Кіріспе

Кез келген формальды академиялық тапсырмаға қатысты алдаудың кез келген түрі.

Академиялық адалсыздық, академиялық теріс қылық, академиялық алаяқтық және академиялық адалдық – мектеп, университет немесе басқа оқу орнының күтілетін нормаларына қарсы келетін студенттердің әртүрлі әрекеттерін білдіретін ұқсас түсініктер. Академиялық теріс мінез-құлықтың анықтамалары әдетте оқу орнының саясатында баяндалған. Сондықтан академиялық адалсыздық – жеке тұжырымдама емес, көптеген түрлі мінез-құлық түрлерінен тұрады.

Тарих

Академиялық адалсыздық алғашқы емтихандармен бірге пайда болды. Ғалымдар Қытайда мыңдаған жылдар бұрын мемлекеттік қызметке емтихан бергендер арасында көшірудің кең таралғанын айтады, тіпті көшіру үшін емтихан тапсырушы да, емтиханды қабылдаушы да өлім жазасына кесілген. "Мин династиясының "Алаяқтықтар кітабы" атты әңгімелер жинағында көрсетілгендей, емтиханды қабылдаушыларды пара беру де жиі кездесетін. 19-шы ғасырдың соңында, MLA және APA сияқты әртүрлі пәндер бойынша сілтеме жасау ережелерін әзірлеген ғылыми қоғамдардың ұсынымдарымен цитата келтіру және сілтеме жасау стандарттары қалыптаса бастады. Осы кезеңде ғалымдар көшіру мәселесін зерттеуді бастады, алғашқы зерттеулердің кейбіреулері 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басына дейін, АҚШ-тағы колледждерде көшірудің кең таралған проблема ретінде анықталған кезде жарық көрді. 20-шы ғасырдың басында студенттердің үштен екісінің өмірінде кем дегенде бір рет көшіргені болжамдалады. Жасырын студенттік ұйымдар "эссе қоймалары" деп аталатын орындарды ұйымдастырды, онда курстық жұмыстар сақталып, әртүрлі студенттер оларды қайта-қайта тапсыратын, көбінесе тек қағаздағы автордың аты өзгертілетін. Академиялық адалсыздық мәселесі 20-шы ғасырдың екінші жартысында университеттер қабылдау шарттарын демократияландырған кезде маңыздырақ бола бастады.

Бүгін

Академиялық адалсыздықтың жалпыға бірдей анықтамасы жоқ.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттарда бір зерттеуге сәйкес, оқушылардың 20 пайызы бірінші сыныпта-ақ көшіруді бастайды. Тек студенттер ғана оқу орнында алдап жүрмейді. Солтүстік Каролина штатындағы мектеп мұғалімдері арасында жүргізілген сауалнамаға сәйкес, жауап берушілердің 35 пайызы әріптестерінің әлдебір жолмен алдағандарын көргендерін айтты. Жоғары салмақты сынақтардың көбеюі және олардың нәтижелері мұғалімге тигізетін әсері, мұғалімнің оқушыларының нәтижелерін жасанды түрде көрсетуге тырысуына себеп болуы мүмкін. Жоғары білім берудегі академиялық адалсыздық туралы 1960 жылдардағы алғашқы зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-та колледж студенттерінің 50-70 пайызы кем дегенде бір рет алдаған. Ел бойынша алдау көрсеткіштері тұрақты болғанымен, мектептердің мөлшеріне, іріктеу саясатына және алдауға қарсы шараларына байланысты әртүрлі білім ошақтары арасында үлкен айырмашылықтар бар. Әдетте, колледж неғұрлым кішкентай және іріктелген болса, онда көшіру көрсеткіштері де төмен болады. Мысалы, шағын, элиталық гуманитарлық колледждерде академиялық адалсыздыққа барушы студенттердің саны 15-20 пайызға дейін төмендеуі мүмкін, ал ірі мемлекеттік университеттерде бұл көрсеткіш 75 пайызға жетеді. Сонымен қатар, зерттеушілер, құрмет кодексі бар білім ошақтарында оқитын студенттер, басқа білім ошақтарындағы студенттерге қарағанда көшіруге бейімділігі аз екенін анықтады. Студенттердің өзінің этикалық мінез-құлқы туралы түсініктері мен шындық арасында да үлкен қарама-қайшылықтар бар. 2008 жылы Жозефсон Жастар Этиқасы институты жүргізген 30 000 орта мектеп оқушысы арасындағы сауалнамада, респонденттердің 62 пайызы «өткен жылы кемінде екі рет басқа біреудің үй тапсырмасын көшіргенін» айтты. Алайда, сол сауалнамада 92 пайызы «өз жеке этикасы мен мінез-құлқына қанағаттанғандарын» мәлімдеді. Бұған қоса, орта және жоғары білім берудегі үй тапсырмаларын орындау және онлайн тесттерді тапсыру үшін қызметтер ұсынатын онлайн платформалар бар. Әкімшілік осы сайттардың бар екенін білсе де, үй тапсырмалары мен бақыланбайтын онлайн тесттердегі көшіруді тоқтатуда сәтсіздікке ұшырады, Огайо математика қауымдастығының ұсынымы бойынша онлайн сабақтар бағасының кемінде 80 пайызы бақылаудағы сынақтардан құралуын ұсынады. Басқа елдердегі академиялық адалсыздық туралы зерттеулер осы салаға қарағанда аз, бірақ мәліметтер бойынша, Жапония сияқты елдерде көшірудің одан да кең таралғаны мүмкін.

