Кіріспе
Америка азамат соғысында Конфедерацияның темір кемесі болған CSS Fredericksburg – казематтық броненос. 1862 жылы құрылысы басталған және келесі жылы суға түскен ол, бронясы мен қаруларының кешігуіне байланысты 1864 жылға дейін жауынгерлік қимылдарға қатыспады. 1864 жылдың мамыр айында Дрюри Блафтың кедергілерін өткеннен кейін, ол Джеймс өзеніндегі бірнеше шағын шайқастарға қатысып, 29 қыркүйектен 1 қазанға дейін Шаффин фермасы шайқасында күш көрсетті. 1865 жылдың 23 және 24 қаңтарында ол Трент ағысы шайқасында Конфедерация флотының құрамында болды және Трент ағысының кедергілерін өткен екі Конфедерация кемесінің бірі болды. Конфедерация шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін Фредериксбург Джеймс өзені эскадрильясының қалған бөлігімен бірге шегінді. 3 сәуірде Конфедерация әскерлері Ричмондты тастап кеткен кезде Фредериксбург және Джеймс өзенінің басқа кемелері өртеліп жанып кетті. Оның құлаған жері 1980 жылдары шөгіндінің астынан табылған.
CSS Fredericksburg was a casemate ironclad that served as part of the James River Squadron of the Confederate States Navy during the American Civil War. Laid down in 1862 and Launched the following year, she did not see action until 1864 due to delays in receiving her armor and guns. After passing through the obstructions at Drewry's Bluff in May 1864, she participated in several minor actions on the James River and fought in the Battle of Chaffin's Farm from September 29 to October 1. On January 23 and 24, 1865, she was part of the Confederate fleet at the Battle of Trent's Reach, and was one of only two Confederate ships to make it past the obstructions at Trent's Reach. After the Confederate attack failed, Fredericksburg withdrew with the rest of the James River Squadron. On April 3, as the Confederates were abandoning Richmond, Fredericksburg and the other vessels of the James River Squadron were burned. Her wreck was located in the 1980s, buried under sediment.
Негізгі мәліметтер мен сипаттама
1862 жылдың ортасында Фредериксбург кемесі Конфедерациялық штаттардың Әскери-теңіз күштерімен Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Рокетс десанты ауданында, Бас Әскери-теңіз конструкторы Джон Л. Портердің жоспары бойынша салынды. Кеме Портердің «алмаз корпустық» конфигурациясымен салынған темір кемелердің бірі болды. Портер кеме корпусының дәстүрлі кілі мен иісті қабырғаларының орнына түзу сызықтар мен бұрыштарды қолданып, Конфедерацияда жетіспейтін жоғары білікті кеме жасаушылардың орнына, қарапайым ағаш шеберлері тез құрастыра алатын дизайнын оңтайландырды. Бұл, дәстүрлі корпустармен салынған темір кемелерге қарағанда, оларға аз қару орнатуға мүмкіндік берді. Олардың аз суға бату тереңдігі мен жазық түбі осы кемелерді өзендер мен ішкі суларда ғана пайдалануға шектеді. Портер Фредериксбургтің құрылысын қадағалады, бірақ оның жобаға қаншалықты дәл сәйкес келгені белгісіз, өйткені сақталған құжаттар көптеген мәселелер бойынша келіспейді. Жоспарда жалпы ұзындығы 188 фут (57 м), перпендикуляр арасындағы ұзындығы 170 фут (52 м), ең үлкен ені 40 фут (12 м), қалыпты ені 34 фут (10 м) және суға бату тереңдігі 2,74 м көрсетілген. Әскери-теңіз тарихшысы Саксон Т. Бисби 40 фут (12 м) ені және 10 фут (3 м) суға бату тереңдігін келтіреді, ал АҚШ Әскери-теңіз күштерінің тарихшысы Пол Дж. Марчелло темір кеменің суға бату тереңдігі 13 фут (4 м) екенін көрсетеді. Кеменің тоннажы 700 тоннаны құрады. Кеменің казематы тікбұрышты пішінде болды және Портердің жоспарында казематтың шатырында екі пилот кабинасы