Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бильярд ойындарының отбасысы
Family of cue sports
Бильярд – бильярд үстелінде ойналатын бильярд ойындарының жиынтығы. Үстелдің шеттерінде алты қалта болады, оларға шарлар атылады. Көптеген түрлі бильярд ойындарының ішінде ең танымалдары: сегіз шар, қара шар, тоғыз шар, он шар, жеті шар, тік бильярд, бір қалта және банк бильярды. Сегіз шар – бильярдтың ең көп таралған түрі және көбінесе "бильярд" сөзі осымен байланыстырылады. "Қалта бильярды" деген жалпы термин де қолданылады, кейбір бильярд индустриясы ұйымдары осы терминді ұнатады, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда, бұл кеңірек классификация болып табылады, соның ішінде бильярд ойындары деп есептелмейтін снукер, орыс пирамидасы және кайса сияқты ойындар да кіреді. Бильярд пен карамбильярдтың элементтерін біріктіретін гибридтік ойындар да бар, мысалы, американдық төрт шарлы бильярд, бөтелке бильярды, ковбой бильярды және ағылшын бильярды.
Pool is the name given to a series of cue sports played on a billiard table. The table has six pockets along the , into which balls are shot. Of the many different pool games, the most popular include: eight ball, blackball, nine ball, ten ball, seven ball, straight pool, one pocket, and bank pool. Eight ball is the most frequently played discipline of pool, and it is often thought of as synonymous with "pool". The generic term pocket billiards is sometimes also used, and favored by some pool industry bodies, but is technically a broader classification, including games such as snooker, Russian pyramid, and kaisa, which are not referred to as pool games. There are also hybrid games combining aspects of both pool and carom billiards, such as American four ball billiards, bottle pool, cowboy pool, and English billiards.
Тарих
Бір қалтадан басқа, бүгінде "бильярд" деп аталатын ойындар 19-ғасырда АҚШ-қа әкелінген екі ағылшын ойынынан тараған. Біріншісі – ағылшын бильярды, ол американдық төрт допты бильярдқа айналды, негізінен бір ойын, бірақ ұпай жинау мүмкіндіктерін арттыру үшін қосымша қызыл доп қосылды. Бұл 19-ғасырдың ортасында ең танымал бильярд ойыны болды, бірақ оны карам ойыны – тікелей рельс алмастырды. Американдық төрт допты турнирлер 1870 жылдары карам үстелдеріне көшуге тырысты, бірақ бұл оны ұмытылудан сақтамады; соңғы кәсіби турнир 1876 жылы өтті. 20-ғасырдың басында Келли бильярды және сегіз доп сияқты жаңа ойындар пайда болды. Бильярд доптарының көп түсті болуы және қатты және жолақты доптарға бөлінуі 1889 жылы қалыптасты. Қазіргі заманғы монетамен жұмыс істейтін бильярд үстелдері әдетте үш әдістің біреуін қолданады: допты ажыратып, оны үстелдің алдына қайтару үшін, ал нөмірленген доптар қайта төленгенге дейін қолжетімсіз ыдысқа түседі. Бір әдіс бойынша бильярд добы басқа доптарға қарағанда үлкен және ауыр, немесе тығыз және ауыр, немесе магниттік ядроға ие. Қазіргі заманғы бильярд таяқтары әдетте бильярд үшін ұзын болады, ал 1980 жылға дейінгі таяқтар тікелей бильярд үшін жасалған және орташа ұзындығы шамамен 152 см болған. Салыстыра келгенде, карам бильярды таяқтары әдетте үлкен ұштармен қысқа, ал снукер таяқтары кіші ұштармен ұзын болады.
With the exception of one pocket, games typically called "pool" today are descended from two English games imported to the United States during the 19th century. The first was English billiards which became American four ball billiards, essentially the same game but with an extra red to increase scoring opportunities. It was the most popular billiards game in the mid 19th century until dethroned by the carom game straight rail. American four ball tournaments tried switching to carom tables in the 1870s but this did not save it from being doomed to obscurity; the last professional tournament was held in 1876. New games introduced at the turn of the 20th century include Kelly pool and eight ball. The distinctive appearance of pool balls with their many colors and division between solid and striped balls came about by 1889. Modern coin operated pool tables generally use one of three methods to distinguish and return the cue ball to the front of the table while the numbered balls return to an inaccessible receptacle until paid for again: the cue ball is larger and heavier than the other balls, or denser and heavier, or has a magnetic core. Modern cue sticks are generally long for pool while cues prior to 1980 were designed for straight pool and had an average length of By comparison, carom billiards cues are generally shorter with larger tips, and snooker cues longer with smaller tips.
