Кіріспе
Junta – Винсент Цао жасаған, 1978 жылы Creative Wargames Workshop баспасынан алғаш жарық көрген, ал 1985 жылдан бастап West End Games баспасынан жарық көретін үстел ойыны. Ойыншылар стереотиптік банана республикасының (әсіресе Республика де лос Бананас) ойдан шығарылған пародиасының жемқор билік элитасы отбасылары рөліндегілер болып, швейцариялық банк шоттарына шетелдік көмек ақшасы бітіп қалғанша мүмкіндігінше көп ақша жинауға тырысады. Республика астанасындағы қайта-қайта болатын төңкеріс әрекеттері кезіндегі шайқастар ойынның жабдықтарын, ережелерін және ойнау уақытын қамтиды. Алайда, ойын ішіндегі бұл ойын ойыншылардың басты мақсатына көмекші ғана. Ойынның ұзақтығы төңкерістердің жиі жариялануына байланысты, бірақ көбінесе алты сағаттан асып кетеді. Ойынның атауы 20-шы ғасырдағы Латын Америкасында әскери төңкерістен кейін жиі билікке келген атқарушы органдарды білдірген испан тіліндегі "Хунта" терминінен алынған (испан тіліндегі нұсқасы "Голпе" деп аталады, ол төңкеріс деген мағынаны білдіреді). Ойын барысында бұл термин төңкеріс кезеңінің басында "Жанкүйер" деп жариялаған ойыншыларға, ал төңкеріс жеңіске жеткен жағдайда жаңа президент сайлау кезеңінің соңында "Хунтаны қолдаймын" деп жариялаған ойыншыларға қатысты.
Junta is a board game designed by Vincent Tsao, first published in 1978 by Creative Wargames Workshop and published, as of 1985, by West End Games. Players compete as the corrupt power elite families of a fictional parody of a stereotypical banana republic (specifically Republica de los Bananas) trying to get as much money as possible into their Swiss bank accounts before the foreign aid money runs out. Fighting in the republic's capital during recurrent coup attempts encompasses most of the game's equipment, rules and playtime. This game within the game is however actually tangential to the players' main goal. The length of the game depends on how often coups are declared, but can often exceed six hours. The game's title is taken from the Spanish term "Junta" that originally referred to the executive bodies that frequently came to power after a military coup in 20th century Latin America (the Spanish version is called Golpe, which means coup d'état). In the game, the term refers to the players who declare "Rebel" at the beginning of the coup phase, and—if the coup is victorious—to the players who declare "pro Junta" at the end of the coup phase to elect a new president.
Ойыншылар
"Хунта" ойынындағы ойыншылар жемқор және қуатты Банана республикасы отбасыларын ұсынады. Ойын барысында ойыншылар жиі атқыланып немесе өлтіріледі, бірақ ойыншының өлімінің нақты салдары – ол өзімен бірге алып жүрген ақшасы мен "Хунта" карталарын жоғалту және келесі кезекке дейін ойынға қатыса алмайтындығы, сонда отбасының басқа мүшесі қайтыс болған адамның жауапкершілігін өз мойнына алады. Әр ойыншыға осы тұрақты үлгіні көрсету үшін отбасы таңбасы беріледі, бірақ бұл таңба ойын барысына ешқандай әсер етпейді. Дегенмен, карталармен белгіленетін министрлік лауазымдары әр кезекте қайта тағайындалады.
