Кіріспе

Нигериялық музыкант және әнші-күйші Олуфела Олуфеми Аникулапо Кути (16 маусым 1962 жылы туған), көбінесе Феми Кути деп танылады, Лондонда туған және Лагоста өскен нигериялық музыкант. Ол афробит пионері Фела Кутидің үлкен ұлы және саяси қайраткер, әйелдер құқықтарын қорғаушы және дәстүрлі аристократ Фунмилайо Рансоме Кутидің немересі. Феми Кути музыкалық карьерасын әкесінің Egypt 80 тобында ойнаудан бастады. 1986 жылы Феми өзінің "Positive Force" тобын құрып, әкесінің мұрасынан тәуелсіз артист ретінде танылды.

Өмірбаян

Феми Аникулапо Кути Лондонда Фела мен Ремилекун (Реми) Рансоме Кутидің (құрметті әкесі Тейлор; 1941 – 2000) отбасында дүниеге келді және Нигерияның бұрынғы астанасы Лагоста өсті. Анасы көп ұзамай әкесінен ажырасып, Фемиді өзімен бірге алып кетті. Алайда 1977 жылы Феми әкесімен бірге тұруға шешім қабылдады. Феми 15 жасында саксофон ойнай бастады және ақырында әкесінің тобының мүшесі болды. Әкесі сияқты Феми де өзінің мансабының бар сағатында әлеуметтік және саяси мәселелерге белсенді қатысты. Фемидің әжесі Фунмилайо Рансоме Кути саяси қайраткер және әйелдер құқығын қорғаушы белсенді болды. Феми халықаралық деңгейде танымал тұлғаның ұлы болғанымен, өзінің ең үлкен ықпалы ретінде анасы Ремилекун Тейлорды есептейді. 1980-жылдардың соңында ол өзінің "Positive Force" тобын құрды, оған Фела Аникулапо Кутидің бұрынғы клавишшісі Деле Сосими (Gbedu Resurrection) қосылды. Оның халықаралық мансабы 1988 жылы Лагостағы Француз мәдени орталығы мен Кристиан Муссе шақырғаннан кейін Ангулем фестиваліне (Франция), Париждегі New Morning клубына және Германиядағы Моерс фестиваліне қатысуымен басталды. 2000 жылы Кути Рашид Таханың "Made in Medina" альбомындағы "Ala Jalkoum" трекіне дуэт ретінде қатысты. 2001 жылы Феми "Fight to Win" альбомын жазу кезінде Common, Mos Def және Jaguar Wright сияқты АҚШ музыканттарымен бірлесіп жұмыс істеді. 2002 жылы Феми әкесінің "Water No Get Enemy" әнінің жаңа нұсқасын Red Hot & Riot жинақ дискісі үшін жазды, бұл дискі Red Hot Organization және MCA компанияларының Fela Kuti-ге арналған құрмет көрсетуі болды. Фемидің трегін жазуға D'Angelo, Macy Gray, The Soultronics, Nile Rodgers және Roy Hargrove сияқты хип-хоп және R&B әртістері қатысты, ал дискіден түскен барлық табыс СПИД туралы хабардарлықты арттыруға немесе осы аурумен күресуге бағытталған қайырымдылық ұйымдарына берілді. Феми Кутидің дауысы "Grand Theft Auto IV" видео ойынында естіледі, онда ол "IF 99" радиостанциясының (International Funk 99, "Батыс Африка, АҚШ және басқа елдерден классикалық музыканы ойнайды") жүргізушісі болып табылады. Әкесі сияқты, Фемидің Нигерия туған жерін сынауына қатысты шағымдар да болды, әсіресе "Sorry Sorry", "What Will Tomorrow Bring" және "97" әндерінде. Феми 2003, 2010, 2012 және 2013 жылдары әлемдік музыка санатында төрт рет "Грэмми" сыйлығына ие болды, бірақ ешқашан жеңіске жете алмады. 2014 жылдың 19 желтоқсанында Chocolate City Music Group және Femi Kuti арасында басқару туралы келісімге қол жеткізілді. Бұл жаңалық Chocolate City Music ресми Instagram аккаунты мен Audu Maikori әлеуметтік желідегі аккаунты арқылы жарияланды. 2021 жылдың 5 ақпанында Феми Кути мен оның ұлы Меде Кути Partisan Records лейблы аясында екі альбомдық жобасын, "Legacy+" деп атады. Жобаға Фемидің он бірінші альбомы "Stop the Hate" және Медедің тұңғыш альбомы "For(e)ward" кірді.