Австралия

Австралияда жоғары білім беру сапасы және стандарттар агенттігі академиялық адалдыққа қарсы күреседі.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету агенттігі жауапты. Ол саясаткерлерге, оқытушыларға және жалпы халыққа арналған бірнеше саясат және нұсқаулық құжаттарды жасады.

Канада

Канадада жеке жоғары білім беру мекемелері университеттердің өздері жариялаған саясаттар мен ережелер арқылы академиялық бұзушылықтарды болдырмауға тырысады, бірақ осы мәселе бойынша жүргізілген зерттеулер басқа елдердегі зерттеулерден қалып қойды. Зерттеулер көрсеткендей, Канададағы академиялық адалсыздық деңгейі АҚШ-тағы деңгеймен шамалас. Көптеген мекемелер ICAI-ға сүйенсе де, Онтарио академиялық адалдық кеңесі (AICO) сияқты провинциялық ұйымдар да бар. Академиялық адалсыздыққа қатысты мәселелерді шешу көбінесе ережелерді сақтау қағидасы бойынша жүргізілетін, жазалауға бағытталған тәсілмен іске асырылды. Дегенмен, қазіргі кезде көбірек мекемелер білім беруге және түзетуге негізделген адалдық қағидасын қабылдап келеді.

Германия

Германияда өткізілген ірі зерттеуде университет студенттерінің 75 пайызы соңғы алты айда жеті түрлі академиялық бұзушылықтың (мысалы, плагиат немесе деректерді жоғарылату) кем дегенде біреуін жасағанын мойындады.

Алдау

Алдау – емтихан кезінде біреудің иығына қарау, емтихан немесе жаттығу туралы студенттер арасында тыйым салынған ақпаратты бөлісу сияқты түрлерде кездеседі. Жылдар бойы алдаудың көптеген күрделі әдістері ойлап табылды. Мысалы, студенттердің жуу бөлмесіндегі унитаздың резервуарына, бейсболканың қалқасына, жеңдеріне, жамбастарына немесе декольтесіне жасырған жазбалары туралы мәліметтер бар. Сонымен қатар, ақпаратты графикалық калькуляторларға, пейджерлерге, ұялы телефондарға және басқа да электрондық құрылғыларға сақтау, ақпараттық революция басталғаннан бері кеңінен таралды. Студенттер көптен бері жанында отырғандардың емтихан жұмыстарын жасырын түрде қарап отырса, кейбіреулері алдауға тырысатындарға көмектесуге ұмтылады. Достарға дұрыс жауапты сырқатып жеткізудің әдістері әртүрлі – кодталған ұстанудан немесе қарындаштың ұшымен соғудан бастап, көптеген мұғалімдер ести алмайтын жоғары жиілікті дыбыстарға дейін. Кейбір студенттер жауаптарды тарату үшін қол қимылдары немесе аяқ қозғалыстары сияқты қайталанатын дене белгілерінің жүйесін қолдану сияқты күрделі тәсілдерге жүгінеді (мысалы, аяқты бір рет соғу – «А» жауабы, екі рет соғу – «Б» жауабы, және т.б.). Тағы бір әдіс – әсіресе бүкіл әлемде өткізілетін емтихандарда уақыт белдеулерінен пайдалану. Емтиханды бірінші тапсырғандар (мысалы, Океанияда) кейіннен емтихан тапсыратындарға (Еуропа сияқты уақыт белдеуінде) жауаптарды жіберуі мүмкін.

