Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қорықта бір кезде Ұлыбританиядағы жалпы суқайырдың ең ірі көбею ошағы болды, және олар әлі де қорықтың қорғалатын ерекшелігі болып табылатын болса да, 2006 жылдан бастап және одан кейінгі жылдары суқайыр ошағы күрт азайды. Қорық сонымен қатар халықаралық маңызы бар шағала тұрақтарына және жалпы және сұр ителкелердің, басым түрі сұр ителкелердің шоғырланған жері бар қорғалған ителкелерге де үйіршік. Бұл жер Халықаралық табиғатты қорғау одағы тарапынан II санаттағы қорғалатын аумақ деп белгіленген. Құмдар Форви ауылының орны болды, ол құмның жылжуына байланысты тасталып қалған.
The reserve contained at one point the largest breeding colony of breeding common eider in Britain and while they are still a protected feature of the reserve the eider colony suffered dramatic losses starting in 2006 and the subsequent years. The reserve also hosts an internationally important ternery and a protected seal haul out containing both common seals and grey seals, predominantly the latter. The site is designated a Category II protected area by the International Union for Conservation of Nature. The sands were the site of the village of Forvie that was abandoned due to drifting sands.
Форви құмдары
Форви құмдары Шотландиядағы ең үлкен ұшып жатқан құмдардың бірі болып табылады. Форви құмдары соңғы мұз дәуірінің соңында өзендер арқылы жағалауға жеткізілген шөгінділердің қалдықтарынан пайда болған. Шөгінділер теңізге тұнып, толқындар мен желдің әсерінен жағаға біртіндеп жуылды. Форвидегі құм төбелерін үш ерекше бөлікке бөлуге болады. Қордың ең оңтүстік бөлігі Итан өзені теңізге құятын жердегі құм сілкісінен тұрады. Солтүстікке қарай құм көтерілген жағажайлардың террасалары мен мұздық тастардың үстінде жатыр. Бұл аймақтың солтүстігінде құм тас үстіне орналасқан, ал тас пен құмның арасында әртүрлі тереңдіктегі мұздық шөгінділері жатыр.
The Sands of Forvie are one of the largest areas of blown sand in Scotland. The sand at Forvie is formed from the remains of sediment that was transported by rivers to the coast at the end of the last ice age. The sediment settled in the sea, but was gradually washed onshore by the action of waves and wind. The sand dunes at Forvie can be divided into three distinct parts. The southernmost point of the reserve consists of a sand spit at the point where the River Ythan enters the sea. To the north the sand rests on raised beaches terraces and glaciated rocks. North of this region is an area where the sand lies on top of a rock plateau, with glacial deposits of varying depths sandwiched between the rock and the sand.
Флора мен фауна
Қорық аумағында кең құмды жағалаулар, жылжымалы және бекітілген құм төбелер, құмды жайылымдар мен жазық далалар, сондай-ақ өсімдік жамылғысының тікелей дамуы бар. Құм төбелердің даму сатылары әртүрлі, және олар маррам (Ammophila arenaria), қызыл шалғын (Festuca rubra), қараторғай (Empetrum nigrum), төрт жапырақты жусан (Erica tetralix), қара қамыс (Carex nigra), батпақты суыртқы (Hydrocotyle vulgaris) және жайылмалы тал (Salix repens ssp. argentea) сияқты көптеген өсімдік түрлерін қамтиды. Құмдар мен Итан сағасының арнайы қорғалатын табиғат ескерткішінде (SSSI) қамтылған қамырлы өсімдіктер – ерекше сақталатын түрлер. (Astragalus danicus, Carex maritima, Coeloglossum viride, Corollarhiza trifida, Gentianella campestris, Platanthera bifolia, Salsola kali, Mertensia maritima, Radiola linoides және Teesdalia nudicaulis) Олардың бесеуі Ұлыбританияда сирек кездесетін түрлерге жатады (Equisetum variegatum, Festuca arenaria, Ophioglossum azoricum, Potamogeton filiformis, Puccinellia distans). Форвиде төрт түрлі шағалақ көбейеді, олар құм төбелерде және жағажайда ұя салады. Кішкентай шағалақтар мен арктикалық шағалақтар жағалауды және биік жағажайларды ұнатады, ал ақбас шағалақтар мен қарабас шағалақтар құм төбелердегі маррам арасында ұялайды. Шағалақтардың көбеюі жылдар бойы ауытқып келді, ал 1995 жылдан бері NatureScot қарға, қара марқұмдар мен түлкілерді іріктеп қырып тастау шараларын жүзеге асырып келеді. Соңғы жылдары ақбас шағалақтар мен қарабас шағалақтар колониялары 2019 жылы тіркелген рекордтық көрсеткіштерге жетіп, көбеюде үлкен табысқа қол жеткізді. Сағаның лайлы жерлері көшпенді құстар үшін, мысалы, суысар, құлқа, алтын құрлықаяқ, қызылқұйрық, құмқұс және қызыл аяқ құс үшін маңызды қыстау орны болып табылады, және әр көктемде 15 000-ға жуық қазды көруге болады. Қорықтың солтүстік бөлігіндегі жартастарда солтүстік фулмар, қара шағалақ, каракөк, тоқылдақ және қарабатыр сияқты көптеген теңіз құстарының көбейетін колониялары орналасқан. Сондай-ақ, қысқақұлақты сұңқар, жалман, көкпар, аққу және бүркіт сияқты жыртқыш құстар да жиі кездеседі, және Форвидеде құстардың 255 түрі тіркелген. Форви – сұр және қарапайым ителкелерді бақылауға танымал орын, олар Итан сағасының аузындағы жағажайлар мен лайлы жерлерге шығады. 