Кіріспе

Билли Джеймс Харгис (3 тамыз 1925 – 27 қараша 2004) – американдық христиан евангелисі. 1950-1960 жылдардағы ең танымал кезеңінде оның «Христиандық крест жорығы» миссиясы 500-ден астам радиостанцияда және 250 телеарнада таратылды. Ол коммунизмге қарсы, сегрегациялық идеологияны және евангелизмді насихаттады, сондай-ақ өзінің миссиясын қолдау үшін Тулса, Оклахомада радиостанция, ай сайынғы газет және колледж құрды. 1974 жылы оның Американдық христиан колледжінің бірнеше студенті Харгисті жыныстық зәбір көрсетуде айыптады; алайда, Тулса округінің прокуроры ешқандай қылмыстық құрамды дәлелдеме таппады. Харгис жартылай зейнеткерлікке шықты, ал колледж 1977 жылы жабылды. Ол газет шығару және кітап жазуын жалғастырды.

Өмірбаян

Харгисті теміржол қызметкері Джимми Эрсел Харгис пен оның әйелі Лора Люсиль Харгис асырап алды. Бала он жасқа толғанда, оның асырап алған анасы ауыр сырқатып, өлім төсегінде жатты. Бала крещениеден өткен еді, ал отбасының күнделікті Киелі кітап оқудан басқа көңілі көтерілудің жолы болмады, себебі Ұлы депрессия кезінде олардың отбасы радио сатып алуға мүкіндігі болмады. Анасы ауруханаға түскенде, Харгис оны өлімнен құтқарылса, өзін Құдайға арнауға уәде берді. Ол жазылып кетті, ал 17 жасында, тіпті Киелі кітап колледжін бітірмей тұрып, Мәсіхтің шәкірттері тариқатында дін қызметкері болып тағайындалды. 1943 жылы Харгис Арканзас штатының Бентонвилл қаласындағы Озарк Киелі кітап колледжіне қабылданды және бір жыл оқыды. 1947 жылы ол коммунизмге алаңдаған кезде, Талса қаласының батысында орналасқан Сапулпадағы Бірінші Христиан шіркеуінің пасторы болды. Кейін ол 1957 жылы Пайкс Пик Киелі кітап семинариясынан бакалавр, ал 1958 жылы Колорадодағы Бертон колледжі мен семинариясынан теология ғылымдарының дәрежесін алды. 1957 жылы Мәсіхтің шәкірттері тариқаты оның діни қызметін тоқтатты, өйткені ол коммунизмге қарсы күресінде басқа шіркеулерге шабуыл жасады. Дегенмен, сол кезде Харгистің радио бағдарламасы жыл сайын 1 миллион доллар табыс әкеліп, ол қаржылық және теологиялық тұрғыдан тәуелсіздікке қол жеткізді. 1961 жылдың 31 мамырында Боб Джонс университеті Харгиске құрметті заң докторы атағын берді. 1966 жылы Харгис Оклахома штатының Талса қаласында Христиандық Крестовый поход шіркеуін құрды. Бұл ол Талсада құрған ұйымдардың бір бөлігі болды, соның ішінде 1971 жылы Американдық Христиан колледжі және ай сайын жарық көретін Христиандық Крестовый поход газеті де бар еді.

Неке және отбасы

Харгис 1951 жылы Огайо штатының Sciotoville қаласынан Бетти Джейн Секрестке үйленді. Олардың үш қызы мен бір ұлы болды, Билли Джеймс Харгис II, ол 2013 жылдың 9 қыркүйегінде қайтыс болды, сондай-ақ Брайан Джозеф Харгис туғаннан кейін қайтыс болды. Оның немересі Билли Джеймс Харгис III 1989 жылдың 10 мамырында дүниеге келді және қазір Хьюстон қаласында тұрады.

Мансап

Харгистің ұраны: "Мен тек Исаны уағыздағым келеді және Американы құтқарамын" болды. Ол сондай-ақ доктор Мартин Лютер Кингті коммунистік білім алған деп айыптады және доктор Джеймс Д. Бейлстің Кингке қарсы "Мартин Лютер Кинг тарихы" кітабын жариялады. Ол қарсыласы евангелист Билли Грэмнің крест жорықтарына қарсы шықты және 1968 жылғы президенттік сайлауда Джордж Уоллесті, республикалық үміткер Ричард Никсонның Грэммен болған қарым-қатынасының себебінен жақтады. 1964 жылы Харгис республикалық сенатор Барри Голдуотерді сол жылғы президенттік жарыста қолдады. Бірақ Голдуотер сайлауда үлкен есебімен жеңіліске ұшырады және Ескі христиандық оңшылдар көп ұзамай қайта оралмайтын құлдырауға түсті. 1970 жылдардың соңында Вьетнам соғысының жеңілісінен кейін құрылды. Көптеген адамдар Вьетнамдағы жеңіліс 1960 жылдардағы контрмәдениетті қайта жаңғыртуы мүмкін деп қорқып жүрді. Радиостанция жауап беру құқығын бермеген кезде Кук сәтті түрде станцияны сотқа берді, ал станция FCC-ге Бірінші түзетуді бұзды деген қарсы шағым жасады, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Бұл соңында 1969 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының "Red Lion Broadcasting Co. v. FCC" ісі бойынша әділдік принципін қолдайтын маңызды шешіміне әкелді.