Өзін көрсету

Өзін таныстыру – студентке берілген тапсырманы немесе емтиханды басқа адам орындауының бір түрі. Басқа студенттің орнына сабаққа қатысу немесе әңгімелесу де өзін таныстыру болып саналады. Академиялық жұмыс толығымен басқа адамға немесе ұйымға, көбінесе ақыға беріледі.

Келісімшартпен алдасу

Келісімшартты бұрмалау, сондай-ақ «жұлдызды жазу» деп те аталады, студенттің үшінші тарапты өз жұмысын орындау үшін жалдауымен ұқсас, бұл өзгенің қызметін пайдаланумен тең. Эссе жасайтын компаниялар осы санатқа жатады. 2014 жылдан бері келісімшартты бұрмалау едәуір артқан деген болжам бар, бірақ бұл өсімді көрсететін нақты деректер әзірге жоқ. Бұл алдаудың салыстырмалы түрде жаңа түрі, алғаш рет 1940 жылдары университеттерде және газеттерде жұлдызды жазушыларға арналған жарнамалар көбейген кезде пайда болды. Бұл тенденция 1960-1970 жылдарға дейін жалғасты. 2019 жылы жасалған зерттеуге сәйкес, жұлдызды жазу индустриясының кірісі шамамен 100 миллион долларды құрайды деп есептеледі.

Плагиат

Плагиат, 1995 жылғы Random House Compact Unabridged Dictionary сөздігінде берілген анықтама бойынша, – "басқа автордың тілін және ойларын дерлік толықтай қайталау немесе қолдану және оларды өзінің түпнұсқалық жұмысы ретінде көрсету". Академиялық ортада бұл, ерекше көзге түсетін сөз тіркесін авторлық құқығын көрсетпестен алудан бастап, басқа біреудің түпкілікті идеясын сілтемесіз қайта баяндауға дейін, тіпті келісімшарт бойынша жасалған толық көшіруге дейін жетеді. Еуропада плагиатты әдепсіздік деп санау және түпнұсқалықты идеал тұту 18-шы ғасырда қалыптасты, ал бұрынғы ғасырларда авторлар мен суретшілер "шеберлерді мүмкіндігінше дәл көшіруге" және "қажетсіз ойлап табудан" аулақ болуға шақырылатын. 18-шы ғасырдың жаңа моральдық принциптері академиялық салаларда (академиялық ғылым, білім беру, инженерия және т.б.) және журналистикада институционалдық деңгейде бекітіліп, күшпен сақталды. Бұл салаларда плагиат қазір академиялық адалсыздық және журналистік этиканы бұзушылық деп есептеледі, оған шығарылу және мамандыққа зиян келтіру сияқты санкциялар қолданылады. Алайда, өнер саласы бұл қағидаға қарсы тұрды, өйткені олардың ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүрінде көшіру шығармашылық процестің негізгі бөлігі болып саналады. 21-шы ғасырда да суретшілер плагиатқа төзімділік танытуда. Плагиат қылмыс емес, бірақ көбінесе моральдық принциптерді бұзу ретінде қарастырылады. 2000 жылдан бері студенттер арасында плагиат мәселесі талқылауға жиі түсіп, аталған талқылаудың басты бағыты – студенттерге плагиатты түсінуге және одан қалай аулақ болуға көмектесу мәселесіне байланысты. Плагиаттың студенттерге тигізетін ауыр салдары ескеріле отырып, студенттердің плагиат жасаудан сақтануына көмектесу үшін оқу процесіне көбірек мән беру қажеттігі туралы ұсыныстар айтылуда. Плагиаттың құрамына өзіне-өзі плагиат та жатады. Өзіне-өзі плагиат – студент басқа пәнге тапсырған жұмысын, эссесін немесе курстық жұмысын оқытушының рұқсатынсыз қайта тапсырған жағдайда болады. Томар мен Чан ChatGPT сияқты жасанды интеллектіге негіделген сайттарға қол жеткізе алатын студенттердің өз жұмыстарын плагиаттауға және сайттардағы жұмысты өзіндік деп мәлімдеуге бейім екендігін анықтады. ChatGPT адам сияқты мәтін жасайтындықтан, бұл жағдайда көшірушілік әрекеттерге жол беруі мүмкін, мысалы, студенттер дереккөздерін дұрыс көрсетпестен тікелей ақпаратты пайдаланады. Intelligent.com сайтында жарияланған мақаласында доктор Ронни Глэдден: "Шын мәнінде, түпнұсқалық пен қатаңдық өте маңызды. Сыншыл ойлау және тәуелсіз пікір қалыптастырылуы керек, мен осы элементтерді қорғауға бейіммін" деді. Cebrián Robles академиялық ортада жасанды интеллект құралдарын пайдаланудың тәуекелдері, мысалы, онлайн-белсенділікті бақылау қажеттігі, сондай-ақ академиялық адалдық пен жасанды интеллект арасындағы күресті талқылады. Chalmers технология университеті жүргізген сауалнама бойынша, "оқушылардың 62 пайызы емтихан кезінде чат-боттарды пайдалануды жаңсақ деп санайды".