Ойын ойнау
Әр ойын кезеңі бір жылды білдіреді, ол тақтаның "саяси жолында" көрсетілген жеті кезеңде өтеді. Ойын президенттің шетелдік көмек ақшасынан кезектің басында сегіз есімді қағазды тарта алмағанда аяқталады. Бұл оқиға шетелдік көмек шоғының төменгі жағына салынған бос есімді қағаздармен және карталық амалдың бөлігі ретінде жұмсалғанда бос қағаздардың астына салынған "қолданылған" есімді қағаздармен жасырылады. Әдеттегі ойын 9–11 раундтан тұрады. Ойын соңында швейцариялық банк шотында ең көп ақшасы бар ойыншы жеңімпаз болады. Адамның бойындағы ақшаның маңызы жоқ. Әр ойыншы, қуғынға түспеген, "Жұмбақ" карталарын тарту және ойнату, үкімет лауазымдары арқылы басқаратын дауыстарын, ықпал мен дауыс беру карталарын президентке және бюджетке бағыттау, ықпал карталарында және үкімет лауазымдарында көрсетілген мүмкіндіктерді пайдалану, төңкеріс кезінде әскерлеріне басшылық ету және ақшасын басқару мүмкіндігіне ие. Барлық дауыс берулерде әр ойыншы өзін және ықпалынан немесе дауыс беру карталарынан жинаған дауыстарын көрсететін бір дауысқа ие болады. Президенттік сайлау, сәтті төңкерістен кейін өтетін сайлауда ғана, әр көтерілісші ойыншы бір ғана дауысқа ие болады.
Жөндеу кезеңі
Жұмыс карталары тартылып, қажет болған жағдайда El Presidente сайланады. Әр ойыншының Депутаттар палатасындағы дауысы, сондай-ақ ықпал ету және дауыс беру карталары пайдаланылады. Кейіннен жарияланған түсіндірмеде, егер ойыншы ұсыныстан бас тартса, дауыс беру карталарын қоспағанда, дауыстар қайтадан берілуі мүмкін екендігі нақтыланды. Дауыс беру карталары тікелей тасталады. El Presidente бұл лауазымды өмірден өткелгенге, сәтті төңкеріс болғанға немесе отставкаға кеткенге дейін сақтайды. Осы үш жағдайдың барлығы Президенттің мүлкін жоюға және ақшаны кісі өлтірушіге немесе оның ізбасарына беруге әкеледі.
Кабинет кезеңі
Президент басқа ойыншыларға кабинет лауазымдарын тағайындайды. El Presidente кабинетінде өзі орын ала алмайды және әр ойыншыға кем дегенде бір лауазым беруге міндетті. Егер жетіден аз ойыншы ойнаса немесе ойыншылар шеттеуге жіберілсе, ойыншылар екі лауазымды қабылдай алады, бірақ бір генералдан аспауы тиіс. Әрбір кабинет лауазымы (ескерту: әр ойыншы емес) Депутаттар палатасында бір дауысқа ие. Министрлер кабинетінің лауазымдары: Ішкі қауіпсіздік министрі – құпия полицияның командирі, ол әр кезеңде "тегін" өлтіруді жүзеге асыруға құқылы. Министр сондай-ақ, бюджет қабылданудан бас тартылған жағдайда, оны қабылдауға мәжбүрлей алады және "шеттеуден" оралған кез келген ойыншыны өлтіру мүмкіндігіне ие. 1-ші, 2-ші және 3-ші армиялардың генералдары – төңкеріс кезінде генералдар өздеріне бағынған армияларды басқарады. Әуе күштерінің басшысы – төңкеріс кезінде әуе шабуылын және десантты бақылайды. Әскери-теңіз флотының адмиралы – төңкеріс кезінде теңіз шабуылын және теңіз жаяу әскерін басқарады. Ережелерде төңкеріс басталғанда "Президенттік сарайды салтанатты түрде атқылау" туралы айтылған.
Minister of Internal Security The commander of the secret police, who may deliver a "free" assassination each turn. The Minister also may force a budget to pass if it fails and has the option of assassinating any player returning from "exile." Generals of the 1st, 2nd, and 3rd armies Generals control their respective armies in the event of a coup. Chief of the Air Force Controls airstrikes and paratroopers in the event of a coup. Admiral of the Navy Controls naval bombardment and marines in the event of a coup. The rulebook makes reference to the "ceremonial shelling of the Presidential Palace" at the beginning of a coup.
