Кіріспе
Жыртқыштарға қарсы бейімделулер – олжа организмдерінің жыртқыштармен үздіксіз күресінде көмектесетін, эволюция жолымен дамыған механизмдер. Жануарлар әлемінде осы күрестің әр кезеңі үшін бейімделулер қалыптасқан, атап айтқанда, анықталудан қашу, шабуылды тойтару, қарсы шабуыл жасау немесе ұсталған жағдайда қашу арқылы. Қорғаныстың алғашқы қадамы – камуфляж, маскарада, апостатикалық таңдау, жер астында өмір сүру немесе түнгі тіршілік сияқты механизмдер арқылы анықталудан қашу болып табылады. Балама ретінде, олжа жануарлары апозематизм арқылы күшті қорғанысқа ие екенін көрсету, мұндай қорғанысқа ие жануарларды құлдау, шабуылшыны қорқыту, жыртқышқа қуып жете берудің тиімсіз екенін білдіру, назарды аудару, тікен сияқты қорғаныс құрылымдарын пайдалану және топта өмір сүру арқылы шабуылды тойтара алады. Топ мүшелері, топтың көрінуі жоғары болғанына қарамастан, жақсырақ қадағалау, жыртқыштарды шатастыру және жыртқыштың басқа біреуге шабуылдау мүмкіндігі арқасында жыртқыштарға шалынбау қаупі азаяды.
Anti predator adaptations are mechanisms developed through evolution that assist prey organisms in their constant struggle against predators. Throughout the animal kingdom, adaptations have evolved for every stage of this struggle, namely by avoiding detection, warding off attack, fighting back, or escaping when caught. The first line of defence consists in avoiding detection, through mechanisms such as camouflage, masquerade, apostatic selection, living underground, or nocturnality. Alternatively, prey animals may ward off attack, whether by advertising the presence of strong defences in aposematism, by mimicking animals which do possess such defences, by startling the attacker, by signalling to the predator that pursuit is not worthwhile, by distraction, by using defensive structures such as spines, and by living in a group. Members of groups are at reduced risk of predation, despite the increased conspicuousness of a group, through improved vigilance, predator confusion, and the likelihood that the predator will attack some other individual.
Көзге көрінбеу
Жануарлар жыртқыштардың көзінен жасырыну арқылы, мысалы үңгірлерде, қуыстарда тұру арқылы немесе түнгі өмір салтымен аң болмайтынан сақтануы мүмкін. Түнгі өмір салты – жануарлардың түнде белсенді болып, күндіз ұйықтауымен сипатталатын мінез-құлқы. Бұл жануарлардың жыртқыштардан қорғануы немесе аң аулау мүмкіндіктерін арттыруы үшін қолданатын, анықталудан қашудың мінез-құлықтық түрі – крипсис. Жыртқыштық қауіптің мінез-құлық шешімдерін қалыптастырудағы маңыздылығы ұзақтан бері танылған. Мысалы, эхолокация қолданатын жарықанаттардың кешкі уақытта пайда болуы осы жыртқыштық қауіпке байланысты. Жарық болғанда ертерек шығу азық табуға қолайлы болғанымен, жарықанаттарды аулайтын сұңқарлар мен қырандардан қауіп көбейеді. Нәтижесінде, кешкі уақытта шығудың оңтайлы мезгілі – қарама-қайшы талаптардың арасындағы тепе-теңдік болып табылады.
Маскарада
Жануарлар көзге жаныштап, жеуге жарамсыз заттарға айналып жасырынуға болады. Мысалы, Оңтүстік Америка құсы потоу әдетте ағашқа қонады және сынған бұтаққа өте ұқсайды, ал Kallima көбелегі тірісін өлген жапырақтан ажырату қиын.
Жолдан тайған таңдау
Адамның көз алдында шабуылдан аулақ болудың тағы бір жолы – бір түрдің басқа өкілдерінен ерекшеленіп көзге түсу. Тис сияқты жыртқыштар көптеп кездесетін жәндік түрлерін таңдап аулайды, ал сирек кездесетін түрлерін назарға алмайды, соның нәтижесінде ізделінетін олжаның бейнесі қалыптасады. Бұл теріс жиілікке тәуелді табиғи іріктеу, апостатикалық іріктеу механизмін құрайды.
Шабуылдан қорғану
Көптеген түрлер жыртқыштардан қорғану үшін мінез-құлық стратегияларын пайдаланады.