2014 жылғы «Ителкелерді қорғау (Белгіленген теңіз жағалаулары) (Шотландия)» жарлығы 194 белгіленген жағалау орнында ителкелерге қосымша қорғау шараларын енгізді, ал 2017 жылы Форви ұлттық табиғат қорығындағы ителкелердің жағалау орнына осы мәртебе берілді және заңдық қорғау шаралары қолданылды. Ителкелерге ыңғайсыздық тудырмау үшін Ньюбург жағажайында бақылау орны құрылған. Ителкелердің саны жылдам өсіп келеді, олардың саны 1000-нан 3000-ға дейін жетеді. Дельфиндер Форви жағалауында кездеседі, ал Итан өзенінде сусарлар бар. Форвидеде және Солтүстік-Шығыс Шотландияға тән басқа сүтқоректілер: елік, қызыл түлкі, бадджер және тояқ.
The reserve contains large areas of sandy foreshore, mobile and fixed dunes, dune pasture and lowland heath and the successional development of vegetation. The sand dunes are of various stages of evolution and contain plethora of plant species including marram grass (Ammophila arenaria), red fescue, (Festuca rubra), crowberry, (Empetrum nigrum), the cross leaved heath (Erica tetralix), common sedge, (Carex nigra), marsh pennywort (Hydrocotyle vulgaris) and the invasive creeping willow (Salix repens ssp. argentea). Vascular plants are an identified and protected feature of the reserve under the Sands of Forvie and Ythan Estuary SSSI. (Astragalus danicus, Carex maritima, Coeloglossum viride, Corollarhiza trifida, Gentianella campestris, Platanthera bifolia, Salsola kali, Mertensia maritima, Radiola linoides and Teesdalia nudicaulis) and five of which are classified as UK scarce species (Equisetum variegatum, Festuca arenaria, Ophioglossum azoricum, Potamogeton filiformis, Puccinellia distans). Four species of tern breed at Forvie, building their nests among the dunes and on the beach. Little terns and arctic terns favour the foreshore and raised beaches, while the sandwich terns and common terns nest amongst the marram tussocks of the dune system. The breeding success of the terns has fluctuated widely over the years, and since 1995 NatureScot have undertaken selected culling of predating species, specifically crows, gulls and foxes. In recent years the colonies of sandwich tern and black headed gulls have had great success in breeding with some of the highest populations recorded to date in 2019. The mudflats of the estuary provide an important wintering ground for migratory birds such as wigeon, oystercatcher, golden plover, lapwing, dunlin, curlew and redshank, and around 15,000 geese may be seen on the estuary each spring. The cliffs in the northern part of the reserve host breeding colonies of many seabirds, including northern fulmar, shag, cormorant, kittiwake and razorbill. Raptor species such as short eared owls, kestrel, sparrowhawk, osprey and buzzard are also regularly seen, and in total 255 species of bird have been recorded at Forvie. Forvie is a popular site for viewing grey and common seals, which haul out onto beaches and mudflats at the mouth of the Ythan estuary. The Protection of Seals (Designated Sea Haul out Sites) (Scotland) Order 2014 introduced additional protection for seals at 194 designated haul out sites and in 2017 the seal haul out site at Forvie National Nature reserve was granted this designation and legal protection. To avoid disturbance to the seals the advised viewpoint is established on the Newburgh beach. The population is growing rapidly with numbers anywhere between 1,000 and 3,000 seals present. Bottlenose dolphins visit the seas off Forvie, and there is a population of otter on the River Ythan. Other mammals found at Forvie and those typical of northeast Scotland such roe deer, red foxes, badgers and stoats.
