Бұрғылау машинасы: Бумен жұмыс істейтін қазба машинасы, тас, топырақ қазуға арналған. 19-20 ғ-лардағы ірі құрылыстарда маңызды рөл атқарды. Тарихы, дамуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бумен жұмыс істейтін қазба машинасы
Steam powered excavation machine
Бумен жұмыс істейтін қазба машинасы – тас және топырақ сияқты материалдарды көтеру және жылжытуға арналған үлкен, бу күшімен жұмыс істейтін қазба машинасы. Бұл қуатты қашаулардың немесе экскаваторлардың ең ерте түрі. Бумен жұмыс істейтін қазба машиналары 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы қоғамдық жұмыстарда маңызды рөл атқарды, теміржолдар мен Панама каналын салуға үлкен үлес қосты. 1930 жылдары қарапайым, арзан дизельдік, бензиндік және электрлік қашаулардың дамуы бумен жұмыс істейтін қазба машиналарын қолданудан шығарды.
A steam shovel is a large steam powered excavating machine designed for lifting and moving material such as rock and soil. It is the earliest type of power shovel or excavator. Steam shovels played a major role in public works in the 19th and early 20th century, being key to the construction of railroads and the Panama Canal. The development of simpler, cheaper diesel, gasoline and electric shovels caused steam shovels to fall out of favor in the 1930s.
Шығуы мен дамуы
1796 жылы Boulton & Watt компаниясының Гримшоу қызметкері алғашқы бумен жұмыс істейтін экскаваторды жасады. 1833 жылы Уильям Брантон 1836 жылы толыққанды мәліметтер берген тағы бір бумен жұмыс істейтін экскаваторға патент алды. Булы қапшық Уильям Отиспен 1839 жылы ойлап табылды, ол өзінің жобасына патент алған. Алғашқы машиналар «жартылай айналу» деп аталды, себебі манипулятор 360 градусқа айнала алмады. Олар қазандығы мен жүріс қозғалтқыштары орнатылған теміржол шассиіне құрастырылды. Қазылғыш қол және жүріс қозғалтқыштары шассидің бір жағына орнатылған, осының салдарынан айналу шектеулі болды. Фланцты доңғалақтары бар тіреуші арбалар орнатылды, ал қуат тізбекті жетек арқылы осьтерге берілді. Жұмысшылар қапшықтың жұмыс істейтін жеріне уақытша рельстер төседі және қажет болған жағдайда оларды жылжытады. Булы қапшықтар он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысында кеңінен танымал болды. Алғашқыда тізбекті көтергіштермен жабдықталған, 1870 жылдары болат кабельдің пайда болуы арқандарды жеңілдетіп орнатуға мүмкіндік берді. Кейінірек машиналар гусеницалық шассимен жабдықталды, бұл рельстерді қажет етпейтін болды. 1884 жылы Англияда толық айналуға қабілетті, 360° айналатын қапшық жасалды және бұл машиналар үшін басым форматқа айналды.
Grimshaw of Boulton & Watt devised the first steam powered excavator in 1796. In 1833 William Brunton patented another steam powered excavator which he provided further details on in 1836. The steam shovel was invented by William Otis, who received a patent for his design in 1839. The first machines were known as 'partial swing', since the boom could not rotate through 360 degrees. They were built on a railway chassis, on which the boiler and movement engines were mounted. The shovel arm and driving engines were mounted at one end of the chassis, which accounts for the limited swing. Bogies with flanged wheels were fitted, and power was taken to the wheels by a chain drive to the axles. Temporary rail tracks were laid by workers where the shovel was expected to work, and repositioned as required. Steam shovels became more popular in the latter half of the nineteenth century. Originally configured with chain hoists, the advent of steel cable in the 1870s allowed for easier rigging to the winches. Later machines were supplied with caterpillar tracks, obviating the need for rails. The full swing, 360° revolving shovel was developed in England in 1884, and became the preferred format for these machines.