Жыртқыш аңды қорқытады
Көптеген нашар қорғалған жануарлар, оның ішінде көбелектер, мантистер, фазмидтер және сегіз аяқтылар сияқты бас табандылар, жыртқыштарды қорқыту немесе оларды уақытша шатыстыру үшін, кенеттен көзге түсетін көзшелерді көрсету сияқты қауіпті немесе таң қалдыратын мінез-құлық үлгілерін пайдаланады, соның арқасында олжа жануар қашуға мүмкіндік алады. У немесе басқа қорғаныс шаралары болмаған жағдайда, бұл негізінен алдау болып табылады, апиматизмге керісінше, апиматизм – шындыққа жатқан сигналдарды қамтиды.
Қауымды қууды болдырмайтын белгілер
Жыртқыштарды қуып жете алмайтындай ету сигналы – олжаның жыртқыштарды өздерін қуудан бас тартуға көндіру үшін қолданатын мінез-құлық белгісі. Мысалы, қазылдар тік аяқтарымен, арқаларын иіп, биікке секіріп, қағып жүреді. Бұл жыртқышқа олардың өте жақсы физикалық жағдайда екенін және олардан қашудың қиын екенін көрсетеді. Соның салдарынан, жыртқыштар олардан қашу ықтималдығы төмен басқа олжаны қууды қалауы мүмкін. Аққұйрықты бұғылар және басқа да жемті сүтқоректілер дабыл болғанда көзге түсетін (көбінесе қара және ақ) құйрық белгілерін көрсетеді, бұл жыртқышқа олардың байқалғанын хабарлайды. Еуразиялық сұңқар сияқты құстардың ескерту шақырулары да осы сияқты шыншыл сигналдар болып табылады, олар жыртқышқа да, олжаға да пайдалы: жыртқыш өзінің байқалғанын біліп, аң аулаудан бас тартып, уақыт пен күшін үнемдеуі мүмкін, ал олжа шабуылдан қорғалады.
Өліге айналу
Танатоз немесе өлі болып ойнау – қуғын-сүргінді болдырмайтын тағы бір сигнал. Танатоз – жануардың тірі жем іздейтін жыртқыштардың шабуылынан қашу үшін өлі денесін мінекейтін, алдаудың бір түрі. Жыртқыштар да танатозды қолданып, жемді жақындатуға тырысады. Мысалы, аққұйрықты бұғының жас төлдері, жыртқыш жақындағанда жүрек соғу жылдамдығының төмендеуін басынан өткізеді. Бұл реакция "дабыл брадикардиясы" деп аталады, ол төлдің жүрек соғуын бір соққы ішінде 155-тен 38 соққыға дейін төмендетеді. Жүрек соғуының төмендеуі екі минутқа дейін созылуы мүмкін, бұл тыныстың баяулауына және қозғалыстың азаюына, яғни тоникалық қозғалмауға әкеледі. Тоникалық қозғалмау – мәйіттің күйін имитациялайтын төменгі поппозицияға түсуге итермелейтін рефлекстік реакция. Жыртқыш төлді тапқан кезде "өлген" жемге қызығуын жояды. Дабыл брадикардиясының басқа да белгілері, мысалы, сілекей шығу, зәр шығару және дефекация да жыртқыштың қызығуын жоғалтуына себеп болуы мүмкін.
Көңіл аудару
Теңіз қояндары, сепида, кальмар және сегізбауырлар сияқты теңіз моллюскалары шабуылдаушыларын жаңылыстыру арқылы қашуға соңғы мүмкіндік береді. Олар үшін бұл мақсатта химиялық қоспаны шығарады, ол жемге ұқсауы немесе жыртқыштарды басқаша шатастыруы мүмкін. Бұл топтағы жануарлар жыртқышқа жауап ретінде сия шығарып, бұлт жасайды, сондай-ақ опалин шығарады, ол жыртқыштың тамақтану сезімдеріне әсер етіп, оны бұлтқа шабуылдауға итермелейді. Алдау көрсетулер жыртқыштардың назарын қорғалып жатқан нысаннан – әдетте ұядан немесе балалардан – ауыстырады, мысалы, кейбір құстар жерде секіріп жүріп сынған қанаттарын көрсету арқылы жартады.