Тарих
Форвидің жағалауында адамдардың ұзақ жылдар бойы қоныс тепкен тарихы бар. Адам қызметінің ең ерте дәлелі шамамен 8000 жыл бұрын жасалған кремний өңдеу орындары мен ұлу шеллектері түрінде сақталған. Археологиялық қазбалар неолит дәуірінен (шамамен 6000 жыл бұрын) жерлеу обаларын, сондай-ақ қола дәуірінен (көму қалдықтарын сақтау үшін салынған) шеткі обаларды ашты. Форвиден табылған қола дәуірінің басқа да заттарына диірмен тасының бөліктері мен қыш ыдыстардың сынықтары жатады. Б.з.д. 700 жыл шамасында салынған 31 үйшіктен тұратын кішкентай ауылдың қалдықтары да анықталды. Ауылдан табылған заттарға қаптал бұрандалар, білезіктер, диірмендер және қыш бұйымдар кіреді. Құм төбелердің ішінде тастамалған Форви ауылы орналасқан. Ауыл шіркеуін қазба жұмыстары көрсеткендей, ол 12 ғасырда, Әйелі Адамнанға арналып салынған, ал шіркеу ішіндегі жерлеулердің мерзімі 15 ғасырда қирағандығын көрсетеді: жергілікті халық ауыз әңгімелерінде 1413 жылдың тамыз айында тоғыз күндік дауылдың ауылды құмға көміп кеткені туралы айтылады. 1959 жылы Форви құмдары Табиғатты қорғау кеңесі (NatureScot-тың алдыңғы органы) мен жер иелері арасындағы келісім бойынша ұлттық табиғи қорық (NNR) деп жарияланды; 1979 жылы NNR Ythan Estuary-ді қамту үшін кеңейтілді. 2003 жылы жер иелерінен жерлер сатып алынды, ал қалған жерлер 2012 жылы сатып алынды.
The coastline at Forvie has a long history of human occupation. The earliest evidence of human activity takes the form of flint working sites and shell middens, which date from around 8,000 years ago. Excavations have also revealed burial cairns from the Neolithic period (around 6,000 years ago), and kerb cairns (built to hold cremation remains) dating from the Bronze Age. Other Bronze Age objects found at Forvie include pieces of a quern stone and fragments of pottery. The remains of a small village of 31 huts dating from around 700 BC have also been identified. Finds from the village include jet beads, bracelets, querns and pottery. The deserted village of Forvie lies within the sand dunes. Excavations of the village church, which is dedicated to Saint Adamnan, shown that it was constructed in the 12th century, and the dating of burials within the church indicate that it had become a ruin by the 15th century: local folk history tells of a nine day storm that led to the village being engulfed by sand in August 1413. In 1959 the Sands of Forvie was declared a national nature reserve (NNR) by agreement between the Nature Conservancy Council (predecessor body of NatureScot) and the landowners; the NNR was extended in 1979 to include the Ythan Estuary. In 2003 were purchased from the landowners, with the remaining land being purchased in 2012.