Өсу және пайдалану
Темір жол желілерінің кеңеюі (АҚШ және Ұлыбританияда) бумен жұмыс істейтін қазу машиналарын сұранысын арттырды. Темір жолдың кең аумағы және тиісті материал көлемі технологиялық прогреске итермеледі. Нәтижесінде, бумен жұмыс істейтін қазу машиналары кеңінен қолданыла бастады. Американдық өндірушілердің қатарында 1884 жылы құрылған Marion Steam Shovel Company, Bucyrus Company және қазір Caterpillar компаниясына тиесілі Erie Shovel Company бар. Солтүстік Америкадағы дамыған қалалар алғашқы қаңқалы ғимараттардың негізін қазу үшін осы машиналарын пайдаланды. Панама каналын Панама тас жолы арқылы қазу кезінде жүз екі бумен жұмыс істейтін қазу машинасы жұмыс істеді. Олардың жетпіс жетісін Bucyrus жасады, ал қалғанын Marion компаниясы шығарды. Бұл машиналар өз жұмысында «тауларды жылжытты». Қазу машиналарын басқарушылар кім көбірек топырақ шығаратынын анықтау үшін жарысқа түсті. Бумен жұмыс істейтін қазу машиналары кен өндіру операцияларына көмектесті: Миннесота штатының темір кен орындары, Чили және Монтана штатының мыс кен орындары, Клондайк аймағының алтын кен орындары – барлығында топырақ көшіру жабдықтары болды. Ашық карьерлерде, алғашқысы Юта штатындағы Бингхэм каньонында, осы қазу машиналары маңызды рөл атқарды. Олар тау беткейлерін алып тастады. Нәтижесінде, бумен жұмыс істейтін қазу машиналары Австралиядан Ресейге, Қытайдағы көмір шахталарына дейін бүкіл әлемде қолданылды. Бұл машиналар құрылыс, жол және карьер жұмыстарында пайдаланылды. 1920 жылдары Солтүстік Америкадағы жол салу бағдарламаларында бумен жұмыс істейтін қазу машиналары кеңінен қолданыла бастады. Осы кезеңде мыңдаған шақырым мемлекеттік тас жолдар, сондай-ақ көптеген зауыттар, кемежайлар, порттар, ғимараттар және астық терминалдары салынды.
Expanding railway networks (in the US and the UK) fostered a demand for steam shovels. The extensive mileage of railways, and corresponding volume of material to be moved, forced the technological leap. As a result, steam shovels became commonplace. American manufacturers included the Marion Steam Shovel Company founded in 1884, the Bucyrus Company and the Erie Shovel Company, now owned by Caterpillar. The booming cities in North America used shovels to dig foundations and basements for the early skyscrapers. One hundred and two steam shovels worked in the decade long dig of the Panama Canal across the Isthmus of Panama. Of these, seventy seven were built by Bucyrus; the remainder were Marion shovels. These machines 'moved mountains' in their labors. The shovel crews would race to see who could move the most dirt. Steam shovels assisted mining operations: the iron mines of Minnesota, the copper mines of Chile and Montana, placer mines of the Klondike – all had earth moving equipment. With the burgeoning open pit mines – first in Bingham Canyon, Utah – shovels became prominent. The shovels removed hillsides. As a result, steam shovels were used globally from Australia to Russia to coal mines in China. Shovels were used for construction, road and quarry work. Steam shovels became widely used in the 1920s in the road building programs in North America. Thousands of miles of State Highways were built in this era, together with factories and many docks, ports, buildings, and grain elevators.
Орынбасарлар
1930 жылдары бумен жұмыс істейтін қазу машиналары қарапайым, арзан дизельді қазу машиналарымен алмастырылды, олар қазіргі қолданыстағы машиналарының алдағы бағыты болды. Осы кезде ашық карьерлер электрлендірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана, берік жоғары қысымды гидравликалық шлангтардың пайда болуымен, гидравликалық экскаваторлар кабельді көтергішпен жұмыс істейтін қазу машиналарынан басымдық алды. Дизельді қозғалтқыштар оларды алмастырғанға дейін көптеген бумен жұмыс істейтін қазу машиналары дамып келе жатқан елдердің теміржолдарында жұмыс істеді. Көпшілігі утилизацияланды. Ірі, көп тонналық карьерлік қазу машиналары әлі де кабельді көтеру жүйесін пайдаланады. 1950-1960 жылдары Marion Shovel АҚШ-тың шығысындағы көмір кен орындары үшін алып жабын машиналарын жасады. Атақты машиналары – Marion 360, Marion 5900 және ең ірісі – Marion 6360 "Капитан", ал Bucyrus ең танымал машиналардың бірін – әлі күнге дейін сақталған "Big Brutus" құрды. 1967-1988 жылдар аралығында жұмыс істеген Египеттің GEM ("Giant Excavating Machine" – "Алып қазба машинасы", ал "Египет" атауы Шығыс Огайодағы Белмонт округіндегі Египет аңғарына сілтеме жасайды) осыған ұқсас мөлшерде болды. Кейін ол бөлшектелді. Бұл үлкен машиналар әлі де булы қазу машиналары деп аталса да, оларды электрмен жұмыс істейтін қазу машиналары деп атау дұрыс, өйткені олар өз желкендерін электр энергиясымен қамтамасыз етеді.