Мимикрия және апосематизм
Мимикрия – бір организмнің (мимик) екінші организмнің (үлгінің) сигналдық қасиеттерін имитациялау арқылы үшінші организмді шатастыру кездеседі. Бұл мимикке қорғану, тамақтану және жұптасу артықшылықтарын береді. Қорғаныш мимикриясының екі классикалық түрі бар: Батезиан және Мюллерлік. Екеуі де жыртқыштардың шабуылдауынан сақтану үшін апосематикалық түс немесе ескерту сигналдарын қолданады. Мимикрияның осы түрі көптеген жәндіктерде кездеседі. Батезиан мимикриясының мәні – дәмді ұнатпайтын түрді жеуге тырысқан жыртқыштар оның түсі мен белгілерін жағымсыз дәммен байланыстырады. Бұл жыртқыштардың ұқсас түс пен белгілері бар түрлерден, соның ішінде Батезиан мимиктерінен аулақ болуға үйренуіне әкеледі, олар тиімсіз үлгілердің химиялық немесе басқа қорғаныстарына паразиттік болып табылады. Кейбір осьтібалық түрлері терісінің түсін, өрнегін және дене қозғалысын өзгерту арқылы басқа жануарларды имитациялай алады. Шабақ балығы осьтібалыққа шабуыл жасағанда, осьтібалық жолақты теңіз жыланына ұқсайды. Таңдалған үлгі осьтібалықтың жыртқышы мен мекендеу ортасына байланысты өзгереді. Бұл осьтібалықтардың көпшілігі Батезиан мимикриясын қолданады, жыртқыштар үшін жағымсыз организмді үлгі ретінде таңдайды. Мюллерлік мимикрияда екі немесе одан көп апосематикалық формалар, мысалы, вице-король және монарх көбелектерінде сияқты, бірдей ескерту сигналдарын бөліседі. Құстар екі түрді де жеуден аулақ болады, өйткені олардың қанаттарының өрнегі жағымсыз дәмі туралы шыншыл ақпарат береді.
Қорғау құрылыстары
Көптеген жануарлар жыртқыштардан қатты қабық (мысалы, көптеген моллюскалар мен тасбақалар), былғары немесе қабыршақты тері (айдаршалар сияқты) немесе берік хитинді экзоскелеттер (бунақденелілердегідей) арқылы қорғалады. Омыртқа – жыртқыштарға ауырсыну тудыру үшін қолданылатын өткір, ине сияқты құрылым. Мұның табиғаттағы мысалы – сохаль хирург балығы. Бұл балықтардың әр құйрық қанатының алдында скальпель сияқты өткір омыртқасы болады, ол терең жараларды тигізе алады. Омыртқалардың маңы жиі жарқын түске боялған, қорғаныс қабілетін көрсету үшін; жыртқыштар көбінесе сохаль хирург балықтарынан қашып жүреді. Қорғаныс омыртқалары бөлініп түсуі, тікенді немесе улы болуы мүмкін. Кірпінің омыртқалары ұзын, қатты, ұшында сынғыш, ал кейбір түрлері жыртқышқа жабысу үшін тікенді болады. Керісінше, кірпінің қысқа омыртқалары – өзгертілген түктер, олар оңай иіліп, денеге тікендей кіріп кетеді, сондықтан оңай түспейді; оларды шабуылдаушыға бағыттауға болады.
Қауіпсіздік санымен
Топпен өмір сүру, жеке тұлға үшін түрлі жолдармен жыртқыштардан қорғану қаупін азайтуға мүмкіндік береді, олар төменде сипатталған.
Суару әсері
Топта тұратын жануарлар шабуыл қаупін "азайтады", әрбір жеке тұлға топтағы көптеген жануарлардың бірі ғана болады. Джордж С. Уильямс пен В. Д. Гамильтон топтық өмірдің дамуы жеке тұлғаға, емес, жалпы топқа пайда келтіретінін ұсынды, және топ үлкен болған сайын бұл артық көрінеді. Балықтардың бірігіп жүзуі - осының кең таралған мысалы. Тәжірибелер топта өмір сүру кезінде жеке шабуыл деңгейінің төмендеуін тікелей дәлелдейді, мысалы, Оңтүстік Франциядағы Камарг жылқыларында. Жылқының қансорушы шыбыны көбінесе осы жылқыларға шабуыл жасайды, қан сорып, ауруларды таратады. Шыбындардың саны көп болған кезде жылқылар үлкен топқа жиналады, және жеке тұлғалар шындығында жиі шабуылға ұшырамайды. Су сермегіштер – тұщы судың бетінде тіршілік ететін жәндіктер, оларға жыртқыш балықтар төменнен шабуыл жасайды. Су сермегіштер тобының мөлшерін өзгерткен тәжірибелер көрсеткендей, топтың көлемі ұлғайған сайын, жеке су сермегіштерге жасалатын шабуыл деңгейі төмендейді.