Бюджеттік кезең
Ел президенті шетелдік көмек қорынан 8 банкнота тартады. Банкноттар 1, 2 немесе 3 миллион песо номиналында, азаятын ықтималдық бойынша шығарылады. Осылайша, президент бір ретте 8 мен 24 миллион песо арасында ақша тарта алады. Содан кейін Ел президенті әр ойыншыға қанша ақша бөлуді жоспарлап отырғанын жариялап, бюджетті бөледі. Президент тартылған соманы өзі ғана біледі, бірақ басқа әр ойыншыға қанша ақша берілетінін ашып көрсетуі керек. Бюджет содан кейін дауысқа салынады. Егер бюджет қабылданбаса, президент барлық ақшаны өзіне алып қояды, егер министр бюджетті қабылдауға мәжбүр етпесе. Бюджетті күштеп қабылдау шетелдік көмек ақшасын бюджет қабылданғандай етіп таратуға, депутаттар палатасындағы полиция күштерін біріктіруге және сол кезеңде төңкеріс жасауға негіз болады.
Банк кезеңі
Банкті өзінің орны ретінде таңдаған және өлтіруден құтылған ойыншы, егер бюджет сәтсіз аяқтаса, Швейцариядағы банк шотынан ақша салып немесе алып тастауға құқылы. Егер бюджет қабылданбаса, бірақ Ішкі қауіпсіздік министрі оны күштеп қабылдаса, банк төңкеріс кезеңі аяқталғанға дейін түскі үзіліске жабылады. Егер бюджет мүлдем сәтсіз аяқталып, Президентке барлық шетелдік көмек қалса, осы кезеңде ешқандай банктік операциялар жүргізілмейді.
Күштілік кезеңі
Төңкеріс – бұл ойын ішіндегі тактикалық ойын, ол президенттің ауыстырылуына және бақытсыз ойыншылардың атылуға жіберуіне әкелуі мүмкін. Төңкеріс кезінде ойыншының қай жақтан қолдайтыны көбінесе белгісіз болады. Саясатшыл ойыншы өзінің нақты мақсаттарын жасырып, келіссөздер үшін тиімді жағдайға қол жеткізу арқылы пайда көре алады. Ал кейбіреулер үшін жақыннан қарау оңайырақ болуы мүмкін.
Төңкеріс бастау
Төңкеріс бастау үшін төңкеріс себебі болуы керек, ол тақтадағы белгішемен қадағаланады. Төңкеріс себептері мыналар: Бюджет қабылдалмады. Ішкі қауіпсіздік министрі депутаттар палатасын басып алды. Кез келген ойыншы өлтірілді. Кез келген ойыншы төңкеріс жасауға себеп болатын карта ойнады. Сонымен қатар, орналасу кезеңінде "Штаб" таңдаған кез келген ойыншы, себепсіз төңкеріс бастауға құқылы. Рұқсат болса, кез келген ойыншы тақтаға әскер орналастыру, кез келген әскерді жылжыту немесе президенттік сарайды бомбалау арқылы карта ойнап, төңкеріс бастап, Бірінші көтерілісші бола алады. Егер ешкім мұны жасамаса, төңкеріс болмайды. Бірінші көтерілісші болудың тәуекелі – ойыншы жалғыз көтерілісші болып қалуы және сәтсіз төңкерістен кейін жазаға ұшырауы мүмкін.
The budget failed. The Minister of Internal Security seized the Chamber of Deputies. Any player was assassinated. Any player plays a card providing a coup excuse. Also, any player who chose "Headquarters" as their location in the Location phase may start a coup without an excuse to do so. If allowed, any player may start a coup, thus becoming First Rebel, by playing a card to place units on the board, moving any unit or bombarding the presidential palace. If no player does this, no coup takes place. The risk a player takes in becoming the First Rebel is that the player might become the only rebel, and suffer reprisals in the wake of an unsuccessful coup.
Көтерілісші кезең
Төңкерістің бірінші кезеңі көтеріліс кезеңі деп аталады. Бірінші көтерілісші төңкеріс бастағаннан кейін, барлық ойыншылар кезекпен әрекет етуге мүмкіндік алады. Көтеріліс кезеңінде қозғалыс жасаған немесе оқ атқан кез келген ойыншы көтерілісшіге айналады. Көтеріліс кезеңінде әрекеттен бас тартқан ойыншылар адалдар болып қалады.