Ракалы ойындар
Бұл ойындар 19-шы ғасырдың басындағы пирамида және он бес допты бильярд ойындарынан туындаған, оларда үлкен санына байланысты доптарды тізу қажет болды. Еуропаның басқа пирамида дәстүрлерінің ішінде тек орыс пирамидасы ғана сақталды. Снукер, бастапқыда "снукер бассейні" деп аталған, осы топқа жатады.
These are games descended from the early 19th century games of pyramid pool and fifteen ball pool which required balls to be racked due to the large number of them on the table. Of the other pyramid traditions of Continental Europe, only Russian pyramid survives. Snooker, originally known as snooker's pool, can be considered a member of this family.
Ротациялық ойындар
Ротациялық ойындар ойыншылардан үстелдегі ең төмен нөмірлі допты заңды түрде соққымен ұстап тұруды талап етеді, әйтпесе, бұл бұзушылық болып есептеледі. Алғашқы ротациялық ойын, бастапқыда 61 деп аталған, 19-шы ғасырдың ортасында он бес допты бильярдтың түрі ретінде пайда болды. "Ротация" атауы Чикагодағы осы ойынның шарларын үстелдің айналасына орналастыру тәсілінен шыққан. 61-дің көптеген нұсқалары пайда болды, мысалы, американдық ротация, тоғыз доп, он доп және Келли бильярды. Олардың ішінде тоғыз доп ең танымал және басым кәсіби ойын, ал он доп екінші орында тұрады. Тоғыз доппен жүргізілетін көптеген жергілікті және аймақтық турнирлер бар. Дүниежүзілік бильярд қауымдастығы (WPA) әлемдік стандартталған ережелерді жариялайды. Еуропалық кәсіби турнирлер заңды түрде бастапқы соққыны жасауды қиындату үшін ережелерді өзгертті. Ең ірі тоғыз доп турнирлері – АҚШ Ашық тоғыз доп чемпионаты және ерлер мен әйелдер арасындағы WPA әлемдік тоғыз доп чемпионаты. Жыл сайынғы Москони кубогы аса тартысты жарыс болып табылады, онда бірнеше күн бойы шақырылған Еуропа және АҚШ командалары бір-бірге және тоғыз доппен кездеседі. Mosconi кубогы ойындары 2007 жылдан бері қатаң еуропалық ережелер бойынша өткізіледі.
Rotation games require players to make legal contact with the lowest numbered ball on the table or a foul is called. The earliest rotation game, originally known as 61, started off as a variant of fifteen ball pool during the mid nineteenth century. The name "rotation" came from how the balls were placed around the table in its unracked offshoot Chicago. 61 has spawned many variations of its own such as American rotation, nine ball, ten ball, and Kelly pool. Of these, nine ball is the most popular and the predominant professional game with ten ball as the second most prominent. There are many local and regional tours and tournaments that are contested with nine ball. The World Pool Billiard Association (WPA) publishes the world standardized rules. The European professional circuit has instituted rules changes to make it more difficult to achieve a legal break shot. The largest nine ball tournaments are the US Open Nine ball Championship and the WPA World Nine ball Championship for men and women. A hotly contested event is the annual Mosconi Cup, which pits invitational European and U. S. teams against each other in one on one and nine ball matches over a period of several days. The Mosconi Cup games are played under the more stringent European rules, as of 2007.
Тіке бассейн
14.1 үздіксіз деп те аталады, бұл ойын үздіксіз пулдің шағын өзгерткісі ретінде пайда болды, ол өзі 15 допты пулдің тармағы. Ойыншы үстелдегі кез келген допқа оқуға тырыса алады. Ойынның мақсаты – ойын басталмас бұрын келісілген ұпайлар санына жету. Қандай да бір қателік болмаса, әрбір қалтаға түскен доп үшін бір ұпай беріледі. Әдетте, ойынды жеңу үшін ойыншы 100 ұпай жинауы керек. Кәсіби жарыстарда көбінесе 125 ұпайға дейін ойналады. Түзу пул – бұл бағытталған ойын, яғни ойыншы әрбір оқуда мақсатталған допты және қалтаны көрсетуі тиіс.
Also known as 14.1 continuous, this game originated as a slight modification of continuous pool, another offshoot of fifteen ball pool. The shooter may attempt to shoot at any object ball on the table. The goal is to reach a set number of points determined by agreement before the game. One point is scored for each object ball pocketed where no is made. A typical game might require a player to score 100 points to win. In professional competition, straight pool is usually played to 125 points. Straight pool is a game, meaning the player must indicate the intended object ball and pocket on every shot.
