Кіріспе

Австралияның заң шығарушы органы – Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті, ресми түрде Жаңа Оңтүстік Уэльс заңнамалық органы, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс (NSW) штатының екі палаталы заң шығарушы органы. Ол монархтан, Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы жиналысынан (төменгі палата) және Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы кеңесінен (жоғарғы палата) тұрады. Әр палата Жаңа Оңтүстік Уэльс халқының шамамен төрт жылда бір рет өткізілетін сайлауларда тікелей сайланады. Парламенттің заң шығару өкілеттігі 1902 жылғы Конституциялық актінің 5-бабына (NSW) негізделген. Жаңа Оңтүстік Уэльске қатысты заңдар қабылдау өкілеттігі Федералды (немесе Ұлттық) Парламентпен бөліседі. Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентінің палаталары Вестминстер парламенттік дәстүрлерін, киім-кешек, жасыл-қызыл палата түстерін және рәсімдерін сақтайды. Заң шығарушы органның үйлері Сидней қаласындағы Маккуори көшесіндегі Парламент үйінде орналасқан.

Тарих

Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті 1850 жылдары құрылған Австралия отарларының алғашқы заң шығару органы болды. Сол кезде Жаңа Оңтүстік Уэльс губернатордың басқаруындағы британдық колония еді. 1824 жылы губернаторға заң шығару мәселелері бойынша кеңес беру үшін шағын, тағайындалған Заң шығару кеңесі жұмысын бастады. 1843 жылға қарай, оның құрамы кеңейтілді, мүшелерінің үштен екісі белгілі бір мүліктік талаптарға сай келетін ересек ер адамдармен сайланды. Бекітілген екіпалаталы құрылымға толық сайланған Заң шығару Ассамблеясы және өмір бойы тағайындалатын мүшелерден тұратын Заң шығару Кеңесі кірді. Үкімет губернатордың көп бөлігін заң шығару өкілеттіктерін өз мойнына алды. Жаңа конституция Империялық Парламентке жіберілді және 1855 жылдың 16 шілдесінде заң күшіне енді. 1856 жылдың 22 мамырында жаңадан құрылған Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті алғашқы отырысын өткізді. Жаңа 54 мүшелі Заң шығару Ассамблеясы кеңес палатасын иеленгеннен кейін, Маккуори көшесіндегі Парламент ғимаратына 21 мүшелі жоғарғы палатаның екінші отырыс залы қосылуы керек болды. 21 жастан асқан көптеген еркектерге дауыс беру құқығы берілді. Дауыс бере алмайтын басқа адамдарға "ақыл-есі дұрыс емес" деп танылғандар, түрмеде отырғандар, сондай-ақ әскери қызметкерлер мен полиция қызметкерлері жатты. 1859 жылы Квинсленд Жаңа Оңтүстік Уэльстен бөлініп, жеке колония болды. Квинслендтің орындары қысқартылғандықтан Заң шығару Ассамблеясы 80 мүшеден 72 мүшеге дейін азайтылды. Әйелдер 1902 жылдың сәуір айында Ұлттық сайлауда, ал 1902 жылдың тамыз айында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында дауыс беру құқығын алды. 1918 жылы реформалар әйелдерге Парламент мүшелері болуға мүмкіндік берді, бірақ 1925 жылға дейін ешбір әйел сайланбады, ол кезде Миллисент Престон Стэнли Шығыс қалашықтарын өкілдік ету үшін сайланды. Сол жылы Заң шығару Ассамблеясында пропорционалдық өкілдік жүйесі енгізілді, онда әр сайлау округінен бірнеше өкілдер сайланды; бұл жүйе 1926 жылы жойылғанға дейін қолданылды. 1931 жылдың 23 қарашасында ұсынылған Австралияның Еңбек партиясының мүшелері, Заң шығару Кеңесіне тағайындалған алғашқы екі әйел: Кэтрин Грин, келесі күні өз орнына отырды, және оған екі күннен кейін қосылған Эллен Вебстер. 1978 жылы Wran Еңбек үкіметі енгізген сайлау реформасы бағдарламасы аясында Кеңес тікелей сайланатын органға айналды. Мүшелер саны 45-ке дейін азайтылды, бірақ өтпелі шаралар 1978 жылдан 1981 жылға дейін 43 мүше, ал 1981 жылдан 1984 жылға дейін 44 мүше болды. 1991 жылы Greiner Либералды-Ұлттық үкіметі жасаған тағы бір реформа Заң шығару Кеңесінің құрамын 42 мүшеге дейін азайтты, олардың жартысы әр 4 жылда сайланды. 1991 жылы Заң шығару Ассамблеясы 109 мүшеден 99 мүшеге дейін, ал 1999 жылы 93 мүшеге дейін азайтылды.