көрсетілген, бірақ капитанның операциялық есептерінде артқы пилот кабинасы туралы ештеңе айтылмаған. Қозғалтқыш жүйесін өндіру үшін Ричмондтағы Тредегар темір зауытымен келісімшарт жасалды, бірақ Бисби Ричмондтағы Шоккоу құю зауыты оларды жасаған болуы мүмкін деп санайды. Кеме екі тікелей әрекет ететін бу машинасымен қозғалды, әрқайсысы 2 метрлік винтті айналдырды. Портердің жоспарында Фредериксбургтің биіктігі 7 фут, диаметрі 5 фут (2 м), ұзындығы 15 фут (5 м) болатын үш көлденең қазандығы бар екені көрсетілген, бірақ соңғы құрылыстың жобадан өзгеше болғаны белгісіз. Бисби қазандықтардың ыстық түтік типті болғанын болжайды. Фредериксбург шамамен 150 адамнан тұратын экипажбен ғана емес, сондай-ақ, теңіз шайқасы кезінде кемеге шабуыл жасау қажет болған жағдайда 20-25 Конфедерациялық штаттардың теңіз жаяу әскерлерін де алып жүрді. Фредериксбург бір Брук зеңбірегін (мұрын бөлігінде орналасқан айналмалы тұғырмен), екі Брук зеңбірегін (әрқайсысы бортында) және корма бөлігінде орналасқан айналмалы тұғырмен бір Колумбиад зеңбірегімен қаруландырылды. Әскери-теңіз тарихшысы Пол Сильверстоун оның бір тегіс зеңбірек, бір бұралған зеңбірек және екі бұралған зеңбірекпен қаруланғанын айтады, ал Әскери-теңіз тарихшысы У. Крейг Гейнс оның төрт бұралған зеңбірегі болғанын мәлімдейді. Гейнс оның 7 дюймдік (178 мм) қалыңдықтағы ұрық темір бронясы болғанын айтады. Казематтың палубамен қосылған жері темірмен қапталған және су сызығының астына дейін созылған. Казематтың үстіңгі бөлігі екі дюймдік темір таяқшалардан тұрды, олар бір-бірінен белгілі бір арақашықтықта орналасқан. 1864 жылдың қыркүйек-қазан айларында Шафин фермасы шайқасынан кейін кеме капитаны экипажды жақсы қорғау үшін темір таяқшалардың арасына қосымша темір таяқшалар орнатуды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс іске асырылғаны белгісіз. Фредериксбургтің бронясы Вирджиния II-ге қарағанда жеңіл болды, бұл оған аз суға бату тереңдігін берді, бірақ оны салыстырмалы түрде әлсіз етті.
Құрылыс және мансап
Вирджиния қаласының атымен аталған Фредериксбург құрылысы кеме жасау үшін әйелдер ұйымдары жинаған қаражат есебінен ішінара қаржыландырылды; кеме кейде «әйелдердің қарулі кемелері» деп аталатын бірнеше темір кемелердің бірі болды. 1863 жылғы 6 маусымда конфедераттар оны суға түсіре алмағандықтан, әскери кемені іске қосуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ 11 маусымда тағы бір әрекет сәтті болды. Оның жабдықталуы темірдің жетіспеушілігіне байланысты ұзаққа созылды, себебі конфедерацияда ол аз болды. Бұл жетіспеушілік екі кемеде бір уақытта жұмыс істеу үшін жеткілікті металл болмағандықтан, Фредериксбург брондалғанға дейін темірмен қапталған CSS Virginia II жұмысының кешіктірілуіне әкелді. Кеме 30 қарашада толықтай жабдықталды. 1864 жылдың басында Джеймс өзеніндегі су деңгейінің көтерілуі ағаш қорына қауіп төндіріп, кемежайдың пирстерін су басуына себеп болды, бұл оның аяқталуын одан әрі кешіктірді. Наурыз айында Фредериксбург комиссиядан өтіп, Джеймс өзеніндегі Дрюридің Блаффына жеткізілді, онда ол коммандер Томас Р. Рутстың басқаруына берілді. Ол Джеймс өзені эскадрильясына тағайындалды. Джеймс өзені эскадрильясына 6 мамырға дейін капитан Френч Форрест басшылық етті, содан кейін капитан Джон К. Митчелл Форресттің орнын басты. 30 сәуірде Фредериксбургтің қарулануы жақын, бірақ толық емес деп хабарланды, және Митчелл басқаруды қабылдаған кезде ол әлі толық дайын болмады. 