Сегіз шар
Бильярдтың ең көп таралған түрі – сегіз доп, ол 20-шы ғасырдың басында пайда болды. Ол көбінесе "бильярд" сөзінің синонимі ретінде қарастырылады. Ойынның көптеген нұсқалары бар, көбінесе аймақтық ерекшеліктерімен. Бұл тоғыз доптан кейінгі екінші ең көп ойналатын кәсіби бильярд ойыны және соңғы бірнеше онжылдықта тік бильярдтан озып кеткен. Сегіз доптың мақсаты – он бес доптың толық тізбегімен және кий (cue ball) доппен ойнау, белгілі бір топты (АҚШ-та әдетте жолақты немесе бір түсті, ал Ұлыбританияда қызыл немесе сары) қалтаға салу, содан кейін 8-ші допты заңды түрде қалтаға салу, қарсыластың сол топпен ойнау мүмкіндігін жоққа шығару және 8-ші допты кездейсоқ жағдайда ерте қалтаға түсірмеу. Ұлыбританияда бұл ойын көбінесе пабтарда ойналады және Атлант мұхитының екі жағында да лигаларда бәсекелестікпен өткізіледі. Ең беделді турнирлер, соның ішінде World Open, Халықаралық бильярд турымен демеушілікке алынады және санкцияланады. Ережелер әр жерде әртүрлі (және континенттер арасында британдық стильдегі сегіз доп / блэкбол өз алдына жеке ойын ретінде қарастырылатын деңгейде). Солтүстік Америкадағы бильярд залдары Әлемдік бильярд қауымдастығының халықаралық стандартталған ережелерін қабылдауға көбірек бейімделген. Бірақ тавернадағы сегіз доп (әдетте кішкентай, монетамен жұмыс істейтін үстелдерде және "жеңімпаз үстелді сақтайды" принципімен ойналады) тіпті бір қаладағы екі орын арасында да айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Жергілікті, аймақтық және ұлттық деңгейдегі әуесқой лигалардың дамуы бұл шатастықты ақырында азайтуға көмектесуі мүмкін.
The most commonly played pool game is eight ball, which appeared at the beginning of the twentieth century. It is often thought of as synonymous with "pool". The game has numerous variations, mostly regional. It is the second most played professional pool game, after nine ball, and for the last several decades ahead of straight pool. The goal of eight ball, which is played with a full rack of fifteen balls and the cue ball, is to claim a suit (commonly stripes or solids in the US, and reds or yellows in the UK), pocket all of them, then legally pocket the 8 ball, while denying one's opponent opportunities to do the same with their suit, and without sinking the 8 ball early by accident. In the United Kingdom the game is commonly played in pubs, and it is competitively played in leagues on both sides of the Atlantic. The most prestigious tournaments including the World Open are sponsored and sanctioned by the International Pool Tour. Rules vary widely from place to place (and between continents to such an extent that British style eight ball pool/blackball is properly regarded as a separate game in its own right). Pool halls in North America are increasingly settling upon the World Pool Billiard Association International Standardized Rules. But tavern eight ball (also known as ""), typically played on smaller, coin operated tables and in a "winner keeps the table" manner, can differ significantly even between two venues in the same city. The growth of local, regional and national amateur leagues may alleviate this confusion eventually.
Бір қалталы
Бір қалта ойынының тарихы 18 ғасырдағы "крамп" (мүмкіндігі шектеулі ойыншыларға арналған) ойындарына дейін жетеді. Бұл екі ойыншыға арналған стратегиялық ойын, онда әр ойыншыға үстелдің бір бұрышындағы қалта белгіленеді. Олар тек соған топты заңды түрде салуға құқылы. Өз қалтасына 8 топты бірінші салған ойыншы жеңіске жетеді. Бұл ойын шабуылға қарағанда қорғаныс стратегиясын көбірек талап етеді, сегіздік, тоғыздық немесе тік бильярдтан өзгеше. Көптеген кезде, тәжірибелі ойыншылар топты қалтаға салуға тырысудың орнына, оларды өз қалталарына жақын орналастыруды жөн көреді. Бұл оларға ойынды бақылауға мүмкіндік береді, қарсыласын жеңілуге әкелуі мүмкін, нәтижесіз соққы жасаудың орнына қорғануға мәжбүрлейді. Бір қалта ойынының жанкүйерлері мұндай нәтижесіз соққыларды "ұшқыштар" деп атайды.