Саботаж

Академиялық ортада саботаж – басқа біреудің жұмысын тоқтатқысы келіп, оның сәтті аяқталуына кедергі келтіру үшін жасалған іс-әрекеттер. Мысалдарға басқа адамның зерттеуіне бөгет қою, маңызды құжаттарды жою, сондай-ақ зерттеу үшін қолданылатын компьютерлерді бұзу кіреді.

Құпиялылықты теріс пайдалану

Бұл деректер немесе зерттеу нәтижелері, академиялық еңбектер таратылғанда немесе бөлісілгенде болады, ал авторлар олардың құпия сақталуын күткен.

Көмек және қылмысқа қатысу

Көмектесу және қолдау көрсету – академиялық адалсыздыққа қатысуға немесе оған талпынуға біреуге көмектесу, оған мүмкіндік беру немесе оны ынталандыру әрекеті.

Дұрыс емес зерттеу әдістері

Дұрыс емес зерттеу практикаларына зерттеу деректерін жасау, бұрмалау немесе таңдап жариялау, сондай-ақ авторлар мен зерттеушілердің еңбегінің нәтижелерін баяндағанда оларға тиісті құрмет көрсетпеу кіреді.

Алдауды ынталандыру

Кейбір ғалымдар кейбір студенттерде алаяқтыққа патологиялық құштарлық бар деп санайды. Жазушы Томас Маллон көптеген ғалымдар әдебиеттегі плагиатты (Самуэль Тейлор Кольридж және Чарльз Рид екі көрнекті мысал) көбінесе клептомания сияқты (бақытсыз ұрлықпен байланысты психологиялық ауру, тіпті ол ұрының мүддесіне қарсы болған жағдайда да) жасалатынын анықтағандығын атап өтті. Әдепсіз мінез-құлқының бір себебі – "құрмет пен билік үшін жарыста үстемдік алуға ұмтылыс". Ричард Фасс нақты әлемдегі бизнеске қатысты дау-дамайлар студенттерді қазіргі қоғамда жетістікке жетудің қабылданған тәсілі – адалдықсыздық деп ойлауға итермелейді деген пікірді айтады. Осы жағдайда академиялық адалсыздық – нақты өмірге дайындық болып табылады. Кейбір студенттер үшін сәттілік пен адалдық арасында қарама-қайшылық туындайды, және олардың шешімі: "Біз адалдықты аз жақсы көреміз деп айтуға болмайды, біз сәттілікті көбірек жақсы көреміз". Дегенмен, алаяқтықтан күтілетін пайда да, студенттің моральдық қағидалары да адалдықсыз мінез-құлыққа қатысуда маңызды рөл атқаратыны көрсетілген. Тағы бір зерттеуде емтиханға жазбаша көмек құралдарын алып келуге рұқсат етілген студенттердің бағалары жақсармағаны анықталды.

