Кіріспе

Американдық карикатурист (1941–2021)

Стив Клей Уилсон (25 шілде 1941 – 7 ақпан 2021) – американдық андеграунд карикатурисі және андеграунд комикс қозғалысының маңызды тұлғасы. Уилсон оқырмандардың назарын зорлық-зомбылық пен жыныстық сипаттамасы жоғары, қарапайым адамдардың өмірін бейнелейтін агрессивті панорамаларымен аударды, көбінесе қарақшылар мен мотоциклшілердің ерсілі-қарсылы әрекеттерін көрсететін. Ол Zap Comix комиксіне алғашқы үлес қосушылардың бірі болды. Уилсонның туындыларының ерекшелігі – кейіпкерлерінің сауатты ойлау және сөйлеу қабілеті мен олардың жасаған қатыгездік арасындағы қарама-қайшылық. Джеймс Данки мен Денис Китчен өздерінің «Underground Classics» кітабында жазғандай, «Ол өзінің әріптес карикатурашыларын таң қалдырып, кейде қорқытты, бірақ олар оның дәм талғамын шектеуді иықтан түсіргенін немесе тіпті жойғанын көрді. Вильсон осы саланың шекарасын ең анық белгіледі». Суретші мен кейіпкерлер зорлық-зомбылыққа көңілді көзқараспен қараған кездері де болды, мысалы, ұрыстан шаршап, одан гөрі жыныстық қатынасқа түсуге келіседі. Уилсонның кейінгі туындылары зомби қарақшылар мен шіріген вампир ана ретінде бейнеленген Гуадалупа ханымның суреттерін қамтыды. Дегенмен, көп жағынан оның жұмысы 1960 жылдардағы бастапқы шығармаларымен үндес болды. Көптеген контрмәдениет өкілдерінен айырмашылығы, олар өздерінің радикалды көзқарастарын жұмсарып, коммерциялық мәдениетке сәтті сіңісіп кетті, ал Уилсонның туындылары әдеттегі адамдардың сезімталдығын қоздырып, әдепсіз мінез-құлықты көрсетті.

Ерте өмір

Уилсон 1941 жылғы 25 шілдеде Небраска штатының Линкольн қаласында Лидия (туған есімі Льюис) мен Джон Уильям Уилсон отбасында дүниеге келді. Оның анасы медициналық стенограф, ал әкесі станок шебері болған.

Кітап суреттері

Оның "Боруздың қызыл түндегі қалалары" және "Жабайы жігіттер" атты суреттері 2001 Publishing баспасында неміс тілінде жарық көрді. 1994 жылы ол классикалық балалар әңгімелерін түсіндіре бастады, Ханс Кристиан Андерсен және Гримм ағайындыларының шығармаларын суреттеді, ол сұхбаттасушылар Джон Рэндалл мен Уэсли Джостқа былай түсіндірді:
Мен "Уилсонның Андерсені" деп аталатын балалар кітабы жасадым. Бұрын-соңда балалар кітаптарының суретшісі болғым келген, бірақ ЛСД ішіп, көркем жағынан басқа бағытқа бұрылдым. Біз Уильям Берроусты кітаптың артына қысқаша пікір жазуға көндірдік, бірақ олар Берроустың есімін қате жазды! Олар қалай осы қателікке жол береді? Әңгімелер өте мұңды, мысалы, "Роза эльфы" - онда әйел сүйіктісінің "суық көк өлі ерінін" сүйеді. Кейінгі нұсқаларында мұндай детальдар жоқ. Дисней керемет ескі әңгімені алып, оны "ағартады", музыка туралы айтқандай. Оны татымды әрі жалпылама ету үшін. Бұл әңгімелер кішкентай балаларды қорқытып, олардың брокколи жеуін қамтамасыз етуге тиіс. "Уилсонның Гримм" (Коттедж Классикс, 1999) кітабына "Аққу патшайымы", "Шыстақтағы рух", "Батыр кішкентай тігінші", "Үш алтын шашы бар әйдіз", "Гансель мен Гретель", "Аю терісі" және "Үлкен ұры" әңгімелері енді.