One pocket owes its origins to 18th century cramp (handicapped) games. It is a strategic game for two players in which each player is assigned one of the corner pockets on the table. This is the only pocket into which that player can legally pocket balls. The first player to pocket the majority of the balls (8) into their pocket wins the game. The game requires far more defensive strategy than offensive strategy, much unlike eight ball, nine ball, or straight pool. Most times, accomplished players choose to position balls near their pocket instead of trying to actually pocket them. This allows them to control the game by forcing their opponent to be on defense instead of taking a low percentage shot that could result in a loss of game. These low percentage shots are known as "flyers" by one pocket aficionados.
Банктік пул
Банктык бильярдты толық рекемен ойнауға болады (ойың ұзаққа соғылуы мүмкін), бірақ көбінесе тоғыз шармен ойналады (жиі "тоғыз шарлы банк" деп аталады). Шарлар тоғыз шарлық формация бойынша тізіледі, бірақ нақты тәртіппен емес. Ойынның мақсаты қарапайым: кез келген ретпен бес шарды (толық рекемен ойнағанда сегіз шарды) банкке салу арқылы бірінші болып жеңіске жету. Қателіктер мен бұзушылықтар "бір қалта" сияқты, яғни бұзушылық жасаған ойыншы әр бұзушылық үшін бір шарды қоюға міндетті. Бұл келесі ойыншы оқ атар алдында жасалуы керек.
Bank pool can be played with a full rack (can be a long game), but is more typically played with nine balls (frequently called "nine ball bank"). The balls are racked in nine ball formation, but in no particular order. The object of the game is simple: to be the first player to bank five balls in any order (eight balls when played with a full rack). Penalties and fouls are similar to one pocket in that the player committing the foul must spot a ball for each foul. This must be done before the incoming player shoots.
Өнерпаздар бассейні
Көркем бассейн – карамның ұқсас түрінен шабыттанған трюктерді орындау бойынша бәсекелестік спорты. Бильярд немесе снукер үстелінде ойналатын бұл спортта, ойыншылар әртүрлі қиындық деңгейіндегі белгілі бір сандағы соққыларды орындауы тиіс.
Artistic pool is the competitive discipline of trick shots inspired by its carom equivalent. Played on pool or snooker tables, players must complete a set number of shots of varying difficulty.
Гибридті карам немесе кедергілер ойыны
Ковбой бильярды және бөтелке бильярды – үстелдің белгілі бір жерлеріне орналастырылған азаған шарларды қолданатын ойындар. Осы ойындардың элементтері шарларды тізу қажеттілігі тумаған 18-ғасырға дейін жетеді. Бөтелке бильярды Дания пин бильярды сияқты пин бильярд ойындарымен ұқсастықтарды бөліседі. Ковбой бильярды – ағылшын бильярдының вариациясы. Кейса – басқа жабдықтармен ойналатын ұқсас ойын.
Cowboy pool and bottle pool are games involving only a few balls which are placed at specific spots on the table. Elements of their games go back to the eighteenth century before balls needed to be racked. Bottle pool shares traits with pin billiards games such as Danish pin billiards. Cowboy pool is a descendant of English billiards. Kaisa is a similar game played with different equipment.
Басқару органдары
Жарыстық спорт түрі ретінде пул (бассейн) халықаралық деңгейде Бүкіләлемдік пул бильярды қауымдастығы (WPA) басқарады. Оның құрамында Африканың барлық елдерін қамтитын Африка пул қауымдастығы (AAPA), Азия қалта бильярды одағы (APBU, Таяу Шығыс аймағын қоса), Америка бильярд конгресі (BCA, Канада және АҚШ), Латын Америкасы мен Кариб аймағының бильярд конфедерациясы (CPB), Еуропа қалта бильярды федерациясы (EPBF, Ресей және Таяу Шығыс аймақтарын қоса) және Океания қалта бильярды қауымдастығы (OPBA, Австралия, Жаңа Зеландия, Тынық мұхиты аралдары) сияқты көп ұлттық, аймақтық ұйымдар бар. WPA бильярд спортының әлемдік конфедерациясында пулді ұсынады, ал ол өз кезегінде Халықаралық Олимпиада комитетінде барлық кезек тіреу спортын (карам бильярды және снукерді қоса) ұсынады.
As a competitive sport, pool is governed internationally by the World Pool Billiard Association (WPA), which has multi national, regional affiliates comprising the All Africa Pool Association (AAPA), Asian Pocket Billiard Union (APBU, including the Middle East), Billiard Congress of America (BCA, Canada and the US), Confederación Panamericana de Billar (CPB, Latin America and Caribbean), European Pocket Billiard Federation (EPBF, including Russia and the Near East), and Oceania Pocket Billiard Association (OPBA, Australia, New Zealand, Pacific islands). The WPA represents pool in the World Confederation of Billiards Sports, which in turn represents all forms of cue sports (including carom billiards and snooker) in the International Olympic Committee.