Институттарды құру

1950 жылы Харгис христиандық крест жорығын құрды, ол конфессияаралық қозғалыс болды. 1964 жылы Ішкі кірістер қызметі Харгистің саяси мәселелерге араласуы діни мекемелерге қатысты Ішкі кірістер кодексінің талаптарын бұзғанын айтты және христиандық крест жорығының салықтан босатылу мәртебесін жойды. Ричард Вигери, 1970-1980 жылдары консервативті қозғалыстар мен олардың мақсаттарын қолдау үшін тікелей почтадан пионер ретінде пайдаланған, өзінің мансабын Харгисте жұмыс істеуден бастады. Вигери идеологиялық жақтастардан күніне 2000 хат арқылы шағын қайырымдылықтар жинау үшін тікелей почта дерекқорын жасады. Ол кезде Харгис өзінің қозғалысына 250 000 донордан орташа есеппен 4 доллар түсетінін және жылына 1 миллион доллар түсетінін хабарлады. АҚШ Жоғарғы Сотының Роу против Уэйд ісі бойынша шешімінен кейін аборт заңдарын жеңілдету туралы алаңдаған Харгис 1973 жылы Дэвид Нобельді жетекші етіп тағайындап, Абортқа қарсы американдықтар ұйымын құрды. Нобель Роу против Уэйд шешімінен кейін бірнеше ай ішінде Американдық христиан колледжі басып шығарған «Бескүнәлердің қырғыны» атты кітабын жазды және аборт мәселесі бойынша фундаменталистік басылымдарда көптеген қоздыратын мақалалар жариялады. Ол сондай-ақ «Билли Джеймс Харгис және оның барлық американдық балалары» телешоуын бастады, ол тәуелсіз телеарналарға сатылды. Колледж студенттері музыкалық топта өнер көрсетті.

Ашулы оқиға

1974 жылы, ол елуге жуық болғанда, Харгис колледж студенттерін азғындыққа ұшыратты деген айыптауларға байланысты Америка христиан колледжінің президенті лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Оның екі студенті Харгиспен жыныстық қатынаста болғанын мәлімдеді – біреуі әйел, біреуі еркек. Басқа студенттер де осы оқиғаны растады. Харгис өмірінің соңына дейін жыныстық қатынасқа қатысты айыптауларды жоққа шығарды, бұл туралы ол ашық түрде де, 1985 жылы жарық көрген «Менің үлкен қателігім» атты автобиографиясында да айтты. Time журналы 1976 жылы бұл оқиға туралы хабарлады, сондай-ақ Миссури штатының Неошо қаласынан тыс Харгистің фермасында және оның All American Kids музыкалық тобымен гастрольдік сапарда болған басқа да оқиғаларға тоқталды. Талса округінің прокуроры тергеу жүргізді, бірақ Харгиске қарсы қандай да бір айып тағылмады. «Тулса Ворлд» және таратылған «Тулса Трибьюн» сияқты жергілікті газеттер бұл айыптауларды жариялаудан бас тартты. Харгис Америка христиан колледжінің президенті лауазымынан кеткеннен кейін, оның орнына бұрынғы вице-президент Дэвид Нобель келді. 1975 жылдың ақпан айында Харгис колледжді қайта бақылауға алуға тырысты, бірақ колледж басқармасы оның өтінішін қабылдамады. Қыркүйек айында ол өзге де діни қызметтеріне қайта оралды. Олар оны тәубе еткеннен кейін қуана қарсы алды. Дэвид Ливингстон қоғамының президенті Джесс Педиго айтқандай, «Банкроттыққа ұшырау қаупі болды».

Танымал мәдениетте

1970 жылдардың соңында танымал WNBC дискожокейі Imus in the Morning кейде өзін "Reverend Billy Sol Hargis" есімді евангелистік христиан уағыздаушысы ретінде көрсетіп, бір бөлім жасайтын. Бұл қысқаша уағыздар көбінесе өнімді сатып алушыға рухани пайда әкелетін тауарды жарнамалап отыратын. Мұндай тауарлардың бірі – "Күнә сабыны" болды, ол адамның күнә жасаған дене мүшесін тазартады деп есептелді. "Пастор Билли Сол Харгис" – христиан дін қызметкерлерінің, олардың ізбасарларының рухани қажеттіліктерінен гөрі қаржылық пайдаға көбірек ден қоюына жасалған сатиралық бейне болды.