Белсенділік

Фемь, афробит әншісі және саяси белсенді Фела Кутидің ұлы, әкесінің музыка мен белсенділікке деген ынтасын мұра етті. Ол 16 жасында әкесінің тобында саксофон мен клавишада ойнай бастады және әкесінің қайтысынан кейін өзінің әндерін жазып, орындау арқылы танымал болды. Феми саяси көзқарастарын сақтап, жоғары қарқынды фанк, джаз және дәстүрлі африкалық музыкамен әндер айтады. Оның әндері Нигерияның мұнайға бай еліндегі көптеген адамдардың бастан кешкен саяси жемқорлық, кедейлік және жағдайдың қиындығы туралы айтады. Феми Кутидің Africa for Africa альбомы Африкадағы "Нашар үкімет" мәселесін баса көрсетті. 2011 жылғы Нигерия президенттік сайлауы алдында ол халыққа "Нигерия президентіне үміткер үш кандидаттың арасында ешқандай айырмашылық жоқ" деп хабарлады. Ол былай деді: "Біз демократиялық процеске қадам басқанмыз деуге болады. Бұл соғысқа барудан жақсы, бірақ жемқорлық әлі де кең таралған. Халық аштықтан және аурудан зардап шегеді. Үкімет ақпарат құралдарын бақылайды, сондықтан олар үкіметті сынамайды". Кути: "Бұл өте екіжүзді жағдай. Адамдар күнкөрісін шешіп, тойып жесе, әлемнің қалған бөлігі күнделікті электр қуаты мен су тапшылығынан зардап шегетінін білмейді. Нигериялықтар африкалық құлдықтың тарихын білмейді, себебі ол оқулықтарға енгізілмеген". 2015 жылғы сайлауда ол өзінің менеджмент компаниясы Chocolate City арқылы Туфас Идибиа мен Саунд Султан қатысқан "Политика үлкен бизнес" әнінің ремиксін шығарды. Кутидің "Есімізде сақтайық" әнінде ол адамдарды әкесінің және Африканың азаттығы үшін күрескен "ұлы қара нәсілділердің" сөздерін еске түсіруге шақырады. Фемь көптен бері музыка арқылы африкалықтарды шабыттандырып, өзгертіп, жігерлендіріп келеді.

Тікелей өнер көрсетулер

2014 жылдың 22 қарашасында Феми Кути BMO іс-шарасында өнер көрсетті, онда ол жаңа лейбл әріптесі М. И (Джуд Абага)пен бірге сахнада болды. 2015 жылдың 24 сәуірінде ол ағасы Сеун Кутимен бірге 2 Kings концертінде өнер көрсетті. Бұл концерт маңызды, себебі бұл ағайындылардың бірге орындаған алғашқы концерті болды. 2017 жылдың 15 мамырында Феми Аникулапо Кути Гиннес рекордтарының тізіліміне «циркулярлы тыныс алу» әдісімен саксофонда бір нотаны ең ұзақ уақыт сақтап тұру бойынша енгізілді. Ол 51 минут 35 секундтық рекордты орнатты.

Марапаттар мен құрметтер

2022 жылға қарай Кути бірнеше санатта алты Грэмми сыйлығына ұсынылған. Ол төрт рет (2002, 2009, 2011 және 2013 жылдары) «Үздік әлем музыкасы альбомы» санатында ұсынылған. 2022 жылғы Грэмми сыйлығына Феми және оның ұлы Меде «Үздік жаһандық музыка альбомы» үшін, ал Феми «Үздік жаһандық музыка орындауы» үшін ұсынылған. 2022 жылдың 20 қазанында Кути Парижде Франция Мәдениет министрлігі тарапынан «Өнер және әдебиет орденінің рыцары» (Chevalier des arts et des lettres) атағымен марапатталды.