Кіріспе

chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 444009183
| ImageFile = Mercury Chloride.jpg
| ImageFile1 = Calomel 2D.png
| ImageSize =
| ImageFile2 = Calomel xtal 3D vdW.png
| ImageSize1 =
| IUPACName = Димеркурий дихлориді
| OtherNames = Меркурий(I) хлориді, Меркурий хлориді, Каломель
|Section1=
|Section2=
|Section5=
|Section3=
|Section4=Chembox Термохимия
| DeltaHf = −265 кДж·моль−1
| Entropy = 196 Дж·моль−1·К−1 (сирек кездесетін минерал) немесе меркурий(I) хлориді, бұл тығыз ақ немесе сары түсті, иіссіз қатты зат, меркурий(I) қосылысының негізгі мысалы болып табылады. Электрохимиядағы эталондық электродтардың құрамдас бөлігі.

Тарих

Каломель атауы грек тіліндегі καλός "әдемі" және μέλας "қара" сөздерінен шыққан деп есептеледі; немесе καλός және μέλι "бал" сөздерінен, оның тәтті дәміне байланысты. Сынап "батырлық медицина" дәуірінде түрлі физикалық және психикалық ауруларға танымал емделгіш ретінде кеңінен қолданылды. Оны дәрігерлер Америкада 18-шы ғасырда және революция кезінде пациенттерді құстыру және денесінен "қоқыстарды" шығару үшін тағайындады. Бенджамин Раш медицинада сынапты қолдаушысы болды және 1793 жылы Филадельфияда сары қызба эпидемиясы кезінде сары қызбамен ауыратын науқастарды емдеу үшін каломельді пайдаланды. Каломель науқастарға сілекей шығарғанша тазалағыш немесе катартикалық ретінде берілді және көбінесе шаштары мен тістері түсіп қалуға дейін үлкен дозада қолданылды. Сары қызба да каломельмен емделді. Льюис пен Кларк өздерінің экспедициясына каломельді алып келді. Зерттеушілер дәл сол сынапты, латрина шұңқырларының тереңінен тауып, олардың орналасқан жерлерін және кемпінгтерін анықтады.

Каломель электроды

Сыртқы хлоридтің тотығу және түсірілу реакцияларының оңайлығын пайдаланып, электрохимияда кеңінен қолданылады. Каломель электроды, әсіресе ескі жарияланымдарда, эталондық электрод болып табылады. Соңғы 50 жылда күміс/күміс хлориді (Ag/AgCl) электроды оны ығыстырды. Қорыш электродтарының қауіпті болуына байланысты олар кеңінен қолданудан шығарылғанмен, көптеген химиктер олардың әлі де дәл екенін және дұрыс қолданған жағдайда қауіпті емес екенін санайды. Эксперименттік потенциалдардағы айырмашылықтар әдебиеттегі мәндерден көп өзгешеленбейді. Басқа электродтар 70-100 милливольтқа дейін өзгеруі мүмкін.

Тіркелген сынап қосылыстары

Сынап(I) бромиді, Hg2Br2, ашық сары түсті, ал сынап(I) йодиді, Hg2I2, жасыл түсті. Екеуі де нашар ериді. Сынап(I) фториді күшті қышқылдың болмауы жағдайында тұрақсыз.

Қауіпсіздік мәселелері

Көміртек хлориді уытты, бірақ суда нашар еритіндігіне байланысты, оның қорғасын хлоридімен салыстырғанда қауіптілігі төмен. Ол 1700-жылдардың соңынан 1860-жылдарға дейін Америка Құрама Штаттарында зәр айдайтын және іш тазартатын (лаксатив) ретінде қолданылған. Каломель 1954 жылға дейін Ұлыбританияда тіс шығару ұнтақтарының құрамында жиі кездесетін компонент болды, бұл кең ауқымда сынапқа улануға, ал сол кезде 10 адамның 1-і қайтыс болатын "қызыл ауруға" әкелді. Бұл емдік қолданулар қосылыстың уыттылығы анықталғаннан кейін тоқтатылды. Ол сонымен қатар косметикада сабын және теріні ағарту кремі ретінде де қолданылды, бірақ мұндай препараттарды өндіру немесе импорттау АҚШ, Канада, Жапония және Еуропалық Одақ сияқты көптеген елдерде заңсыз. Бұл препараттарды өндіруге қатысқан жұмысшылардың зерттеуі 2,3-димеркапто-1-пропансульфон қышқылының (DMPS) натрий тұзының организмдегі сынаптың мөлшерін азайтуға және несептегі сынап концентрациясын қалыпқа келтіруге тиімді екенін көрсетті.