Демографиялық және жеке себептер

Зерттеулер нәтижесінде, жас, жыныс және үлгерім көрсеткіші сияқты, алдауға ықпал ететін бірқатар демографиялық ерекшеліктер анықталды. Ересек студенттер, әйелдер және үлгерім көрсеткіші жоғары студенттер алдауға аз бейім, ал көптеген қосымша іс-шаралармен айналысатын студенттер керісінше, оған көбірек бейім. Қосымша іс-шараларға қатысатын студенттер оқуларына аз бейілді болуы мүмкін, немесе уақыттарына көп талаптар қойылуы мүмкін, бұл оқуларына кедергі келтіріп, алдауға ынталандырады. Жас студенттердің алдауға бейімділігі жоғарырақ екені анықталды: бір зерттеуде колледждің екінші курсында алдаудың ең көп жағдайлары тіркелді. Алдаудың моральдық даму деңгейімен төмендеуі күтілуі мүмкін, бірақ бір тәжірибеде студенттің моральдық тесттегі нәтижесі мен оның алдауға бейімділігі арасында байланыс жоқ екені анықталды (яғни, моральдық дамудың преконвенционалдық сатысындағы студенттер, постконвенционалдық сатысындағылармен бірдей деңгейде алдауға бейім). Жоғары академиялық прокрастинация (кешіктіру) академиялық бұзушылықтың жеті түрлі түрінің (жалған сылтауларды пайдалану, плагиат, емтихандарда көшіру, емтихандарда тыйым салынған құралдарды қолдану, емтихандарға тыйым салынған құралдарды әкелу, басқалардан үй жұмысының бөліктерін көшіру және деректерді жасау немесе бұрмалау) жиілігін және түрлерін арттырады. Алдамшы синдром мен академиялық адалсыздық арасында байланыс бар екені анықталды. Өздерін академиялық жағынан лайықты деп санамайтын студенттер, олардың орны дұрыс емес екенін дәлелдеу үшін өзін-өзі саботаждауға (плагиат және алдау) белсенді түрде түседі, алдамшы синдромынан зардап шекпейтін студенттер академиялық адалсыздыққа аз бейім.

Контексттік себептері

Жеке мұғалімдердің ықпал ете алатын жағдайлық факторлар көбінесе алдау мінез-құлқына ең аз әсер етеді. Бір зерттеуде емтихан тапсыратын студенттер арасындағы қашықтықты арттыру академиялық бұзушылыққа аз әсер ететіні, ал емтихан алдында студенттерді алдаса мектептен шығарып тастаумен қорқыту, керісінше, алдау мінез-құлқын ынталандыратыны анықталды. Шындығында, емтиханды қадағалауды күшейту және сыныпта алдауды анықтаудың басқа да әдістері көбінесе тиімсіз. Америкалық студенттер арасында жүргізілген бір сауалнама бойынша, соңғы алты айда 50%-ы кем дегенде бір рет, ал 7%-ы бес реттен астам алдаған, бірақ олардың тек 2,5%-ы ғана ұсталған. Дегенмен, профессор алдауға қатысты өзінің наразылығын ашық білдірсе, оқу бағдарламасында, алғашқы сабақта немесе емтихан басында, академиялық адалсыздық 12%-ға төмендеуі мүмкін. Бірақ мұғалімдер беймәлім түрде алдау мінез-құлқына ықпал етуі де мүмкін. Бір зерттеуде профессордың қатал немесе әділетсіз деп қабылдануы мен академиялық бұзушылық арасында байланыс бар екені анықталды, себебі студенттер мұғалімге қарсы қарымта жасау үшін алдауды бір жол деп санайды. Зерттеулер мақсатқа бағдарлану мен академиялық алдау арасындағы байланысты көрсеткен. Сыныпта үлгерімділікке басымдық беретін студенттер, оқуға басымдық беретін студенттерге қарағанда алдауға аз бейім. Академиялық бұзушылықтың ең маңызды жағдайлық себептері көбінесе жеке мұғалімдердің қолында болмайды. Бір өте маңызды фактор – уақытты басқару. Бір сауалнамада мұғалімдердің үштен екісі нашар уақытты басқару алдаудың басты себебі деп есептеді. Сондықтан, құрбыларының алдауды жақтырмайтынына сенетін студенттердің алдауына ықтималдық аз. Шындығында, көптеген зерттеулер студенттің алдау туралы шешіміне ең шешуші фактор – оның сыныптастарының академиялық адалдыққа қатысты көзқарасын қабылдауы екенін көрсетеді.