Өзіндікті қараған үйір
Эгоистикалық үйіршік теориясын В. Д. Гамильтон жануарлардың топта орталық орын іздеуін түсіндіру үшін ұсынды. Теорияның басты идеясы – жеке тұлғаның қауіп аймағын қысқарту. Қауіп аймағы – топ ішіндегі жеке тұлғаға хищник шабуылдау ықтималдығы жоғары болатын аймақ. Топтың ортасында қауіп аймағы ең төменгі деңгейде болады, сондықтан жануарлар осы орынға қол жеткізуге үнемі тырысады деп болжанады. Гамильтонның өзімшіл үйіршік эффектісін тексеру үшін Альта Де Вос және Джастин О'Рэйн (2010) үлкен ақ акулалардың қоңыр түкті теңіз түлкісіне шабуылдауын зерттеді. Зерттеушілер алдау үшін қолданылатын теңіз түлкілерінің арақашықтығын өзгертіп, қауіп аймақтарының әртүрлі деңгейлерін жасады. Қауіп аймағы кеңірек болған теңіз түлкілеріне акула шабуылдау қаупі жоғары болды.
Жыртқыштардың қанығу
Жыртқыштардың, әйтпесе популяцияның жаңадан пайда болатын кезеңінің көп бөлігін өлтіруі мүмкін болған жағдайда, олардан қашу үшін радикальды стратегия – өте сирек, біркелкі емес интервалдармен пайда болу. Бір немесе бірнеше жылдық тіршілік циклына ие жыртқыштар мұндай пайда болуға жауап ретінде жеткілікті түрде жылдам көбейе алмайды. Жыртқыштар жаңадан пайда болған популяциямен қоректене алады, бірақ олжаның қысқа мерзімді артығынан көп жемейді. 13 немесе 17 жыл сайын пайда болатын мерзімдік цикадалар осы жыртқыштарды тойдырудың мысалы ретінде жиі келтіріледі, бірақ олардың ерекше тіршілік циклына басқа да түсіндірмелер ұсынылған.
Ескерту шақырулары
Топпен өмір сүретін жануарлар көбінесе шабуыл туралы ескертетін дабыл сигналдары береді. Мысалы, шұңқыр маймылдары шабуылдың сипатына қарай әртүрлі дауыстар шығарады: бүркіт үшін екі буынды жөтел, барс немесе басқа мысық үшін қатты үрлеу, ал питон немесе басқа жылан үшін – "шақыру" дыбысын шығарады. Бұл дабыл сигналдарын естіген маймылдар қорғанысқа өтеді, бірақ әр жағдайда әртүрлі: бүркіт дабылы естілгенде, олар көкке қарап, жасырынады; барс дабылы естілгенде, ағаштарға шабады; жылан дабылы естілгенде, екі аяғына тұрып, жылан іздейді, және жыланды көргенде, кейде оған қарсы тұрады. Ұқсас дабыл сигналдары маймылдардың басқа түрлерінде де кездеседі, ал құстар да түрлі дауыстармен түрлі реакцияларды тудырады.
Жағдайға көз жеткізу
Жағдайдың жақсырақ бақылау эффектісінде, топтар жеке тұлғаларға қарағанда жыртқыштарды ертерек анықтай алады. Көптеген жыртқыштар үшін сәттілік көбінесе күтпеген шабуылға байланысты болады. Егер олжа шабуылдың басында ескерілсе, қашу мүмкіндігі артады. Мысалы, орман көгершіндерін құсқарлар аулайды. Құсқарлар үлкен көгершін тобына шабуыл жасағанда, кіші топтарға шабуыл жасағанға қарағанда аз сәттілікке жетеді. Бұл себебі, топтың мөлшері неғұрлым үлкен болса, бір құстың құсқарды ертерек байқап, ұшып кетуінің ықтималдығы соғұрлым жоғары. Бір көгершін ескеріп ұшса, қалғандары да соңынан ұшады. Кениядағы Цаво ұлттық паркіндегі жабайы страустар жеке немесе төрт құстан аспайтын топта тамақтануы мүмкін. Олардың басты дұшпаны – арыстан. Страустар тобының мөлшері артқан сайын, әрбір жеке страус жыртқыштарды іздеу үшін басын көтеретін жиілігі төмендейді. Страустар арыстандардан әлдеқайда жылдам және ұзаққа дейін жүгіре алатындықтан, арыстандар олардың басы төмендеп тұрғанда шабуыл жасауға тырысады. Бірігіп тұру арқылы страустар арыстандарға олардың басын қанша уақыт төмен ұстап тұрғанын анықтауды қиындатады. Осылайша, жеке страустың бақылау қабілеті төмендесе де, топтың жалпы бақылау қабілеті артады.