Ми жарақаты мен кейінгі өмір

2008 жылдың 1 қарашасында Уилсон мидың ауыр жарақатын алды. Сан-Францискодағы Альтернативті баспасөз көрмесіне қатысып, күні бойы ішімдік ішкеннен кейін, Уилсон досының үйінен шығып, екі жаяу жүргіш оны тұраққа қойылған көліктердің арасында есінен танып, бетімен төмен қарап жатқан күйінде тапты. Оның жарақаттарының ішінде мойынның сынуы және сол жақ көз шеңбері сүйегінің зақымдануы болды; оған шабуыл жасалған жоқ па, әлде есінен танып құлап кеткені белгісіз. Бір апта интенсивтік күтімде болғаннан кейін, Уилсон үдетілген терапия бағдарламасына қабылданды, бірақ ол әлі де сөздерді табуда үлкен қиындықтарды көрсетті – мұндай жарақаттан кейін жиі кездесетін афазияның бір түрі. Ол желтоқсан айының бірінші аптасында өзінің қолымен қолтаңбасын жазуға жеткіліктідей жазылып алды, бірақ 2008 жылдың желтоқсанының соңына дейін ауруханада қалуын жалғастырды, сол кезде оның емдеу шығындарын жабуға көмектесу үшін қайырымдылық шарасы өткізілді. 2009 жылдың наурыз айында Голливудта тағы бір қайырымдылық шарасы ұйымдастырылды. Уилсон 2009 жылдың қараша айында үйге оралды, жақсы сурет салатын және аздап сөйлей алатын, бірақ оған әлі де арнайы күтім қажет болды. Ол 2010 жылдың 10 тамызында он жылдан бері бірге тұрып келген Лорейн Чемберленге үйленді. 2012 жылдың басында миында сұйықтық жиналуына байланысты жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілді. Миға операция жасалып, үш апта реабилитациядан өткеннен кейін, аяғында қан қысты, сондықтан тағы үш ай төсек режимде жатып емделді, содан кейін қайтадан реабилитациядан өтті. Осы оқиғадан кейін ол толыққанды күшін қайтаруға ешқашан қол жеткізбеді және деменциямен күресті. Ол енді тек сирек кездесетін беттерді немесе геометриялық пішіндердің немесе әріптердің жиынтығын салудан басқа сурет сала алмады. Ол көбінесе үнсіз болды, бірақ сұрақтарға жауап бере алатын. Оған айтылған көп нәрсені түсінгендей көрінді, бірақ әңгімеге белсенді қатыса алмады.

Өлім

Уилсон 2021 жылдың 7 ақпанында Сан-Францискодағы үйінде дүние салды.

Құрметтеулер

Роберт Крамб Уилсонның көркемдік батылдығын өзінің жұмысына еркін шабыт берген көз ретінде атады. Вильсонның шығармаларын алғаш рет көргенін еске түсіріп (шамамен 1968 жылы), Крамб былай деді: «Мазмұны бұрын еш жерде көрмегенімдей еді, қақтығыстардың, зорлық-зомбылықтың, мүшелердің кесілуінің, жалаңаш әйелдердің, бөлек дене мүшелерінің, ірі, ұятсыз жыныс мүшелерінің деңгейі – өнер тарихында бұрын осылай көрнекі бейнеленбеген жер бетіндегі тозақтың қорқынышты көрінісі. Кенеттен өзімнің жұмысым сұрдым сияқты сезілді».

«Бізге өзімізді цензуралап отырғанымызды көрсетті», – деді Zap тобының мүшесі Виктор Москосо. «Ол консервативтік шешімдерге тойтарыс берді. Уилсон – біздің буынның маңызды суретшілерінің бірі». Өзінің және Zap тобының өнер саласындағы орнына қатысты Уилсон: «Егер карикатурист бола алмасаңыз, онда суретші бола аласыз» деді.