау" мәселесінде дереу қимылға көшті. Осы оқиғалар Беннетттің консервативтік үкіметінің беделін түсіруге ықпал етті, ал 1935 жылғы федералды сайлауда оның партиясы 135 орыннан 39 орынға дейін азайды. Тректен кейін Саскачеван үкіметі батысқа оралудың бейбітшілік белгісі ретінде тегін көлікпен қамтамасыз етті. Лагерьлер жақын арада таратылып, олардың орнына провинциялар басқаратын маусымдық жәрдем лагерьлері ашылды, онда бұрынғы лагерьлерге қарағанда жұмыс ақысы сәл жоғары болды. Бірақ бұл лагерьлер де көп ұзамай жабылды. Трек Оттаваға жетпесе де, оның салдары орасан болды. Треккерлердің бірнеше талабы кейін орындалды, ал Трекке біздік қолдау көрсеткен халықтың бірлігі соғыстан кейінгі кезеңдегі әлеуметтік және әлеуметтік қамсыздандыру саясатына негіз салды.