Парламент ғимараты

Парламент ғимараты бастапқыда губернатор Лаклан Маккуоридің бұйрығымен Сиднейдің екінші ірі ауруханасы ретінде салынған. 1810 жылы ол келісімшартты Гарнем Блэкселл, Александр Райли және Д'Арси Вентвортқа тапсырды. Келісімшарт құрылысшыларға 45,000 галлон ром импорттауға құқық берді, олар үшін галлонға 3 шиллинг төледі. Олар оны үлкен пайдаға сата алды, ал үкімет оларға жұмысы үшін төлем ретінде баж салығын қайтарып берді, осылайша олардың құрылысына «Рум ауруханасы» деген ат берілді. Бастапқыда үш ғимараттан тұратын орталық ғимарат 1879 жылы жаңа Сидней ауруханасына орын ашу үшін бұзылды, ол 1885 жылы аяқталды. Бірінші ғимарат, қазір Сидней монетасы деп аталады, 1851 жылы Корольдік монетаханаға берілді, ол оның Австралия филиалы болды және 1927 жылға дейін монетахана болып қалды. Екінші ғимарат, бастапқыда бас хирургтың пәтері ретінде салынған, 1829 жылы Парламент палатасы ретінде үкіметке берілді. Бұл палата 1843 жылы және 1856 жылы заң шығарушы органның өсуіне байланысты кеңейтілді. Ғимараттың соңғы масштабты жөндеу жұмыстары 1974-1985 жылдар аралығында жүргізілді, оның нәтижесінде парламенттік палаталарға айналған ғимараттар бұзылып, олардың орнына 12 қабаттан тұратын блок салынды, ол фонтандық алаң арқылы бастапқы Парламент ғимаратына қосылды. Ғимарат 1908 жылғы түріне келтірілді. Бұл өкілеттік 1902 жылғы Конституциялық заңның 5-бабымен (ЖОУ) бекітілді, ал бұл заңның өзі 1855 жылғы Конституциялық заңнан алынған өкілеттік бойынша ЖОУ Парламентімен қабылданды. Бұл заң алдындағы жауапты үкіметтің Заң шығару кеңесінен шыққан заң жобасынан туындады, ол сәл өңделді және Ұлыбритания Парламентінің заңымен күшіне енгізілді. Заң шығару жиналысының барлық 93 мүшесі әрбір жалпы сайлауда бір мандатты округтерден төрт жылға дейінгі мерзімге сайланады, дауыс беру жүйесі – міндетті басымдық дауыс беру. Заң шығару кеңесінің 42 мүшесі екі мерзімге (ең көп дегенде сегіз жылға) сайланады, олардың жартысы әрбір жалпы сайлауда сайланады. Заң шығару кеңесінің сайлауы штат бойынша, жалпы негізде жүргізіледі (барлық мүшелер бүкіл штатты білдіреді), федералды Сенатқа сайлауда қолданылатын ауыстырылатын дауыс беру жүйесі қолданылады. Парламенттің жұмысында екі төрағаның рөлі министрлер мен олардың ведомстволарына ұқсас. Заң шығару жиналысының спикері және Заң шығару кеңесінің төрағасы қызметкерлерді жұмысқа алуға жауапты. Парламент хатшыларымен кеңесе отырып, төрағалар өздерінің палаталарының жұмыс істеу саясатын және Парламент үшін бірлесіп анықтайды. Парламент палаталары қабылдаған заң жобасының заңға айналуының соңғы қадамы – губернатордың король атынан берген патшалық келісімі. Губернатордың Парламентке қатысты басқа да өкілеттіктеріне палаталарды шақыру, тарату және жабылуын жариялау, сайлауға бұйрықтар беру және Парламенттің жаңа мүшелеріне ант беру кіреді. Бұл өкілеттіктердің барлығы дерлік Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрінің кеңесі бойынша жүзеге асырылады. Премьер-министр мен үкімет мемлекеттік қаржыны бақылау және олардың сенімін қажет ету арқылы Парламентке тікелей есеп береді, ал халыққа Парламент мүшелері арқылы жауап береді. Губернатор әдетте жалпы сайлау қорытындысына байланысты премьерді таңдайды, ол Парламент палаталарының мүшелерінен үкімет құрады. Бұл Заң шығару жиналысының көпшілігінің сенімін алатын адам болуы керек. Бұл әдетте қарапайым шешім, бірақ кейде губернатор шешім қабылдауы керек, мысалы, 1939 жылдың тамызында губернатор Лорд Уэйкхерст биліктегі Біріккен Австралия партиясының бұрынғы вице-лидері Эрик Спунер премьер Бертрам Стивенсті сенімсіздік дауысымен құлатқан кезде туындаған үлкен саяси дағдарысты шешкен кезде. Уэйкхерст қазынашы Александр Мейрден үкімет құруды өтінді. Жаңа Оңтүстік Уэльстің қазіргі премьер-министрі – Еңбек партиясының мүшесі Крис Минс. Үкімет министрлері (премьер-министрді қоса) палаталарда сұрақтарға үнемі жауап беруі керек, сондай-ақ үкіметтің жұмысын және белгілі бір мәселелерді зерттейтін бірқатар арнайы комитеттер бар. Сондай-ақ, Парламент мүшелеріне өздерінің сайлаушыларын қатыстыратын мәселелерді үкімет назарына жеткізуге мүмкіндік беретін механизмдер бар. Заң жобасы заңға айналу үшін Заң шығару кеңесі мен Заң шығару жиналысы екеуі де қабылдауы керек және губернатор мақұлдауы тиіс. Жаңа Оңтүстік Уэльс Конституциясының 5А бабына сәйкес (1902), үкіметтің жыл сайынғы қалыпты қызметтеріне арналған кірістерді бөлу туралы заң жобасы, тіпті жоғары палата оған келіспеген жағдайда да, губернаторға мақұлдауға ұсынылуы мүмкін.