Төңкеріс жеңісі
Соңғы төңкеріс кезеңі аяқталғаннан кейін ойыншылар келіссөздер жүргізеді және өздерін Президентті қолдайтын немесе Хунтаны қолдайтын деп жариялауы керек. Көтерілісші Президентті қолдауға шешім қабылдаса, ал адал ойыншы Хунтаны қолдауға себеп таба алады. Өмірлік маңызы бар үш немесе одан көп ғимаратты бақылайтын тарап жеңіске жетеді. Егер Президент жеңіске жетсе, кез келген көтерілісші атуға жіберіледі. Егер Хунта жеңіске жетсе, көтерілісшілер жаңа Президент сайлайды. Хунтаны қолдайтын адал ойыншы сайлауға қатыспайды. Бірінші көтерілісші дауыс тең болған жағдайда шешім қабылдайды. Жаңа Президент кез келген ойыншыны, ол көтерілісші немесе адал болса да, өлім жазасына кесуге жібере алады. Өлім жазасына кесілген ойыншы саяси карталарын тастап, ақшасын Президентке береді.
Жер аудару
Ойыншы картадағы елшіліктердің біріне орналасқан жер белгісін қойып, қай елге қашқанын көрсету арқылы орналасу кезеңінде жер аударылуға түсуі мүмкін. Егер ойыншы өз күштерімен елшілікті бақыласа, төңкеріс кезінде республикадан қашу да мүмкін. Жер аударылған ойыншы өлім жазасынан және саботаждардан қорғалған, бірақ ойынның әлеуметтік жағынан басқа барлық аспектілерінде шектеулі. Ойыншы кез келген уақытта жер аударылудан оралуы мүмкін, бірақ әдетте Ішкі қауіпсіздік министрі оралған ойыншыны құпия полиция арқылы кез келген уақытта жазалай алады. Президент қайтыс болғанда, жаңа президент сайланбастан бұрын, достық ойыншы тиісті елшілікті бақыласа немесе министрдің лауазымы тоңдырылса (төменде қараңыз), ғана елге оралу қауіпсіз.
Қайын аға
Өлген немесе елден қуылған ойыншы өз отбасы мүшелерінің қызмет атқаратын ешбір лауазымды пайдалана алмайды. Президент өзінің жеңістігі арқылы мұндай бір лауазымды бақылай алады. Өлген немесе елден қуылған ойыншылардың қалған лауазымдары тоқтап тұрған деп есептеледі.
Қабылдау
Аарон Оллстон "Көңілді ойыншы" журналының 33-ші нөмірінде "Хунта" ойынына шолу жасады. Оллстон: "Жалпы алғанда, "Хунта" ойыны арқадан шабуға құмар ойыншылардың барлығына ұсынылады" деді. "Феникс" журналының 25-ші санында (1980 жылғы мамыр-маусым), Роджер Муссон карта мен санағыштарды "құнды" деп тапты, бірақ карталар тым жұқа және тез тозуы мүмкін деп ойлады. Дегенмен, ол "Хунта" ойынын "өте қызықты, ойнауға тұрарлық және көптеген ойыншыларға тартымды" деп бағалады. "Хобби ойындары: 100 үздік" кітабына 2007 жылы қосылу үшін таңдалды. Даррен Уоттс: "Хунта" ережелері мен механикасы үшін 100 ең үздік хобби ойындарының бірі емес – олар жақсы, бірақ керемет емес. Бұл керемет хобби ойыны, себебі ол керемет көңіл-күй сыйлайды, тақырыпты шебер бейнелейді және барлық дизайн элементтерін сол мақсатқа бағындырады. Күлкілі қауіп-қатер сезімімен, саяси тұрақсыздықпен және институционалдық сыбайлас жемқорлықпен "Хунта" ойнауға шынайы ләззат сыйлайды."