Жыртқыштарды шатастыру
Үлкен топта өмір сүретін жануарлар шабуылдан қауіпсіз болуы мүмкін, себебі жыртқыш үлкен топтың мөлшерінен шатасып қалуы мүмкін. Топ қозғалғанда, жыртқышқа жеке бір жануарды нысанаға алу қиынға түседі. Зоолог Мартин Стивенс және оның әріптестері осыған зебраны мысал ретінде келтірді. Зебра тұрғанда, оның үлкен денесі көзге түседі. Шабуылға ұшырау қаупін азайту үшін зебралар көбінесе топтап жүреді. Топтың барлық зебраларының жолақты өрнектері жыртқышты шатастырып, жеке зебраға назар аударуын қиындатады. Бұдан әрі, зебра жылдам қозғалғанда, оның жолақтары жыртқыштың көзінде шатырлататын, қозғалыс иллюзиясын туғызады.
Қайтадан қарсы тұру
Тікендер сияқты қорғаныс құрылымдары, жоғарыда айтылғандай, шабуылдан қорғану үшін де, қажет болған жағдайда жыртқышқа қарсы күресу үшін де қолданылуы мүмкін. Олар өздерін қорғау үшін улы химикаттарды пайдаланады. Бұл химикаттар тікендер немесе бездер сияқты беткі құрылымдарда жинақталуы мүмкін, бұл шабуылшыға олжаны тістеп немесе жұтып алудан бұрын химиялық заттардың дәмін сезінуге мүмкіндік береді: көптеген уларлар ащы таңды. Жануардың соңғы қорғаныс шарасы – етінің өзі уытты болуы, мысалы, күрке табақ, данаид көбелектері және отты көбелектерде. Көптеген жәндіктер уларын тамақтандыратын өсімдіктерінен алады; Данаус гусеницалары сүт шөптерінен (Asclepiadaceae) улы карденолидтерді жинақтайды. Кейбір жемтік жануарлар жыртқыштарды белсенді түрде қорқыту үшін зиянды заттарды шығара алады. Бомбардиер қоңызы құрсағының ұшындағы арнайы бездері арқасында жыртқыштарға қарсы улы спрейді бағыттай алады. Спрей гидрохинондардың тотығуы арқылы жарылыс тәрізді пайда болады және 100°C температурада шашыратылады. Зәрлі саранчалар да қауіп сезгенде буындарынан қанды бөліп шығарады (автогеморрагия). Poecilocerus pictus және Parasanaa donovani сияқты бірнеше шегіртке түрлері нысананы он реттен сегіз рет соғып, қатты ауырсыну тудырады. Nasutitermitinae тұқымдас термит сарбаздарында басының алдыңғы бөлігінде орналасқан без – фонтанеллалық қару бар, ол «бірнеше сантиметрге» дейін жететін тұтқыр терпендердің ағынын дәл бөліп, атып жібере алады. Бұл материал жабысқақ және басқа жәндіктерге улы. Секрециядағы терпендердің бірі – пинен – дабыл феромоны ретінде әрекет етеді. Тұқымдар токсикалық белок емес амин қышқылдарының, цианогенді гликозидтердің, протеаза және амилаза ингибиторларының, сондай-ақ фитогемагглютиндердің комбинациясы арқылы жыртқыштардың шабуылына кедергі келтіреді. Бұл тек түлкілер, қасқырлар және койоттар (Canidae) сияқты табанды жыртқыштарға қарсы соңғы қорғаныс шарасы ретінде қолданылады. Canidae тұқымдас жануарлар көбінесе шашыратылғаннан кейін мүйізді шегірткелерді тастап, ауыздарынан қанды сүртіп немесе шайқап алуға тырысады, бұл сұйықтықтың жағымсыз дәмі бар екенін көрсетеді; егер таңдау берілсе, олар басқа шегірткелерді таңдайды, бұл мүйізді шегірткелерге жем ретінде үйренген жеккөрушілікті білдіреді.