15 мамырда ол жауынгерлік қимылдарға толық дайын болды. Джеймс өзені эскадрильясының кемелері бастапқыда 1862 жылы одақтың өзенге басып кіруіне жол бермеу үшін тосқауылдар салынғандықтан, Дрюридің Блаффынан төмен өзен бойымен жылжуға мүмкіндік алмады. Өзенге таспен толтырылған және кемелермен жабылған тіректер орнатылды. Алайда, 1864 жылдың мамыр айында тосқауылдардың бір бөлігі алынып тасталды, бұл конфедераттардың Джеймстегі одақтық кемелерге қарсы шабуыл жасауына мүмкіндік берді. 23 мамырда Фредериксбург тосқауылдардың қалған бөлігінен өтті, ал Вирджиния II және темір кеме Ричмонд келесі күні өтті. Генерал П. Г. Т. Борегард теңіз шабуылын қолдау үшін өзеннің оңтүстік жағына артиллериялық батареяларды орналастырды, бірақ 29 мамырда Фредериксбург қазандығына зақым келді, оны жөндеуге бір күн кетті. Митчелл теңіз шайқасында одақтың күшті артықшылықтары болатынын білгендіктен, ол және оның офицерлері шабуыл жасаудан бас тартты. Одақтың генерал-лейтенанты Улисс С. Грант маусым айында Ричмондқа қарсы шабуылдың бір бөлігі ретінде Джеймстің арғы жағына өтті және Джеймсте Сити-Пойнтта жабдықтау қоймасын құрды. Джеймстегі одақтың теңіз күштерінің басты мақсаты Сити-Пойнтты қорғау болды, және осы мақсатқа жету үшін Сити-Пойнттан өзен жоғары орналасқан Трентс Ричте бес кеме батырылды. 21 маусымда Джеймс өзені эскадрильясы және конфедераттардың Дацлер батареясы деп аталатын жағалау батареясы Трентс Ричте орналасқан одақтың кемелерін бомбалады. Теңіз атысы шамамен 3 шақырым қашықтықта болды және тиімді болмады. Генерал-майор Бенджамин Батлердің басқаруымен одақтың күштері тамыз айында Голландтық Gap каналын салуды бастады, бұл аймақтағы конфедераттардың құрлықтағы қорғанысын айналып өтуға бағытталған. 13 тамызда конфедерат теңіз күштері каналды салған одақтың әскерлеріне оқ атты. Фредериксбург, Вирджиния II, Ричмонд және CSS Дрюри, CSS Нансемонд және CSS Хэмптон канонерлік қайықтарымен бірге қақтығысқа қатысты. Конфедерат кемелері ұрыс кезінде шамамен 147 оқ атты, бірақ аз зақым келтірді. Атыс сағат 06:00-ден 18:00-ге дейін созылды, және шамамен 30 одақтың сарбазы қаза тапты немесе жараланды. Одақтың жауап атысынан Фредериксбургтің түтін құбыры зақымдалды. Төрт күннен кейін үш темір кеме Дрюридің Блаффынан төмен орналасқан конфедерат батареясы орналасқан Сигнал-Хиллдегі конфедерат позициясына қарсы одақтың шағын шабуылын тойтарды. 29 қыркүйекте Батлердің Джеймс армиясы Шафин фермасы шайқасында конфедераттардың құрлықтағы позицияларына шабуыл жасады. Үш конфедерат темір кемелері аймақта болды және одақтың қатарларына оқ атуға шақырылды. Одақтың әскерлері Форт-Харрисонды басып алды, бірақ Шаффин Блаффына ие бола алмады. Темір кемелер 29 қыркүйектен 1 қазанға дейін болған шайқастарға қатысты. Олардың атысы тиімді болды және олар аз зақым көрді, бірақ 30 қыркүйекте Фредериксбургтегі рельстік зеңбірек жарылды. Одақтың құрлықтағы табыстары оларға енді басып алынған Сигнал тауында, Батарея Данцлерден өзен жоғары орналасқан Форт Брэйди деп аталатын батареяны салуға мүмкіндік берді. Батарея Данцлер әлі де өзеннің бір бөлігін бақылауда ұстады және одақтың кемелерінің Форт Брэйдиге өтуіне кедері келтірді, бірақ конфедерат кемелері Батарея Данцлерге төмен жылжуға мүмкіндік алмады. 20 қазан күні, өзенді патрульдеу кезінде Джеймс өзені эскадрильясы Форт Брэйдиден жоғары орналасқан, жақында салынған одақтың жағалау батареясының болуына тосылды. Үш темір кеме флоттың ағаш канонерлік қайықтары қашуына мүмкіндік беру үшін батареяға қарсы қимыл жасады, содан кейін Шафин Блаффына қайта шегінді. Фредериксбург шайқас кезінде аз зақым көрді, оның түтін құбыры мен казематының шатыры зақымдалды.
