Кіріспе

Перкинс обсерваториясы – Огайо штатының Делавэр қаласында орналасқан астрономиялық обсерватория. Ол Огайо Веслиан университетіне тиесілі және оның басқаруында. 1931 жылы ол әлемдегі үшінші үлкен телескопына ие болды; осы обсерваторияда 69 дюймдік линзалы Перкинс телескопы қолданысқа енді. Бұл айна сол кезге дейін АҚШ-та құйылған ең ірі айна болды және оны Америка Құрама Штаттарының Ұлттық стандарттар бюросы жасаған.

Перкинс - қиын жылдар

Орталық Огайо, белгілі болғандай, астрономиялық зерттеулер жүргізу үшін аса қолайлы жер емес. Төменгі биіктік және көбінесе бұлтты ауа-райы телескопты пайдаланған астрономдардың жұмысын қиындатты. Одан да қиын жағдай – Огайо штатының Оңтүстігіндегі Колумбус және Солтүстігіндегі Делавэр қалаларының өсіп жатуы. Сондықтан жарық ластануы үлкен мәселеге айналды. 1961 жылы Перкинс телескопы Флагстафтағы (Аризона штаты) Лоуэлл обсерваториясына көшірілді. Лоуэлл әлемдегі ең ірі жеке обсерватория (университеттерге немесе үкіметке қарасты емес). 20-шы ғасырдың соңына дейін Перкинс телескопы обсерваторияның ең үлкен құралы болып келді. Бұл құралдағы бақылау уақыты Лоуэлл астрономдары мен Огайо штатының университеті арасында бөлісті. Перкинс телескопы бірден кассегрендық рефлекторлы телескоппен алмастырылды. Оны Вирджиния штатының Мартинсвилл қаласынан келген кәсіпкер Майкл Р. Шотланд сыйға берді. Сол кезде ол АҚШ-тағы ең үлкен жеке меншік телескоп еді. Қазір ол Огайодағы ең үлкен үш телескоптың бірі. 1964 жылы, Перкинс телескопы Лоуэлл обсерваториясына келгеннен кейін үш жыл өткен соң, айнасы ауыстырылды. Ескі айнаның орнына заманауи материалдан жасалған жаңа айна орнатылды. Ескі айна Колумбустағы COSI-ге көрме ретінде тапсырылды. (Соңында 69 дюймдік айна 1999 жылы Перкинске қайтарылды). ОСУ, ОУУ және Лоуэлл обсерваториясы арасындағы келісімге сәйкес, Огайо штаты Перкинс обсерваториясындағы жұмысты қаржыландыруды жалғастыруға міндеттенді. Бұл ғимаратты, кітапхананы және ай сайынғы қоғамдық іс-шараларды күтіп-ұстауды қамтыды. Алайда, келесі онжылдықтарда, зерттеу құралы болмағандықтан, Огайо штатының университеті астрономия факультетінің Перкинс обсерваториясына деген қызығушылығы төмендеді. Қызметкерлер саны азайды, соңында тек жарты күндік хатшы мен ғимаратты күтіп-ұстаушы қалды, олардың күтімге жұмсайтын бюджеті де шағын болды. Обсерватория директорларының (ОГУ қызметкерлерінің) көпшілігі обсерваторияда аз уақыт өткізді. Обсерваторияның кітапханасы үшін астрономиялық журналдарға жазылуға да жеткілікті қаржы болмады. Бірнеше жыл бойы негізгі обсерватория ғимаратынан бөлініп тұрған кішкентай күмбезде 0,6 метрлік f1,8 Шмидт телескобы орналасқан. 1990 жылы бұл құрал Лоуэлл обсерваториясына көшіріліп, НАСА қаржысымен кеңінен жаңартылды. 1993 жылы бұл жаңа құрал LONEOS жүйесі ретінде Жерге жақын астероидтерді анықтау үшін пайдалануға берілді. Алайда, Перкинс обсерваториясы бұл құралды пайдалану үшін ешқандай өтемақы алмады. Өкінішке орай, Огайоның Веслиан университетінде де Перкинс обсерваториясына деген қызығушылық азайды. Тарихи мүлікті сақтап қалуға көңіл жеткіліксіз болды. Хирам Перкинстің өсиетімен қалдырылған шамамен 90 000 долларлық қор (обсерватория жұмысын және директордың жалақысын қаржыландыруға арналған) OWU-дың жалпы қор қорына сіңіп кетті. Ең жаманы, обсерваторияның айналасындағы жердің көп бөлігі құрылыс салушыларға сатылды. Бастапқыда кең болған жер учаскесінен 1990 жылға дейін тек шағын бөлігі ғана қалды. (Сатылған жерге гольф алаңы салынды, кейіннен ол Big Ear радио телескобын да жұтып қойды).