Мемлекеттік ашылу және дәстүрлер

Парламенттің мемлекеттік ашылуы – Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентінің сессиясының басталуын белгілейтін жыл сайынғы шара. Ол әдетте қараша немесе желтоқсан айында, немесе жалпы сайлау өтетін жылы, жаңа Парламент алғашқы рет жиналғанда Заң шығару кеңесінің отырыс залында өткізіледі. Бұл – әдетте салтанатты рәсіммен, қарулы күзет және мемлекеттік мәртебелі тұлғалардың қатысуымен өтетін маңызды оқиға. Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті, негізінде Ұлыбритания Парламентінен құрылғандықтан, оның көптеген дәстүрлерін сақтайды.

Эмблемасы

Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентінің ресми эмблемасы – Шотландияның белгісі түрінде Жаңа Оңтүстік Уэльс гербі бейнеленген тәжді шеңбер. Мұндай крест белгілерінің, клан тартандары сияқты, ұзақ тарихы жоқ және олар Виктория дәуірінің романтизміне көп қарызды. Олар 19 ғасырдың ортасынан бастап бас киімге тағыла бастады, одан кейін Garter орденінде кеңінен қолданылатын, құрсауылды бағана тәрізді құрылғы монограммалық эскюшондар мен геральдикалық кресттерді айналдыру үшін танымал дизайн ретінде қабылданды. 20 ғасырдың ортасында бұл крест белгісі Парламенттің екі палатасының да эмблемасы ретінде мойындалды. Эмблема ресми қағаздар мен басылымдарда, сондай-ақ Парламентте қолданылатын әртүрлі заттарда, мысалы, ас-аяқ, күміс заттар мен қытай ыдыстарында қолданылады.