Этикалық себептер

Қандай демографиялық немесе жағдайлық факторлар студенттің көшіруге шешім қабылдауына әсер етсе де, көшіруге кіріспес бұрын ол өзінің санасын жеңуі керек. Бұл адамның академиялық адалсыздыққа қаншалықты қарсы екеніне және студенттің өзін кінәлі сезінуден құтылу үшін қандай түсіндірулер қолданатынына байланысты. Мысалы, егер студент академиялық бұзушылықты моральдық тұрғыдан дұрыс деп санаса, кінә сезімсіз көшіруі мүмкін. Алайда, көптеген студенттерге академиялық адалсыздықтың дұрыс емес екені үйретілген және олар оны бойларына сіңірген. Құлықтан ауытқу психологтарының пікірінше, бейтараптандыруға қатысатын адамдар қоғамдық норманы қолдайды, бірақ нақты жағдайда осы норманы бұзуға болатын себептерді "табады". Айыптаушыны айыптау – яғни профессорлардың екі жүзді екендігі немесе олардың өзінің кінәсі бар екендігі – студенттердің бейтараптандырудың екінші ең көп кездесетін түрі, ол жағдайлардың 28% құрайды.

COVID-19 және академиялық адалсыздық

COVID-19 пандемиясы кезінде академиялық адалсыздық жағдайлары артты. Оқу орындарындағы дәрістердің күрт түрде тікелей оқытудан онлайн форматқа көшуі салдарынан, оқытушылар (бірнеше жылдан бері бірдей бағалау тәсілдерін қолданып келген болуы мүмкін) онлайн бағалауды қалай жүргізуге болатынын, оның дәрістердегі бағалаудан қандай ерекшеліктері бар екенін және онлайн процестің қандай қадамдардан тұратындығын ойластыруға уақыт таба алмады.

Әсерлер

Тіпті бір рет болса да, алдауды ақтауға тырысатын студенттер болашақта да осыған бейім болады, бұл оларды жалған өмірге бастауы мүмкін. Академиялық адалсыздық мұғалімдерге де мәселе туғызады. Экономикалық тұрғыдан қарағанда, алдау білімнің жеткіліксіз өндірілуіне алып келеді, ал профессордың міндеті – білімді өндіру. Егер жалған жарияланымдар ресми түрде қайтарылып алынбаса, олар көп жылдар бойы проблема болып қала береді, себебі мақалалар мен кітаптар сөрелерде тұрып, сілтемелерде қолданыла береді. 1960 жылдары мансабының басындағы тарихшы С. Уолтер Полшоктың еңбектерінде толығымен жасалған материалдар болғаны 1966 жылы жария болды, ал American Historical Review журналы осы мәселе бойынша ескерту жасады. Дегенмен, оның кітабы көптеген университет кітапханаларынан алынбады және (оның диссертациясымен бірге) 2013 жылы, баспагер оны қайтарып алуы тиіс болғаннан кейін 47 жыл өткен соң да сілтеме жасалды.

Қорқыту

Тарихи тұрғыдан алғанда, жоғары оқу орнының профессоры ата-ананың орнындағы өкіл деп есептелді, демек студенттердің мінез-құлқын ата-ана ретінде реттеуге құқылы болды.

Құрмет белгілері

Алдымен 1779 жылы Уильям мен Мэри колледжінде, содан кейін 1850 жылдары Виргиния университеті және 1893 жылы Уэслиан университеті сияқты оқу орындарында студенттер, демократия және адамгершілік идеалдарына адал екенін жариялаған оқытушылардың келісімімен, ар-ұяқ кодекстерін құрды. Гарвард университетінің профессоры Б. Мелендес ар-ұяқ кодексін студенттердің қол қоятын адалдық туралы жазбаша міндеттемесін, студенттер басқаратын сот жүйесін (заң бұзу туралы шағымдарды қарастыратын), бақылаусыз емтихандарды және барлық студенттердің кодекс сақталуын қадағалауға міндеттілігін қамтитын академиялық этика кодексі деп анықтады.