Дүниежүзілік соғыстар кезінде
Форви I және II дүниежүзілік соғыстарда белсенді болды, бірақ аймақтың қолданылуы туралы өте аз мәлімет сақталған. 1900 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін тоғыз тесікті гольф алаңы болды деген қате пікір таратылған. 1900 жылы Леди Кэткарт үшін салынған алаң батыс жағалаудағы Уист аралында орналасқан. Форви мен Ньюбургтің орналасуын Абердиндегі Дон өзенінің сағасы деп жаңылыстыруға болады. Осыны ескере отырып, Итанның сағасы төңірегінде қорғаныс құрылыстары орнатылды. Олар 143-ші пионер корпусының құрамындағы қосалқы бекіністер, екі пулемет батареясы және танкке қарсы тосқауылдардан тұрды. 1941 жылдың сәуірінен қазан айына дейін жағалаудың осалдығын бағалау кезінде Форви осы тізімге енді және «миналармен тосылған» деп белгіленді. Мина өрісі шығыстан батысқа қарай созылды (WO ref 31/521474 – 538472). Бұл британдық С типіндегі миналар, олардың салмағы шамамен 65 фунт болатын. 1944 жылдың шілдесінде аймақты тазалау кезінде, құмның жылжуына байланысты бірқатар миналар табылмады. Миналарды тазалау аймақтың сыртқы түрін сәл өзгертті, себебі Корольдік инженерлердің бомбаларды жою бөлімі миналанған аймақтағы өсімдіктерді өртеу үшін Брен тасымалдағышын (жантүршіктің құралы ретінде белгілі) отты тастау құрылғысы ретінде пайдаланды. Тазалау жұмыстары мен мина өрісінің орналасуы туралы мәліметтер Шотландияның солтүстік-шығысындағы Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған жергілікті кітапта жазылған. Кейбір күндері 222 мина залалсыздандырылғаны көрсетілген, нақты саны белгісіз, бірақ аймақты тазалауға бірнеше ай кетті. 1944 жылдың 27 шілдесінде Форвиде минаны залалсыздандыру кезінде 11-ші ротаның сапёрі Гарри Дин (28 жас) қаза тапты. Сапер Дин Йоркширде жерленген. Форви құмдары Гордон Хайленд әскерлері мен Хайленд жеңіл жаяу әскерін шөлдегі соғысқа дайындау үшін пайдаланылды. Сонымен қатар, Форви Моорда сарбаздар граната, танкке қарсы гранаталар және екі дюймдік минометтерді қолдану бойынша оқытылды. Соғыстан бері минометтік снарядтар моордың әртүрлі жерлерінен табылған. Аймақта әлі де кратерлер көрініп тұр. Форвиде оқытылған сарбаздар Слейнс лоджасында және Коллистондағы ғимараттарда орналастырылды. 1940 жылдың 3 қарашасында Люфтваффе Форви Линкске 30 жоғары жарылғыш бомба тастады. Бұл Абердиншир азаматтық қорғаныс тізілімінде тіркелген, ал кратерлерді 1941 және 1946 жылғы әуе суреттерінде көруге болады. Сарбаздар жаттығу өткізген кезде, моор жергілікті тұрғындар үшін жабық болды. Алайда, жексенбі күндері жергілікті тұрғындар моорды пайдалана алатын. Осы уақытта жергілікті тұрғындар азық-түлік рационированиеланғандықтан, құстардың жұмыртқаларын жинады, сонымен қатар қоянның көп қоры болды. 