Кіріспе

Жапониядағы түбек.

Шимокита түбегі (下北半島) – Хоккайдоға қарай созылатын Жапонияның Хонсю аралының қашық солтүстік-шығыс бөлігі.

Шолу

Оның шығысында Тынық мұхиты, солтүстігінде Цугару боғазы, батысында және оңтүстігінде Муцу шығанағы орналасқан. Батысқа қарай бағытталған балта пішіндес жарты аралдың таулы "балтаның" оңтүстіктегі Хонсю материгіне жалғастыратын жұқа "балта сабы" бар. Жарым аралда Хоншудың ең солтүстік нүктесі – Ома мүйісі және Жапониядағы ең үлкен құмды төбелер (Саругамори құмды төбелері) орналасқан. Жарым арал атын Муцу провинциясының бұрынғы Кита округінің (Солтүстік округ) төменгі (шимо) бөлігі болғандықтан алған. Әкімшілік тұрғыдан аймақ Аомори префектурасының құрамына кіреді, ал аумақтың көп бөлігі Муцу қаласының қарамағында, оның шетімен бірнеше шағын қалалар мен ауылдар орналасқан. Көбінесе тұрғындар таулы емес, жағалау аймақтарында қоныстанған. Жарым аралдың бір бөлігі Шимокита Ханто жарты ұлттық паркінің шегінде, оған Ома мүйісі, оңтүстікке қарай Сай ауылының жағалауы (Хотокегаурада Буддаларға ұқсас теңіз жартастары бар), солтүстік-шығысқа қарай Ширия мүйісі және жарты аралдың жанартаулық ішкі бөлігі (Осоре тауы мен Усори көлі) кіреді. Туристік тартымдардың қатарында ыстық бұлақтарымен әйгілі Яген аңғары бар. Экономикалық жағынан жергілікті экономиканың негізгі салалары – балық аулау, орман шаруашылығы және маусымдық туризм. Басты сауда орталығы – Муцу қаласы. Шимокита түбегінің оңтүстік ұшындағы Роккашо ауылында бірқатар ядролық объектілер орналасқан. 2012 жылы Жапония Шимокита түбегінің жағажайынан 2111 метр тереңдікке теңізді бұрғылау бойынша жаңа әлемдік рекорд жасады. 125 000 жыл бұрынғы Ееміан аралық мұз дәуірінен бері жарты аралдың шығыс жағалауы әр мың жыл сайын орташа есеппен 0,14–0,25 метрге көтерілген. Одан батысқа қарай, солтүстікке қараған құмды жағалауда осы кезеңде 0,14–0,23 м/жылдық жылдамдықпен көтерілу байқалады. Әрі батысқа қарай, жанартаулық фронттың іздерінің үстінде осы кезеңде жылдамдық 0,09–0,18 м/жылды құрайды. Бұл түбек пішініне байланысты "Балта түбегі" деп те аталады.