Тренттің қолжетімділігі
24 қазанда «Фредериксбург» өзеннің жоғары ағысына, Рокетс аймағына жіберілді, онда жарылған зеңбіректің орнына жаңасы қойылды және казематының шатыры темір торлармен күшейтілді. 7 желтоқсанда «Фредериксбург», «Вирджиния II» және «Ричмонд» Брейди фортына барып, одақтың позицияларымен атысқа түсті. Рутс 1864 жылдың желтоқсанынан 1865 жылдың ақпанына дейін ауруына байланысты «Фредериксбургтің» басқаруын өз қолына алмады. Лейтенант Фрэнсис Э. Шепперд 1864 жылдың желтоқсанында және 1865 жылдың 14-25 қаңтарында онымен басқарды. 1865 жылдың басында конфедераттар үшін жағдай бірнеше әскери жеңілістердің салдарынан нашарлап, Джеймс өзеніндегі одақтың блокадасын бұзып, Сити-Пойнттағы қойманы жою мақсатымен одақ флотына қарсы шабуыл жасауға шешім қабылданды. Трент ағысындағы одақтың кедергілері судың көтерілуінен зақымдалған, ал одақ флотының бір бөлігі Форт Фишерге қарсы операциялар үшін Солтүстік Каролинаға ауыстырылды. 23/24 қаңтар түні конфедерат флоты – «Фредериксбург», «Ричмонд», «Вирджиния II», «Хэмптон», «Дрюри», «Нансемонд», канонерлік кемелер «CSS Torpedo» және «CSS Beaufort», торпедалық кемелер «CSS Hornet», «CSS Wasp» және «CSS Scorpion» Трент ағысына қарай өзенмен төмен қозғалды. «Фредериксбург» ең аз сусыруға ие болғандықтан алда жүрді. Кемелер түнде Брейди фортын сәтті асып өтті, бірақ «Торпедо» көп ұзамай жағаға отырып, тастап кетуге мәжбүр болды. «Фредериксбург» 24 қаңтарда сағат 01:30 шамасында Трент ағысындағы одақтың кедергілерін асып өтті, бірақ осы процесте корпусы зақымдалды. Зақым кеменің су жинауына себеп болды. «Хэмптон» да кедергілерді асып өтті, бірақ қалған конфедерат темір кемелерінің ешқайсысы асып өте алмады. «Вирджиния II» жағаға отырып қалды, конфедераттар сол түні одан әрі ілгері жылмауға шешім қабылдап, «Фредериксбург» пен «Хэмптонды» кедергілер арқылы кері шақырды. «Дрюри» де жағаға отырып, тасталып кетті; одақтың атысымен таңертең батып, нәтижесінде болған жарылыс «Скорпионды» одақтың желілеріне қарай итеріп жіберді, онда ол тұтқындалды. «Фредериксбург» Дэнцлер батареясына шегінді. Одақтың кемелері таңертең келді және кедергілерге жетіп, қазір босатылған «Вирджиния II» мен «Ричмондқа» атыс жасады, олар әлі де батареяға қарай өзенмен жоғары жылжып жатқан. Екі конфедерат темір кемесі Дэнцлер батареясының қауіпсіздігіне жетіп, USS Massasoit канонерлік кемесіне соққы берді. Одақ әскерлері де түнде өзенді жарықтандыру үшін Драммонд шамдағын әкелді. Конфедераттар сол түні кедергілерді қайтадан асып өтуді қарастырғанмен, тәуекелге бармауға шешім қабылдады және Митчелл эскадрильясының қалған кемелері Чаффиннің Блаффына қайтып келді. Кедергілерді асып өту кезінде алған корпустық зақымдардан басқа, «Фредериксбург» сондай-ақ бірдеңе анкерін жоғалтты. Трент-Рич шайқасынан кейін Митчелл Джеймс өзені эскадрильясының командирі лауазымынан адмирал Рафаэль Семмеспен ауыстырылды. Ақпан айында лейтенант Альфонс Барбот «Фредериксбургтің» басқаруын өз қолына алды. «Фредериксбург» жөнделді, бірақ одан әрі шайқастарға қатыспады. 3 сәуірде Семмске конфедераттардың Ричмондты тастап келе жатқаны туралы хабарланды. Джеймс өзені эскадрильясының кемелері Шаффиннің Блаффынан Дрюридің Блаффындағы кедергілерге дейін өзенмен жоғары көтерілді, ал кемелер, соның ішінде темір кемелер сол күні таңертең өртенді. Джеймс өзені эскадрильясының теңізшілері құрлыққа көшіп, конфедерат үкіметімен бірге Вирджиния штатының Дэнвилл қаласына, содан кейін Солтүстік Каролинада берілді. «Фредериксбургтің» қираған қалдықтары 1871 және 1872 жылдары толықтай алынып тасталмаса да, кейінгі қазба жұмыстарынан аман қалды, ал оның орны 1980 жылдары қайта ашылды. «Фредериксбург» өзенге параллель орналасқан, 2 метрден 15 метрге дейін шөгіндінің астында жатыр. Бисбидің мәліметінше, бұл орын қатты бұзылған.