1941 жылдың 30 қарашасында үш жергілікті бала қоян ұясынан жарылмаған танкке қарсы граната тапты, оны әскер үй күзшілеріне көрсеткен. Бір жігіт (Алекс Росс) оны лақтырып жіберді, ол жарылып, бір көзін жойды. 1941 жылдың 31 наурызында британдық «Мелроуз Абби» кемесі жағаға тірелді. 1941 жылдың 2 сәуірінде ол жарылғыш теңіз минасына тиіп, бортына үлкен тесік жасады және Итан өзенінің түбіне шөкті. Осы уақытта Форви Сэндс кемесіне қорғаныс үшін пулемет орнатылды, сонымен қатар оны жылжыту жоспарлары жасалды, өйткені ол өтетін ұшақтардың нысанасы болуы мүмкін еді. Кеме 1941 жылдың 26 шілдесінде қайтадан суға шығарылып, жөндеу үшін Абердинге сүйретілді. Кейіннен ол 1942 жылдың 27 желтоқсанында Азор аралдарының солтүстік-шығысында U 356 суасты қайығымен батырылды. Бірнеше веб-сайттар осы оқиғаны растайды, бірақ төмендегі сілтемедегі ақпаратқа қайшы келеді, онда «Мелроуз Аббиге қатысты, ол 1945 жылдың мамырында Корольдік теңіз күштерінен босатылды және бұрынғы иелеріне, Associated Humber Lines компаниясына қайтарылды» делінген. Екінші сілтеме кеме атауларының шатасуын шешуге көмектеседі. Форвидің бекінісінен басқа, 942-ші қорғаныс батареясының басқаруында екі жылжымалы теңіздік 4 дюймдік зеңбірек орналастырылды. 1942 жылдың 26 қаңтарында Hackley Head маңындағы мұз дауыл кезінде SS Lesrix кемесі, машиналарды тасымалдап бара жатып, жағаға тірелді. Жергілікті тұрғындар экипаж мүшелерінің бір бөлігін құтқаруға көмектесті, бірақ он экипаж мүшесі қаза тапты. Патша осы құтқару операциясына қатысқан жергілікті тұрғынға батырлық үшін қола медаль табыс етті. Форви жағалауы мен жартастарындағы патрульдеу кезінде қайық табылды, бұл суасты қайығымен түсірілген тыңшыны іздеуге себеп болды. Тыңшы Морей аймағында ұсталды. Удный маңындағы Тиллери үйінде фашистік көзқарастарды ұстанатын адамдар бар екендігі туралы әңгіме тарады, олар тыңшылар мен әуешілерге соғыс кезінде «қауіпсіз үй» екенін айтқан. Аймақта норвегиялық әскерлер де болғандықтан, жағалау күзшілері мен үй күзшілері норвегиялық сарбаздарға танысу үшін арнайы төлқұжаттармен қамтамасыз етілді. 1948 жылы Форви аймағы Корольдік әскери-әуе күштері мен армия үшін бомбалау және артиллериялық полигон ретінде қарастырылды, Арброт маңындағы Лунан шығанағындағы қолданыстағы полигондан солтүстікке орналасқан. Форвиде әуеден жерге және пикиру бомбалау жаттығулары жүргізілуі жоспарланған. Бұл теңізде артиллериялық полигонды және моорда ату полигонын қамтыды. Бұл ұсыныс 1950 жылы тоқтатылды, ұсыныс туралы құжаттар Ұлттық мұражайда сақталған.