Қайта тууы және қайта құруы

1990 жылдары Колумб астрономиялық қоғамының мүшесі және Огайо Веслиан университетінің ағылшын тілі профессоры Том Бернс Перкинс обсерваториясының директоры болды. Ол обсерваторияның Орталық Огайо аймағындағы қоғамдық бағдарламаларын және танымалдылығын кеңейтті. Колумб астрономиялық қоғамымен ынтымақтастық және өзара тиімді қарым-қатынас орнатылды. (Ай сайынғы жиналыстар өткізу орыны мен обсерваторияға қол жеткізу үшін CAS көптеген қоғамдық бағдарламаларға ерікті көмек көрсетеді.) 1994 жылғы күн тұтылуына арналған көздік әйнектерді сатудан түскен пайданың арқасында обсерваторияның күмбезіне күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Пайдаланылмаған кеңсе және қойма жайлары көрме залдарына, балалар ойын алаңына және шағын сыйлық дүкеніне айналдырылды. 1999 жылдың қыркүйегінде түпнұсқа телескоп айнасы COSI-ден (он жылдан астам уақыт қоймада тұрғаннан кейін) алынып, көрмеге қойылды. 1998 жылы Огайо мемлекеттік университеті Огайо Веслиан университетімен және Перкинс обсерваториясымен ресми түрде қарым-қатынасын тоқтатты. OSU 1935 жылғы келісімнен шығып, Грехам тауындағы Үлкен бинокулярлы телескопқа уақыт сатып алу үшін қаржылық ресурстарын қолдану мүмкіндігіне ие болды. Телескоп Огайо Веслиан университеті Лоуэлл обсерваториясына тікелей сатылды. (Бұл сатудан түскен қаражат Перкинс обсерваториясының эндаументтік қорына аударылды.) Техникалық жағынан Огайо мемлекеттік университетінің қызметкерлері енді OWU-дан жалақы ала бастады.

Қазіргі қолданылуы

Қазіргі уақытта жыл бойы әр жұма және сенбі күндері тұрақты түрде байқау бағдарламалары өткізіледі. Басқа күндері және күндіз бағдарламалар арнайы уақыт бойынша ұйымдастырылады. Астрономияның түрлі қазіргі тақырыптарын қамтитын ай сайынғы лекциялар циклы жалғасуда. Перкинс обсерваториясы кейде арнайы шараларға (мысалы, телескоп көрмелері, танымал лекторлардың шақырылуы және сирек астрономиялық құбылыстарды бақылау) демеушілік етеді және ұйымдастырады. 1997 жылы мыңдаған адам Хэйл-Бопп кометасын көру үшін обсерваторияға келді. Орталық Огайодан байқалатын әрбір маңызды күн тұтылуы кезінде бірнеше мың жұп күн көзілдірігі таратылады және білім беру мектеп бағдарламалары жоспарланады. Гриффит обсерваториясының директоры Эд Круpp және Добсониан телескопын ойлап тапқан Джон Добсон Перкинстің демеушілігі арқасында Огайо Веслиан университетіне келіп дәріс оқыды. Перкинс обсерваториясы қазір Огайоның орталық аймағында астрономия және ғарыш зерттеулері туралы ақпараттың ең көрінетін және сенімді көзі болып табылады. Телевизия арналары, газеттер, басқа жергілікті ғылыми мұражайлар және жалпы халық профессор Бернс пен оның командасына сұрақтарға жауап беру, пікір білдіру, БАҚ-та сұхбат беру және астрономиялық қате түсініктерді жою үшін жүгінеді.