Коммуналдық қорғаныс
Қоғамдық қорғаныста, олжа топтары бірігіп топтасу арқылы белсенді түрде қорғанып, кейде жыртқышқа шабуыл жасап немесе мабинг жасап, өздерін жемтік ретінде пассивті түрде құрбан болуға рұқсат етпейді. Мабинг – көптеген жемтік жануарлардың жыртқышты мазалауы. Мабинг көбінесе әлеуметтік колониялардағы жастарды қорғау үшін жасалады. Мысалы, қызыл колобус маймылдары шимпанзелерден, яғни жиі кездесетін жыртқыштан қауіп көргенде мабинг жасайды. Қызыл колобус маймылдарының еркектері бірігіп, жыртқыштар мен топтағы аналар мен жас жануарлардың арасына өтеді. Еркектер бірге секіріп, шимпанзелерді тістейді. Далалық құстар жалғыз немесе колонияда ұялайтын құстар. Колонияларда далалық құстар жақындап келе жатқан жыртқыштарға қарсы ұшып, оларға нәжіс шығарады, тәжірибе көрсеткендей, бұл жемтікке түсу деңгейін азайтады.
Қорғау реггитация
Кейбір құстар мен жәндіктер жыртқыштарды қорғану үшін қорғаныс регюргитациясын пайдаланады. Солтүстік фулмар қатер сезгенде ашық қызғылт түсті, майлы зат – асқазан майын құсып шығарады. Асқазан майы олардың судағы қорегінен жасалады. Бұл жыртқыштың қауырсындарын біріктіріп, ұшу қабілетін және су өткізбейтін қасиетін жояды. Көптеген жәндіктер қорғаныс регюргитациясын қолданады. Шығыс шатыр құртты құмырсқалар шабуыл жасағанда оларды қайтара білу үшін асқазан сұйықтығының бір тамшысын құсып шығарады. Сол сияқты, түнгі көбелектің дернәсілдері құмырсқалар мазалағанда құсып шығарады. Түнгі көбелектің құсығы жыртқыштардың шабуылын тоқтатуға көмектесетін, ынталандыратын және тітіркендіретін қасиеттерге ие.
Өзін-өзі өлтіретін альтруизм
Малайзияның жарылыс құмыршасында жыртқыштарды қайтаратын ерекше түр байқалады. Әлеуметтік гименоптералар бүкіл колонияны қорғау үшін өзара көмекке сүйенеді, сондықтан өзін-өзі құрбан ету әрекеттері колониядағы барлық жеке тұлғаларға тиесілі. Жұмысшы құмырсқаның аяғы ұсталғанда, ол үлкейтілген жақ асты бездерінің ішіндегі заттарды өзінен шығарып жібереді.
Ұшу
Жемқор жануардың шабуылдаушы жыртқышқа қарсы қалыпты реакциясы – жануардың қабілеттеріне қарай, кез келген мүмкіндікпен қашу, яғни ұшу, сырғанау, құлау, жүзу, жүгіру, секіру, қоршауға кіру немесе домалап қашу. Қашу жолдары көбінесе болжамсыз болады, бұл жыртқышқа олжаның келесі қозғалысын болжауды қиындатады. Мысалы, шырша, қарақұйрық және қара баслы шағалалар сияқты құстар, жылдам жыртқыштардан, мысалы, сұңқарлардан зигзаг тәрізді немесе кенеттен бұрылып ұшу арқылы қашады. Әсіресе Оңтүстік-Шығыс Азияның тропикалық жаңбырлы ормандарында көптеген омыртқалы жануарлар жыртқыштардан құлап, сырғанап қашып құтылады. 1940 жылы Хью Котт маскировка, мимикрия және ескерту түсі туралы толық зерттеу жазып, оны «Жануарлардың адаптивті түсі» деп атады. XXI ғасырға келген кезде, қалалық өмірге бейімделу тышқандар мен көгершіндер сияқты жануарлардың жыртқыштарға қарсы реакциясын едәуір төмендетті; ұқсас өзгерістер тұтқындық пен үй жануарларында да байқалады.