During the 1930s steam shovels were supplanted by simpler, cheaper diesel powered excavating shovels that were the forerunners of those in use today. Open pit mines were electrified at this time. Only after the Second World War, with the advent of robust high pressure hydraulic hoses, did the more versatile hydraulic excavators take pre eminence over the cable hoisting winch shovels. Many steam shovels remained at work on the railways of developing nations until diesel engines supplanted them. Most have since been scrapped. Large, multi ton mining shovels still use the cable lift shovel arrangement. In the 1950s and 1960s, Marion Shovel built massive stripping shovels for coal operations in the Eastern US. Shovels of note were the Marion 360, the Marion 5900, and the largest shovel ever built, Marion 6360 The Captain – with a bucket – while Bucyrus constructed one of the most famous monsters: the Big Brutus, the largest still in existence. The GEM of Egypt (GEM standing for "Giant Excavating Machine" and Egypt referring to the Egypt Valley in Belmont County, eastern Ohio where it was first employed), which operated from 1967 to 1988, was of comparable size. It has since been dismantled. Although these big machines are still called steam shovels, they are more correctly known as power shovels since they use electricity to power their winches.
Сақтау
Көптеген парлық экскаваторлар металлға тапсырылған, бірақ кейбіреулері индустриялық музейлерде және жеке коллекцияларда сақтаулы тұр.
Most steam shovels have been scrapped, although a few reside in industrial museums and private collections.
Ле-Рой Марион
Әлемдегі ең ірі сақталған күйдегі бумен жұмыс істейтін экскаватор – 1906 немесе 1911 жылдарға дейін жасалған Марион машинасы, ол Нью-Йорк штатындағы Ле-Рой қаласында орналасқан. 2008 жылы ол тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне енгізілді.
The world's largest intact steam shovel is a Marion machine, dating from either 1906 or 1911, located in Le Roy, New York. It was listed on the National Register of Historic Places in 2008.
Рюстон Проктор No 306 бу кемесінің кемесі
1909 жылы жасалған бұл машинаны – Рюстон оны "кран-нави" деп атаған – әлемдегі сақталған ең көне бумен жұмыс істейтін нави. Хули оны Рюстон Буцир зауытындағы шәкірттердің күшімен толыққанды жөндеуге қол жеткізді. Кейіннен ол Линкольншир өмірі мұражайына берілді. Мұражай машинаны толыққанды пайдалана алмады, және жабық жерде сақталмағандықтан, оның жағдайы нашарлап кетті. 2011 жылы Рей Хули машинаны Камбриядағы Трэлкелд карьері мен тау-кен музейіндегі Vintage Excavator Trust-ке табыс етті. Ол 2011 жылы карьерге көшірілді және (2013 жылғы мәліметтер бойынша) толық қалпына келтіру жұмыстары қайта басталды.
Dating from 1909, this machine – Ruston's called it a 'crane navvy' – is the oldest surviving steam navvy in the world. Hooley arranged for its complete restoration to working order by apprentices at the Ruston Bucyrus works. Subsequently it passed into the care of the Museum of Lincolnshire Life. The museum was unable to make full use of the machine, and, not being stored under cover, its condition deteriorated. In 2011, Ray Hooley donated the machine to the Vintage Excavator Trust at Threlkeld Quarry and Mining Museum in Cumbria. It was moved to the quarry in 2011, and (as of 2013) full restoration is once again under way.
1923 жылғы Bucyrus 50-B үлгісі
Панама каналына 25 Буцирус 50 Б үлгісіндегі бумен жұмыс істейтін қазғыштар жіберілді. Олар көпірлер, жолдар және дренаждар салуға, сондай-ақ канал төсегінен қазылып алынған үлкен мөлшердегі топырақ пен тас шығаруға қолданылды. Панамадағы барлық қазғыштардың бірінен басқасы бұзылып, жарамсыз деп танылды. Қалған бір қазғыш Калифорнияға қайтарылып, содан кейін Денверге жеткізілді. 1950 жылдардың басында Рой мен Рассел Дюран оны Роллинсвиллге тасымалдап, 1978 жылға дейін Колорадо штатының Нидерланд қаласынан оңтүстікке қарай алты шақырым жердегі Лумп Гулч Пласер кенішінде пайдаланды. Бұл бумен жұмыс істейтін қазғыш – әлі істеп тұрған екі Bucyrus Model 50 B-нің бірі (екіншісі – Rollag, MN қаласындағы Батыс Миннесота Steam Thresher's Reunion мұражайында) және ол Нидерланд Кен Шығару Мұражайында сақтаулы. Виллитс қаласындағы Motive Power Roots (Калифорния штаты) да 50 B қазғышын сатып алып, қыркүйек айының басында өтетін Steam фестивалінде жылына бір рет жұртшылық назарына ұсынады.