Forvie was active in World Wars I and II, although very few details are recorded on the use of the area. It was incorrectly claimed there was a nine hole golf course from 1900 to the outbreak of World War II. The course built for Lady Cathcart in 1900 was on the west coast island Uist. The layout of Forvie and Newburgh could be mistaken for the mouth of the River Don in Aberdeen. With this in mind, defences were put in places around the mouth of the Ythan. These consisted of pillboxes, two gun batteries and anti tank blocks built by the 143rd Pioneer Corps. From a review of vulnerable beaches from April–October 1941, Forvie appeared on this list and was identified as "blocked with mines". The minefield ran from East to West (WO ref 31/521474 to 538472). These were British Type C land mines weighing about 65 lbs each. Following a clear up of the area in July 1944, a number of landmines were unaccounted for due to the shifting sands of the area. Mine clearance altered the area slightly as the Bomb Disposal Unit from the Royal Engineers used a converted Bren gun carrier (known as a wasp) as a flamethrower to scorch vegetation on the mined area. Images of the clearance and the location of the minefield is recorded in a local book covering World War II in northeastern Scotland. Records show on some days 222 mines being dealt with, the actual mine count is unknown but the area took several months to clear. On 27 July 1944, Sapper Harry Dean (28) of 11 coy, Royal Engineers was killed whilst clearing a mine at Forvie. Sapper Dean is buried in Yorkshire. Forvie sands was used to train the Gordon Highlanders and Highland Light Infantry in desert warfare, in addition to this Forvie Moor was used to train soldiers in the use of grenade, anti tank grenades and two inch trench mortars. Since the war, mortar bombs have been found across the moor. Craters are still visible in the area. The soldiers training at Forvie were billeted at the Slains Lodge and buildings in Collieston. On 3 November 1940, 30 High Explosive Bombs were dropped on Forvie Links by the Luftwaffe. This is listed in the Aberdeenshire Civil Defence register, the craters can be seen in 1941 and 1946 aerial photos. Whilst soldiers were training there, the moor were off limits to locals. However, on Sundays, the locals could use the moor. During this time, locals collected birds eggs to use as food was rationed, and there was a plentiful supply of rabbits. On Sunday 30 November 1941, three local boys found an unexploded anti tank grenade in a rabbit burrow that the army had been demonstrating to the home guard. One of the boys (Alex Ross), then threw it away where it exploded causing him to lose sight in one eye. On 31 March 1941, the British steamer Melrose Abbey ran aground. On 2 April 1941 she was hit by a drifting sea mine blowing a large hole in her side, and settled on the Ythan river bed. During this time, a machine gun was posted at Forvie Sands to offer some protection for the vessel whilst plans were made to move her as she was a target for passing aircraft. The ship was refloated on 26 July 1941 and towed to Aberdeen for repairs. She was later sunk by U 356 on 27 December 1942 north east of the Azores. Several websites confirm this sinking, but this disagrees with the information in the reference below, which states that "As for Melrose Abbey, she was released from the Royal Navy in May 1945 and returned to her former owners, the Associated Humber Lines." The second reference may help to resolve this mix up of ship names. Beside the pill box of Forvie, two mobile naval four inch guns were places and controlled by 942nd Defence battery. On 26 January 1942, the SS Lesrix, which was carrying machinery, ran aground off Hackley head during a blizzard. Locals in the community aided in the rescue of some of the crew, although ten crew members were lost. A bronze medal for gallantry was given by the King to one local for his part. During patrols on the beach and cliffs of Forvie, a dinghy was found and this sparked a search for a spy that had been landed by submarine. This spy was caught in the moray area. It was rumoured that Tillery house near Udny had fascist sympathizers, where spies and airmen were told this was a "safe house" during the war. Since there were also Norwegian army personnel in the area who patrolled the beaches, the coast guard and home guard were issued with passes to identify themselves to the Norwegian soldiers. In 1948, the Forvie area was earmarked to be a bombing and artillery range for the Royal Air Force and Army, as a site further north than the existing area at Lunan Bay near Arbroath. Forvie was to be used for air to ground and dive bombing practice. This involved a gunnery range out at sea and a rifle range on the moor. This proposal was cancelled in 1950; records exist in the National Archives on the proposal.
Қонақтар
Форви ұлттық табиғи қорығына жыл сайын шамамен 35 000 адам келеді. Қорғаудың солтүстік жағындағы Коллистон қалашығының жанындағы Стивенсон Форви орталығы келушілерге ақпарат ұсынады. Орталық алғаш рет 1980-ші жылдары ашылды және 1998 жылы Shell компаниясының қаржыландыруымен және жергілікті тұрғын Маргарет Стивенсонның қалдырған мүлігімен жақсарту жұмыстары жүргізілді, осы орайда орталыққа оның есімі берілді.
The Forvie National Nature Reserve is visited by around 35,000 people each year. Stevenson Forvie Centre near Collieston at the northern end of the reserve provides information to visitors. The centre first opened in the 1980s, and was substantially upgraded in 1998 with funding from Shell and a bequest from a local resident, Margaret Stevenson, after whom the centre is now named.