Twenty five Bucyrus Model 50 B steam shovels were sent to the Panama Canal to build bridges, roads, and drains and remove the huge quantities of soil and rock cut from the canal bed. All the shovels but one were scrapped at Panama. The survivor was shipped back to California and then brought to Denver. In the early 1950s, it was transported to Rollinsville by Roy and Russell Durand, who operated it at the Lump Gulch Placer, six miles south of Nederland, Colorado, until 1978. This steam shovel is one of two (the other at the Western Minnesota Steam Thresher's Reunion in Rollag, MN) remaining operational Bucyrus Model 50 Bs, and is preserved at the Nederland Mining Museum. Roots of Motive Power in Willits, CA has also acquired a 50 B and operates it for the public once a year at their Steam Festival in early September.
Солтүстік-батыс үлгісі
Екі қашақ Калифорния штатының Замора қаласында, Сакраментоның солтүстігінде, I-5 тас жолының бойында тасталып қалған.
Two shovels sit abandoned in Zamora, California, north of Sacramento beside I 5.
Көркем шығармаларда
Балаларға арналған классикалық кітап "Майк Маллиган және оның бу қашағы" басты кейіпкер ретінде бу қашағын көрсетеді. Қазандығы мен түтін сақиналарымен нақты бейнеленген, сондай-ақ "Снорт" деп те аталатын бу қашағы, П.Д. Истманның "Менің анам кім?" балалар кітабының кульминациялық тұсына қарай пайда болады. Бу қашағы кішкентай құсты ұясына қайтарады. "Томас және достары" телесериалында Нед есімді бу қашағы екінші дәрежелі кейіпкер ретінде көрінеді. "Томас және достары" фильмінің "Батырлардың әңгімесі" фильмінен бастап, рельске орнатылған бу қашағы Марион да пайда болады. Австралиялық балалар телехикаясы "Мистер Сквиггл" сериалында Булы қашақ Билл күлгенде "мұрынынан" бу шығарып, көңіл көтереді. Клайв Касслердің "Саботажерлар" романында Панама каналын саботаж жасау оқиғасында бу қашақтар маңызды рөл атқарады. "Лакадайзи" туындысында Рокки оны басқару тұтқаларына құм қаптарын орнату арқылы уақытша қоршау машинасына айналдырады, содан кейін динамит қапшығымен қапшыққа мінеді. 1932 жылғы Лорел мен Хардидің "Бірінші қателіктері" фильмінде Стэн Оллиге телефон арқылы "Цементшілер базарына" екі билет алғанын және егер олар барса, бу қашақ жеңіп алу мүмкіндігі бар екенін айтады.
The classic children's book Mike Mulligan and His Steam Shovel features a steam shovel as a main character. A steam shovel, clearly illustrated with a boiler and smoke rings, also known as a "Snort", features towards the climax of the children's book Are You My Mother? by P. D. Eastman. The little bird is returned to its nest by the steam shovel. In the Thomas & Friends TV series, a steam shovel named Ned appears as a minor character. A rail mounted steam shovel named Marion also appears in Thomas & Friends, beginning with the movie Tale of the Brave. In the Australian children's TV series Mr. Squiggle, Bill the Steam Shovel provides comic relief and produces steam from his "nose" when he laughs. In the Clive Cussler novel The Saboteurs, steam shovels play a key part of the storyline in the sabotage of the building of the Panama Canal. In Lackadaisy, Rocky turns one into a makeshift Siege Engine by setting Sandbags on the control levers, then climbing into the bucket with a sack of Dynamite. In the 1932 Laurel and Hardy film 'Their First Mistake', whilst on the telephone to Ollie, Stan mentions that he has two tickets for the 'Cement Worker's Bazaar' and if they attend they may win a steam shovel.